Στις πρώτες δεκαετίες μετά την Ανάσταση του Χριστού, η νεαρή Εκκλησία στα Ιεροσόλυμα αναζητούσε εργάτες που θα διακονούσαν με αγάπη τις πιο ταπεινές της ανάγκες. Ανάμεσα σε αυτούς ξεχώρισε ένας πιστός άνδρας, ο Φίλιππος, που έγινε ένας από τους επτά διακόνους και αργότερα μεγάλος κήρυκας του Ευαγγελίου. Καταγόταν από την Καισάρεια της Παλαιστίνης και ζούσε εκεί με την οικογένειά του πριν ακολουθήσει τον Χριστό. Υπήρξε έγγαμος και απέκτησε από τη νόμιμη σύζυγό του τέσσερις θυγατέρες, οι οποίες αργότερα διακρίθηκαν για το χάρισμα της προφητείας.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία των Πράξεων, αυτές οι τέσσερις παρθένες κόρες ήταν στενοί συνεργοί του στο ιεραποστολικό του έργο. Μετά την Πεντηκοστή, οι δώδεκα Απόστολοι τον επέλεξαν μαζί με άλλους έξι άνδρες, για να αναλάβει τη διακονία της Εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα. Στους επτά διακόνους δόθηκε η φροντίδα των τραπεζών, η μέριμνα για τις χήρες, τα ορφανά και τους ανήμπορους αδελφούς. Πρώτος ανάμεσά τους ορίστηκε ο αρχιδιάκονος Στέφανος, ο οποίος αργότερα έγινε και ο πρωτομάρτυρας της χριστιανικής πίστεως.

Όταν ξέσπασε ο διωγμός στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων και ο Στέφανος λιθοβολήθηκε άγρια από τους Ιουδαίους, οι περισσότεροι χριστιανοί διασκορπίστηκαν στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια. Ο Φίλιππος έφυγε τότε από τα Ιεροσόλυμα με σταθερή απόφαση να κηρύξει τον Λόγο του Θεού όπου τον οδηγούσε το Άγιο Πνεύμα. Στη Σαμάρεια κήρυξε τον Χριστό με τόση δύναμη και απλότητα, ώστε όλος ο πληθυσμός τον άκουγε με ένα στόμα και μία καρδιά. Η διδασκαλία του συνοδευόταν από εντυπωσιακά θαύματα, καθώς θεράπευε κάθε ασθένεια και απελευθέρωνε πολλούς ανθρώπους από τα πονηρά πνεύματα.

Όσοι λάμβαναν αληθινή πίστη στον πραγματικό Μεσσία, βρίσκουν θεραπεία όχι μόνο του σώματος αλλά κυρίως της ψυχής τους. Στην πόλη αυτή ζούσε ένας περιβόητος μάγος, ο Σίμων, που συγκλόνιζε τους κατοίκους με τις μαγείες του και θεωρούνταν από όλους κάποια ξεχωριστή δύναμη. Όταν είδε τα σημεία και άκουσε το ευαγγέλιο της Βασιλείας του Θεού, ο Σίμων πίστεψε φαινομενικά και βαπτίστηκε μαζί με πολλούς άλλους Σαμαρείτες. Λίγο αργότερα ο ίδιος ζήτησε να αγοράσει με χρήματα τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, δείχνοντας τη ρίζα της σκοτεινής του εμπορικής διανοίας.

Ένας άγγελος του Κυρίου εμφανίστηκε τότε στον Φίλιππο και του παρήγγειλε να βαδίσει νότια, στον δρόμο που οδηγεί από τα Ιεροσόλυμα στη Γάζα. Καθώς προχωρούσε, συνάντησε έναν αξιωματούχο της Κανδάκης, της βασίλισσας της Αιθιοπίας, που επέστρεφε από προσκύνημα στα Ιεροσόλυμα. Ο ευνούχος καθόταν στο άρμα του και διάβαζε τις προφητείες του Ησαΐα, χωρίς όμως να καταλαβαίνει τι ακριβώς διάβαζε. Ο Φίλιππος τον κατήχησε ζωντανά για τον Ιησού Χριστό και του εξήγησε όλο το βαθύ νόημα των ιερών Γραφών.

Στη συνέχεια, βλέποντας ο αξιωματούχος της Αιθιοπίας νερό στον δρόμο, ζήτησε να βαπτιστεί χριστιανός με την καρδιά του γεμάτη πίστη και χαρά. Ο Φίλιππος εκπλήρωσε αμέσως την επιθυμία του και τον κατέβασε στα ύδατα, βαπτίζοντάς τον με τρεις πλήρεις καταδύσεις στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Αμέσως μετά την έξοδο από το νερό, το Άγιο Πνεύμα άρπαξε τον απόστολο και τον μετέφερε στην Άζωτο. Από εκεί ο Φίλιππος συνέχισε το ιεραποστολικό του ταξίδι κατά μήκος των παραλιακών πόλεων, μέχρι που έφτασε πάλι στην Καισάρεια.

Σε αυτή την πόλη είχε το δικό του σπίτι, όπου έζησε για ένα διάστημα μαζί με τις τέσσερις παρθένες προφήτισσες θυγατέρες του. Αργότερα επέστρεψε στα Ιεροσόλυμα, όπου οι Απόστολοι τον αναγνώρισαν ως άξιο εκλεκτό και τον χειροτόνησαν επίσκοπο. Τότε τον έστειλαν σε νέα ιεραποστολή, στην πόλη Τράλλεις της Μικράς Ασίας, για να φωτίσει τους ειδωλολάτρες της περιοχής. Ο Φίλιππος δίδαξε εκεί με σπάνια δύναμη και έπεισε σχεδόν όλους τους κατοίκους της πόλης να πιστέψουν στον Ιησού Χριστό.

Με την πρωτοβουλία και τη φροντίδα του οικοδομήθηκε στις Τράλλεις και χριστιανικός ναός, ως ορατό σημάδι της νέας πίστεως. Έγινε έτσι πραγματικός θεμελιωτής της τοπικής Εκκλησίας και πνευματικός πατέρας για τους νεόφυτους χριστιανούς της Μικρασίας. Ο απόστολος εκτέλεσε στην Ασία πλήθος μεγάλων θαυμάτων και θεράπευσε αμέτρητους ασθενείς και δαιμονιζομένους με τη χάρη του Χριστού. Όπου περνούσε, κήρυττε ακούραστα τον λόγο της σωτηρίας και βάπτιζε όσους δέχονταν την πίστη στον Ιησού Χριστό.

Δεν περιορίστηκε όμως μόνο σε ένα μέρος, αλλά ταξίδεψε επανειλημμένα σε πολλές χώρες της εγγύς Ανατολής, εργαζόμενος αδιάκοπα για την Εκκλησία. Παντού γινόταν αγαπητός με τη γλυκύτητα του χαρακτήρα του, την ταπείνωση και την αγάπη του προς τους φτωχούς. Αναγνώριζε ότι το χάρισμα της διακονίας του ήταν δώρο του Θεού και όχι δικό του κατόρθωμα. Παρά την πολυτάραχη πορεία και τα συνεχή ταξίδια, διατήρησε μέχρι το τέλος την καθαρότητα της καρδιάς που τον είχε ξεχωρίσει από νωρίς.

Αξιώθηκε να φτάσει σε βαθύ γήρας, παραμένοντας πάντα ενεργός στον αμπελώνα του Κυρίου με ζήλο και ακούραστο φρόνημα. Ο τελευταίος του σταθμός υπήρξε η πόλη Τράλλεις, όπου είχε σπείρει με τόση επιτυχία τον σπόρο του Ευαγγελίου. Εκεί, σε γαλήνια ηλικία και με πλήρη συνείδηση της προσφοράς του, παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο. Έφυγε από αυτή τη ζωή στηριγμένος στις προσευχές των πιστών μαθητών του και της οικογένειάς του. Οι μαθητές του τον έθαψαν με μεγάλη τιμή και η Εκκλησία τον ανέδειξε ως έναν από τους πρώτους μάρτυρες της αποστολικής διακονίας.

Η μνήμη του παρέμεινε ζωντανή στις τοπικές χριστιανικές κοινότητες της Μικράς Ασίας για πολλούς αιώνες μετά την κοίμησή του. Η μνήμη του αγίου Φιλίππου εορτάζεται από τους ορθοδόξους κάθε χρόνο στις ένδεκα Οκτωβρίου, ξεχωριστά από τον ομώνυμο Απόστολο των Δώδεκα. Ο πρώτος, που τιμάμε σήμερα, ανήκει στους εβδομήκοντα αποστόλους και υπήρξε ένας από τους επτά διακόνους της πρώτης Εκκλησίας. Ο δεύτερος Φίλιππος ανήκει στους δώδεκα και η μνήμη του εορτάζεται τον επόμενο μήνα, στις δεκατέσσερις Νοεμβρίου.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, για να μη συγχέονται τα δύο ιερά πρόσωπα μέσα στη συνείδηση των πιστών. Η ζωή του διακόνου Φιλίππου μάς διδάσκει την υπακοή στο Άγιο Πνεύμα, την προθυμία στην αποστολή και την έμπρακτη αγάπη προς κάθε άνθρωπο. Στο πρόσωπό του βλέπουμε έναν εργάτη του ευαγγελίου που δεν θεώρησε ποτέ μικρή τη διακονία των τραπεζών. Σήκωσε με την ίδια ταπεινή προθυμία τη φροντίδα των χηρών και την προφητική κατήχηση των εθνικών της Σαμαρείας.

Αναγνωρίζεται από την Εκκλησία ως αληθινός αλιεύς ανθρώπων και ως πρότυπο διακόνου για κάθε κληρικό κάθε εποχής. Το όνομά του μνημονεύεται με ευλάβεια σε ναούς και μοναστήρια ολόκληρης της Ορθοδοξίας, καθώς και σε λαϊκές παραδόσεις των πιστών. Η Εκκλησία τον επικαλείται ως ταχύ προστάτη και ιατρό των ασθενούντων, και ζητεί τις πρεσβείες του για κάθε ανάγκη. Είθε με τις πρεσβείες του να μας χαρίσει ο Κύριος μετάνοια, ταπείνωση και αληθινή πίστη μέχρι την τελευταία ώρα της ζωής μας, αμήν.