Στα ζοφερά χρόνια πριν την επανάσταση του Γένους, ένας Πελοποννήσιος ιεράρχης ύφαινε σιωπηλά τον ιστό της εθνικής αφύπνισης μέσα στη μητρόπολή του. Πίσω από τη μίτρα και το ωμοφόριο κρυβόταν ένας άνθρωπος έτοιμος να θυσιάσει τη ζωή του για την πίστη και την ελευθερία. Ο Γρηγόριος Καλαμαράς γεννήθηκε το χίλια επτακόσια εξήντα εννέα στην Αλαγονία της Καλαμάτας, σε χρόνια βαθιάς δοκιμασίας του υπόδουλου ελληνισμού. Ήταν ανιψιός του προκατόχου του Γρηγορίου, ο οποίος είχε ποιμάνει την ίδια μητρόπολη Ναυπλίου και Άργους έως το χίλια οκτακόσια δέκα.

Νεαρός ακόμη, έδειξε τέτοια ικανότητα και αρετή ώστε να ανέλθει γρήγορα στους εκκλησιαστικούς θρόνους της εποχής του. Χρημάτισε αρχικά μητροπολίτης Ερυθρών και στη συνέχεια Πατρών, υπηρετώντας την επισκοπή αυτή από το χίλια επτακόσια ογδόντα έως το χίλια επτακόσια ενενήντα εννέα. Υπό την ιδιότητα του πρώην ιεράρχη και με την υποστήριξη της επαρχίας του, εκλέχθηκε ύστερα μητροπολίτης Ναυπλίου και Άργους το χίλια οκτακόσια δέκα. Η ποιμαντική του παρουσία στην Πελοπόννησο συνδυάστηκε με βαθιά εθνική συνείδηση και ζωντανή αγωνία για την ελευθερία των υποδούλων Ρωμιών.

Από την πρώτη στιγμή της αρχιερατείας του στο Ναύπλιο, στάθηκε στυλοβάτης της Ορθοδοξίας και ακάματος υπηρέτης του πιστού λαού. Έγινε στήριγμα και ασφαλές καταφύγιο του ποιμνίου του στις πιο δύσκολες ώρες της προεπαναστατικής δοκιμασίας, που σημάδεψαν την Πελοπόννησο. Το χίλια οκτακόσια δεκαεννέα μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Δανιήλ Παμπούκη, ηγούμενο της Μονής του Βράχου Νεμέας. Ο μητροπολίτης δεν περιορίστηκε στην προσωπική του ένταξη, αλλά αμέσως κατάρτισε εκτεταμένο δίκτυο Φιλικών μέσα στην ποίμνη του.

Έκαμε Φιλικούς τους προκρίτους της επαρχίας, όπως τον Ιωάννη Ιατρού και τους αδελφούς Παπαλεξοπούλου στο Ναύπλιο. Στο Άργος προσέλκυσε τον Ιωάννη Περούκα, τον Σταμάτη Αντωνόπουλο και τους αδελφούς Βλάσση, ενώ μύησε και πολλούς ιερείς της περιοχής. Στο Πλατανίτι μύησε τον ιερέα Γεώργιο Βελίνη, στο Τζαφέραγα τον Θεοδόσιο Μπούσκο και στο Χώνικα τον Γεώργιο Κακάνη. Έκαμε επίσης Φιλικό τον αρχιδιάκονό του Αθανάσιο Σολιώτη και τον ιερέα παπα-Κωσταντή από τον Αχλαδόκαμπο, στηρίζοντας πανταχόθεν τη μυστική προετοιμασία.

Η προεπαναστατική εθνική του δραστηριότητα γρήγορα έγινε αντιληπτή από τους Τούρκους, οι οποίοι ανησύχησαν πολύ για τη φήμη του. Με διαταγή του καϊμακάμη της Τρίπολης, κλείστηκε μαζί με άλλους αρχιερείς της Πελοποννήσου στις φυλακές της πόλης. Εκεί υπέφερε τα πάνδεινα από τις βαριές κακουχίες, την παρατεταμένη ασιτία και τα πολύμηνα μαρτύρια της φυλακής. Από αυτές τις δοκιμασίες παρέδωσε την ψυχή του στις είκοσι μία Σεπτεμβρίου του χίλια οκτακόσια είκοσι ένα.

Έγινε έτσι μάρτυρας της πίστεως και της πατρίδος, σφραγίζοντας με το αίμα του την προσφορά στο Γένος. Ταις πρεσβείαις του ιερομάρτυρος Γρηγορίου του Μητροπολίτου Άργους και Ναυπλίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.