Στα βάθη της ερήμου της Κιλικίας ζούσε κατά τον τέταρτο αιώνα ένας ταπεινός γέροντας ασκητής, ονόματι Ζωσιμάς. Είχε εγκαταλείψει εκουσίως τις πόλεις των ανθρώπων και κατέφυγε στα όρη και στους λόφους, ζώντας ανάμεσα στα άγρια θηρία. Κάποια μέρα ο Δομετιανός, ο σκληρός ηγεμόνας της Κιλικίας, βγήκε για κυνήγι μαζί με τους πολυάριθμους δούλους του στις ερημικές περιοχές. Διέσχισαν εκείνες τις πεδιάδες, ανέβηκαν τους λόφους και τα γυμνά βουνά, κυνηγώντας μανιωδώς τα θηρία και πιάνοντάς τα ζωντανά.

Σε κάποιο σημείο της ερήμου είδαν με μεγάλη έκπληξη πλήθος αγρίων ζώων συγκεντρωμένων γύρω από έναν γέροντα. Ο γέρων βρισκόταν ανάμεσά τους και τα μιλούσε σαν να ήταν λογικοί άνθρωποι, ενώ τα ζώα τον άκουγαν με ηρεμία. Οι κυνηγοί όρμησαν επάνω τους και τα θηρία τράπηκαν αμέσως σε φυγή προς όλες τις κατευθύνσεις. Έπιασαν τότε αιχμάλωτο τον γέροντα και τον οδήγησαν στον πρίγκιπα Δομετιανό, νομίζοντας πως είναι μάγος της ερήμου. Πίστευαν με βεβαιότητα πως κάνει με κάποιον τρόπο μαγικά ξόρκια ανάμεσα στους έρημους τόπους και γοητεύει τα ζώα.

Όταν τον ρώτησαν αυστηρά ποιος είναι και πώς ονομάζεται, ο άγιος απάντησε ταπεινά και χωρίς κανέναν φόβο. Ομολόγησε εκεί ενώπιον όλων πως είναι χριστιανός και πως το όνομά του είναι Ζωσιμάς ο δούλος του Χριστού. Τότε τον έδεσαν αυστηρά και τον μετέφεραν με τη βία στην πόλη για να δικαστεί ενώπιον του ηγεμόνα. Εκεί ο Δομετιανός άρχισε να τον ανακρίνει για μαγείες και ξόρκια, ρωτώντας με πόσα τεχνάσματα γοήτευσε τα άγρια θηρία. Τον ρώτησε ξεκάθαρα πώς κατάφερνε να ζει ανάμεσα στα θηρία απείραχτος και να συνομιλεί μαζί τους σαν με ανθρώπους.

Ο Ζωσιμάς αποκρίθηκε ότι δεν ζει στην έρημο για να ασκεί μαγείες, αλλά μόνο διότι είναι ταπεινός χριστιανός του Κυρίου. Εξήγησε στον ηγεμόνα ότι δεν μπορούσε να ζει στις πόλεις μαζί με ειδωλολάτρες απίστους που πολεμούσαν τον Σωτήρα Χριστό. Προτίμησε λοιπόν να φύγει στην έρημο, θέλοντας να βρίσκεται με τα άγρια θηρία παρά με ανθρώπους εχθρούς του Θεού. Είχε υπόδειγμα στη ζωή του τα παραδείγματα άλλων χριστιανών αγίων που εγκατέλειψαν τον κόσμο και κατοίκησαν στην ερημία.

Προσπαθούσε να μιμηθεί όσο μπορούσε εκείνους τους θεοφόρους πατέρες, ζώντας με αυστηρή ασκητική νηστεία και ασταμάτητη προσευχή. Πρόσθεσε πως ο πανάγαθος Θεός, που γνωρίζει βαθιά αυτούς που τον υπηρετούν, του χάρισε ξεχωριστή παρηγοριά στην ερημία. Καθυπέταξε ειρηνικά τα άγρια θηρία γύρω του και έτσι ζούσε μαζί τους χαίροντας πάντα εν Κυρίω. Είχε εναποθέσει εξ ολοκλήρου όλη την ελπίδα και την προσδοκία του στον ίδιο τον Σωτήρα Ιησού Χριστό. Ο Δομετιανός εξοργίστηκε ακούγοντας τα λόγια αυτά και αποκάλεσε τον γέροντα κακόγνωμο ασεβή που τιμά τον Ναζωραίο Ιησού.

Αποφάσισε τότε να μεταφέρει τον άγιο στη Ναζαρέτ και να τον βασανίσει σκληρά μπροστά στα μάτια των κατοίκων της πόλης. Ήθελε είτε να αρνηθεί τον Χριστό ο μάρτυρας είτε να χάσει τη ζωή του σε φοβερά μαρτύρια ως παράδειγμα. Έστειλε λοιπόν πρώτα τον Ζωσιμά στη Ναζαρέτ αλυσοδεμένο και κατόπιν έφθασε και ο ίδιος εκεί για να τον δικάσει επισήμως. Διέταξε αμέσως να κρεμάσουν τον άγιο ανάποδα από τα πόδια, με βαρύ λίθο δεμένο γύρω από τον τίμιο τράχηλό του.

Άρχισαν τότε να τον ξεσχίζουν με σιδερένια νύχια, καταξεσχίζοντας τις σάρκες του μέσα σε αφόρητο σωματικό πόνο. Οι βασανιστές τον χλεύαζαν λέγοντας ότι αν τα θηρία ακούν τη φωνή του, ας προστάξει ένα να έρθει εδώ τώρα. Ο άγιος ύψωσε τα τίμια χέρια του προς τον ουρανό και προσευχήθηκε στον Κύριο Ιησού Χριστό τον Υιό του Θεού. Παρακάλεσε θερμά να αποστείλει ένα λιοντάρι μέσα στην πόλη για να μαρτυρήσει τη δύναμη του αληθινού Θεού. Ξαφνικά έτρεξε μέσα στην πόλη ένα φοβερό λιοντάρι και οι πάντες, βλέποντάς το, σκορπίστηκαν τρομαγμένοι σε όλους τους δρόμους.

Το λιοντάρι πλησίασε ήρεμα τον άγιο Ζωσιμά και άρχισε να στηρίζει με τα πόδια του τον βαρύ λίθο. Έτσι ανακούφισε σιωπηλά τον μάρτυρα από το φοβερό βάρος που πίεζε ασφυκτικά τον αγιασμένο του λαιμό. Τότε ο ηγεμόνας Δομετιανός τρομαγμένος παρακάλεσε τον γέροντα να καθησυχάσει το άγριο θηρίο για να μην κατασπαράξει τους παρόντες. Ο άγιος πρόσταξε τον λέοντα να είναι πράος και ήμερος και ο ηγεμόνας έδωσε εντολή να λύσουν τον μάρτυρα. Ήθελε τότε να τον στείλει στον αυτοκράτορα, για να εξετάσει εκείνος προσωπικά το παράδοξο αυτό περιστατικό.

Όμως ο Ζωσιμάς, έχοντας ολοκληρώσει τον αγώνα του, παρέδωσε σιωπηλά την ψυχή του στα χέρια του Κυρίου. Έτσι ο γενναίος αθλητής της πίστης τελείωσε τη γήινη πορεία του μέσα στο στάδιο των φοβερών αυτών μαρτυρίων. Οι χριστιανοί μάζεψαν με ευλάβεια το άγιο και πολύπαθο σώμα του μάρτυρα και το έθαψαν με την οφειλόμενη τιμή. Δόξαζαν τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, την Τριάδα την αχώριστη και ομοούσιο που τιμάται αιωνίως. Η μνήμη του αγίου ερημίτη και μάρτυρα έγινε φως δυνατό για όλους τους μετέπειτα μοναχούς και τους ταπεινούς ασκητές.

Πιστοί επικαλούνται έκτοτε τη χάρη του μάρτυρα στα μαρτύρια της ζωής και στις σκληρές δοκιμασίες των ψυχών τους. Η Εκκλησία τιμά ευλαβικά τη μνήμη του στις δεκαεννιά του μηνός Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο, μαζί με άλλους αγίους μάρτυρες. Ταις πρεσβείαις του αγίου μάρτυρος Ζωσιμά του ερημίτη της Κιλικίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.