Στα μακρινά νησιά της Αγγλίας έφτασε κάποτε ένας Έλληνας μοναχός με καταγωγή από την Ταρσό της Κιλικίας. Η πατρίδα του ήταν η ίδια ευλογημένη πόλη που γέννησε τον απόστολο Παύλο, και ο ίδιος έγινε ο όγδοος Αρχιεπίσκοπος Καντουαρίας. Ο Άγιος Θεόδωρος είχε σπουδάσει βαθιά στην ελληνική και λατινική παιδεία, και ζούσε ως πολυμαθής μοναχός μέσα στην ίδια τη Ρώμη. Εκεί τον γνώρισε ο ίδιος ο Πάπας, και τον προήγαγε γρήγορα σε όλους τους βαθμούς της ιερωσύνης λόγω της σοφίας του.

Στην ηλικία των εξήντα πέντε ετών χειροτονήθηκε αρχιεπίσκοπος για τη μακρινή, διχασμένη και ταλαιπωρημένη χώρα της Αγγλίας. Μαζί του στάλθηκε και ο Άγιος Αδριανός, ένας λόγιος Αφρικανός ηγούμενος μοναστηριού κοντά στην πόλη Νεάπολη της Ιταλίας. Ο Αδριανός θα γινόταν στενός συνεργάτης και βοηθός του στο δύσκολο έργο της εκκλησιαστικής ανασυγκρότησης του νησιού. Έτσι ξεκίνησε η αποστολή του γέροντος ποιμενάρχη προς τους Άγγλους χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη γνώριμη πατρίδα.

Έφτασε στο Κεντ της νοτίου Αγγλίας το έτος εξακόσια εξήντα εννέα, όντας ήδη σχεδόν εβδομήντα ετών στην ηλικία. Παρά την προχωρημένη ηλικία διατηρούσε εκπληκτική σωματική ευρωστία και ακούραστο πνευματικό ζήλο για την αποστολή του. Η Αγγλία ήταν τότε μοιρασμένη σε πολλά φυλετικά βασίλεια και η Εκκλησία βρισκόταν σε κατάσταση χάους. Πολλές επισκοπικές έδρες είχαν μείνει κενές εξαιτίας μιας θανατηφόρας επιδημίας πανώλης που σάρωνε τη χώρα την περίοδο εκείνη.

Ο Θεόδωρος ταξίδεψε ακούραστα σε όλο το μήκος της Αγγλίας ιδρύοντας ναούς και χειροτονώντας επισκόπους για τις χηρευμένες έδρες. Δημιούργησε επίσης νέες επισκοπές όπου η ανάγκη το απαιτούσε, οργανώνοντας μεθοδικά τη γεωγραφική κατανομή της εκκλησιαστικής διοίκησης. Στην ίδια την Καντουαρία ίδρυσε ξακουστή σχολή, στην οποία διδάσκονταν τα ελληνικά γράμματα και η πατερική θεολογία της Ανατολής. Πολλοί Άγγλοι κληρικοί έμαθαν εκεί άρτια ελληνικά και μελέτησαν από πρώτο χέρι τα κείμενα των ιερών Πατέρων.

Στη Νορθούμβρια συνάντησε σύγκρουση γύρω από την επισκοπική διαδοχή της έδρας του Λίντισφαρν, που μεταφέρθηκε αργότερα στην Υόρκη. Ο Άγιος Ουίλφριντ είχε εκλεγεί επίσκοπος και είχε ταξιδέψει στη Γαλατία για να χειροτονηθεί από Ρωμαίο επίσκοπο της Δύσης. Έμεινε όμως μακριά για τρία ολόκληρα χρόνια, αρνούμενος επίμονα να δεχθεί χειροτονία από Κελτικούς επισκόπους της Βρετανίας. Στο διάστημα αυτό εξελέγη ο Άγιος Τσαντ, ο επίσης γνωστός ως Σεαντά, και χειροτονήθηκε αντικανονικά για την έδρα.

Ο Θεόδωρος καθαίρεσε μεν τον Τσαντ, αλλά αναγνώρισε την προσωπική αξία και την αγιότητα του ανδρός. Επανέλαβε κανονικά τη χειροτονία του και τον έστειλε ως επίσκοπο στη γειτονική Μερκία για να ποιμάνει τους πιστούς. Στον Ουίλφριντ αποκατέστησε ταυτόχρονα την έδρα του, λύνοντας ειρηνικά μία αρκετά δύσκολη και πολύπλοκη εκκλησιαστική υπόθεση που είχε δημιουργηθεί. Έδειξε εκεί τη μεγάλη ποιμαντική σύνεση και τη δικαιοσύνη που έγιναν χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αρχιεπισκοπείας του.

Συγκάλεσε σύνοδο ολόκληρης της αγγλικής Εκκλησίας στο Χέρτφορντ το έτος εξακόσια εβδομήντα δύο της κοινής εποχής. Ήταν η πρώτη εκκλησιαστική σύνοδος που έγινε ποτέ στην Αγγλία και η πρώτη γενική συνέλευση κάθε είδους. Συμμετείχαν εκεί αντιπρόσωποι από όλα τα μέρη της χώρας, πράγμα που σηματοδότησε τη γέννηση εθνικής εκκλησιαστικής συνείδησης. Στο Χάτφιλντ συγκάλεσε άλλη μία σύνοδο το έτος εξακόσια εβδομήντα εννέα για να φυλάξει την καθαρότητα της Ορθοδόξου διδασκαλίας.

Καταδικάστηκε εκεί επίσημα η αίρεση του Μονοθελητισμού, η οποία είχε ταράξει σοβαρά την Ανατολή στα προηγούμενα χρόνια. Με τον τρόπο αυτόν ο γέροντας ποιμενάρχης κράτησε την Αγγλία στενά συνδεδεμένη με την ορθόδοξη οικουμενική παράδοση. Ο μακάριος ποιμενάρχης κοιμήθηκε εν Κυρίω σε προχωρημένη ηλικία το έτος εξακόσια ενενήντα, στην έδρα της Καντουαρίας. Το τίμιο σώμα του παρέμεινε άφθαρτο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ως ορατή μαρτυρία της αγιότητας και της αρετής του.

Κάτω από την ηγεσία του η αγγλική Εκκλησία ενώθηκε με τρόπο που τα ίδια τα φυλετικά βασίλεια δεν είχαν καταφέρει. Οι επισκοπικές δομές που έθεσε αποτελούν μέχρι σήμερα τη βάση της εκκλησιαστικής διοίκησης σε ολόκληρη την Αγγλία. Τιμήθηκε από το ποίμνιό του για την οργανωτική δεινότητα και τη βαθιά ηθική και κανονική του ευθυκρισία. Έγινε ζωντανή γέφυρα μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης σε εποχή που η Εκκλησία ήταν ακόμη μία και αδιαίρετη. Ταις πρεσβείαις του αγίου Θεοδώρου του εκ Ταρσού Αρχιεπισκόπου Καντουαρίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.