Μέσα στα φλεγόμενα τοπία της Αιγύπτου, εκεί όπου ο Νείλος ξεχειλίζει και η έρημος αρχίζει αμέσως πίσω από τις τελευταίες καλλιέργειες, ένας μαύρος σκλάβος γίνεται φόβος και τρόμος όλων. Είναι ο τέταρτος αιώνας μετά την ενανθρώπιση του Κυρίου, κανείς δεν φαντάζεται ότι αυτός ο αρχιληστής θα ντυθεί κάποτε τη λευκή στολή του αγίου. Ο όσιος Μωυσής ήταν αρχικά αγορασμένος δούλος κάποιου πλούσιου κτηματία της αιγυπτιακής υπαίθρου της εποχής εκείνης. Είχε από τη φύση του χαρακτήρα σκληρό και δύστροπο και καθημερινά δημιουργούσε πολλά προβλήματα στο σπιτικό όπου υπηρετούσε.

Τελικά το αφεντικό του αγανάκτησε και τον έδιωξε στον δρόμο μετά από ένα φόνο που εκείνος διέπραξε. Ο Μωυσής βρήκε καταφύγιο σε μια ομάδα ληστών και με την τεράστια σωματική του δύναμη επιβλήθηκε σύντομα ως αρχηγός. Μέσα από κλοπές, ληστείες και φόνους έγινε γνωστός παντού και οι άνθρωποι έτρεμαν μόνο στο άκουσμα του ονόματός του. Πέρασε αρκετά χρόνια ως αδίστακτος αρχιληστής της περιοχής, διαπράττοντας ένα μετά το άλλο τα ειδεχθή του εγκλήματα.

Κάποτε όμως, κυνηγημένος από τα όργανα της εξουσίας για όλα τα κακουργήματά του, πήγε να κρυφτεί στην έρημο της Αιγύπτου. Εκεί ζούσαν οι πιο ονομαστοί ασκητές της εποχής, ασύλληπτοι θησαυροί προσευχής και αρετής μέσα στη σιωπή. Η συναναστροφή του με τους αγίους πατέρες τον έκανε σιγά σιγά να ημερεύσει, σαν θηρίο που μαλακώνει από τη χάρη. Τον επισκίασε τότε αληθινά η Χάρη του Θεού, γιατί η μετάνοια είναι ώρα Χάριτος και πνευματικής επισκέψεως.

Μαλάκωσε τελικά η σκληρή του καρδιά, μετανόησε ειλικρινώς και ζήτησε από τους πατέρες τη χριστιανική του λύτρωση. Πήγε σε ένα ερημικό μοναστήρι και έπεσε με δάκρυα στα πόδια του ηγουμένου και των αδελφών της κοινότητας. Στην αρχή οι μοναχοί δεν τον δέχτηκαν, καθώς δεν ήταν πεπεισμένοι για την ειλικρίνεια της μετανοίας του προηγούμενου ληστή. Ο Μωυσής όμως έδειξε τόση επιμονή και τόση συντριβή, ώστε στο τέλος εκείνοι υποχώρησαν και τον δέχτηκαν στις τάξεις τους.

Βαπτίστηκε λοιπόν και αργότερα αποσύρθηκε σε ένα μοναχικό κελί, όπου πάλεψε σκληρά εναντίον των παλιών του παθών. Η αλλαγή του ήταν ριζική και σε σύντομο χρονικό διάστημα έφτασε στα μέτρα των μεγάλων Πατέρων της ερήμου. Κάποια στιγμή τέσσερις ληστές, παλιοί σύντροφοί του, μπήκαν στην καλύβα του χωρίς να φαντάζονται ποιον θα συναντούσαν εκεί. Όταν τον είδαν σάστισαν, αλλά εκείνος με μεγάλη ευκολία τους έπιασε, τους έδεσε και τους οδήγησε στους Γέροντες.

Τους ρώτησε ταπεινά τι πρέπει να κάνει με τους ληστές, λέγοντας ότι δεν αρμόζει σε αυτόν να τιμωρήσει άνθρωπον. Όταν τα άκουσαν αυτά οι ληστές της συμμορίας, εξομολογήθηκαν, μετανόησαν και έγιναν με τη σειρά τους μοναχοί. Και άλλοι ληστές της παλιάς του συμμορίας ακολούθησαν αργότερα τον δρόμο της μετανοίας και της ασκητικής βιοτής. Στους πρώτους πνευματικούς αγώνες του ο όσιος Μωυσής δοκιμάστηκε σκληρά από τους δαίμονες της σαρκικής επιθυμίας.

Ζήτησε επανειλημμένα συμβουλή από τον αββά Ισίδωρο, που τον δίδαξε νηστεία, αδιάλειπτη προσευχή και ολονύκτια αγρυπνία. Σε όραμα του έδειξε στη δύση πλήθος δαιμόνων έτοιμων για μάχη και στην ανατολή ασύγκριτα μεγαλύτερο πλήθος αγγέλων. Με αυτή την παρηγοριά ο Μωυσής επέστρεψε στο κελί του και επέμεινε σταθερά στις προσευχητικές του ασκήσεις. Έβγαινε μάλιστα τη νύχτα στα κελιά των γερόντων και μετέφερε νερό από μακρινό πηγάδι σε όσους δεν μπορούσαν.

Κάποτε καθώς έσκυβε πάνω από το πηγάδι, ο διάβολος τον χτύπησε δυνατά στην πλάτη και έμεινε λιπόθυμος σαν νεκρός. Οι αδελφοί τον βρήκαν το πρωί, τον μετέφεραν στο κελί και έμεινε παράλυτος για έναν ολόκληρο χρόνο. Όταν ανάρρωσε, ο αββάς Ισίδωρος του βεβαίωσε ότι ο Κύριος είχε ήδη απομακρύνει τα παλιά πάθη της σαρκός. Από τότε ο Μωυσής έλαβε μεγάλη εξουσία πάνω στους δαίμονες και τους περιφρονούσε σαν να ήταν ασήμαντα έντομα.

Όταν ο διοικητής της περιοχής ζήτησε να τον επισκεφθεί, ο όσιος έφυγε από το κελί για να αποφύγει τη δόξα. Καθ' οδόν συνάντησε τους υπηρέτες του διοικητή και τους είπε ότι ο Μωυσής είναι αμαρτωλός γέροντας και ανάξιος. Όταν εκείνοι έφτασαν στη μονή, οι κληρικοί κατάλαβαν από την περιγραφή ότι είχαν συναντήσει τον ίδιο τον άγιο. Έτσι έφυγε εκείνος με μεγάλη πνευματική ωφέλεια από τη συνάντηση μαζί του και δόξασε τον Θεό.

Όταν έφτασε η μέρα της χειροτονίας του στον πρώτο βαθμό της ιεροσύνης από τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας, του φόρεσαν λευκό άμφιο. Είπε ο επίσκοπος φιλικά ότι έγινε λευκός σαν περιστέρι, αλλά ο Μωυσής ρώτησε ταπεινά αν κρίνει εξωτερικά ή εσωτερικά. Ο Πατριάρχης θέλησε τότε να τον δοκιμάσει και διέταξε κρυφά τους κληρικούς να τον διώξουν από το άγιο βήμα. Έτσι, μετά τη θεία Λειτουργία, οι κληρικοί τον έδιωξαν βρίζοντάς τον ως ανάξιο Αιθίοπα και μαύρο γέροντα.

Ο Μωυσής έφυγε αμέσως χωρίς καμιά απολύτως αντίδραση και μονολογούσε μεμφόμενος πικρά τον εαυτό του καθ' οδόν. Έλεγε ότι καλά του έκαναν, ότι είναι σποδόδερμος μελανός και ότι δεν αξίζει καν τη συναναστροφή των ανθρώπων. Όταν ο Πατριάρχης άκουσε αυτά τα λόγια ταπεινώσεως, τον κάλεσε ξανά στο ιερό και τον χειροτόνησε πρεσβύτερο. Μετά τη χειροτονία του ο όσιος αγωνίστηκε ασκητικά δεκαπέντε ακόμη χρόνια και συγκέντρωσε γύρω του εβδομήντα πέντε μαθητές.

Όταν συμπλήρωσε τα εβδομήντα πέντε χρόνια της επίγειας ζωής του, ο Θεός τού φανέρωσε τη μέλλουσα μαρτυρική κοίμηση. Ειδωλολάτρες βάρβαροι ληστές επρόκειτο να εισβάλουν στη σκήτη και να σκοτώσουν όλους τους μοναχούς που θα παρέμεναν εκεί. Ο Μωυσής ευλόγησε τους μαθητές του να φύγουν, αλλά ο ίδιος δήλωσε ότι θα μείνει και θα δεχτεί τον θάνατο. Τους θύμισε τον λόγο του Κυρίου ότι όλοι όσοι έλαβαν μάχαιρα, με μάχαιρα θα αποθάνουν, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο.

Έξι αδελφοί παρέμειναν μαζί του και ένας έβδομος κρύφτηκε στα κοντινά βράχια για να δει τι θα συμβεί. Όταν οι βάρβαροι εισέβαλαν στο σπήλαιο, σκότωσαν με μαχαίρια τον όσιο Μωυσή μαζί με τους έξι αδελφούς. Ο κρυμμένος μοναχός είδε ανοιγμένο τον ουρανό και επτά πανέλαμπρα στεφάνια να κατεβαίνουν προς τους μάρτυρες. Έτσι ο πρώην αρχιληστής τελειώθηκε μαρτυρικά γύρω στο τετρακόσια μετά την ενανθρώπιση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Ταις πρεσβείαις του οσιομάρτυρος Μωυσέως του Αιθίοπος, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.