Η Εικόνα της Παναγίας των Σπηλαίων του Κιέβου

Στα ιερά Σπήλαια του Κιέβου, εκεί όπου το θυμίαμα των αγίων Αντωνίου και Θεοδοσίου ανέβαινε άπαυστα προς τον ουρανό, φυλάσσεται μια από τις αρχαιότερες εικόνες της ρωσικής Ορθοδοξίας. Η εικόνα της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου των Σπηλαίων εμπιστεύθηκε η ίδια η Παρθένος Μαρία σε τέσσερις Βυζαντινούς αρχιτέκτονες της εποχής. Αυτοί έφεραν την εικόνα από την Κωνσταντινούπολη στους οσίους Αντώνιο και Θεοδόσιο των Σπηλαίων, το ευλογημένο έτος χίλια εβδομήντα τρία. Οι αρχιτέκτονες έφθασαν στο σπήλαιο των μοναχών και ρώτησαν με σεβασμό πού θα ήθελαν να χτίσουν τον νέο μεγάλο ναό.

Οι όσιοι απάντησαν ταπεινά ότι ο Κύριος θα τους υποδείξει ο ίδιος τον τόπο, και μόνον Εκείνος ξέρει τη θέση. Οι αρχιτέκτονες απόρησαν, λέγοντας ότι οι όσιοι ετοιμάζονταν να φύγουν από αυτή τη ζωή, και δεν είχαν ορίσει ακόμη τόπο. Πρόσθεσαν μάλιστα ότι κάποια Βασίλισσα ουράνια τους είχε δώσει πολύ χρυσάφι για την κατασκευή του ναού στη μακρινή Ρωσία. Οι μοναχοί συγκάλεσαν τότε όλη την αδελφότητα, και άρχισαν να ερωτούν τους Έλληνες για το ποιος ακριβώς τους έστειλε.

Οι αρχιτέκτονες διηγήθηκαν τότε όλη τη θαυμαστή ιστορία της προέλευσης του τάγματός τους εκείνη την εποχή. Είπαν ότι, ενώ κοιμόνταν στα σπίτια τους, ωραίοι νέοι ήρθαν στον καθένα τους χωριστά κατά την ανατολή του ηλίου. Αυτοί οι νέοι τους είπαν ότι η Βασίλισσα του ουρανού τους καλούσε όλους στις Βλαχέρνες της Κωνσταντινούπολης. Έφθασαν εκεί όλοι μαζί την ίδια ώρα, και ρωτώντας ο ένας τον άλλον κατάλαβαν ότι όλοι είχαν λάβει την ίδια ουράνια εντολή.

Είδαν τέλος τη Βασίλισσα του ουρανού περιβεβλημένη από πλήθος ουρανίων αξιωματούχων, και έπεσαν στα γόνατα προσκυνώντας ταπεινά μπροστά της. Η Παναγία τους ανήγγειλε ότι ήθελε να χτίσει για τον εαυτό της εκκλησία στη μακρινή Ρωσία, στην ένδοξη πόλη του Κιέβου. Τους έδωσε αρκετό χρυσάφι για τρία ολόκληρα χρόνια, και τους έστειλε στους οσίους Αντώνιο και Θεοδόσιο των Σπηλαίων. Όταν αυτοί ρώτησαν γιατί τους δίνει χρυσάφι για τρία μόνο χρόνια, εκείνη φανέρωσε στους εκλεκτούς της τη θεία πρόνοια.

Είπε με σαφήνεια ότι ο Αντώνιος απλώς θα έδινε την ευλογία και έπειτα θα έφευγε για την αιώνια ανάπαυση. Ο Θεοδόσιος θα ακολουθούσε μετά από δύο χρόνια, και έτσι τα χρήματα θα έφθαναν επαρκώς για τους τρεις χρόνους της οικοδομής. Τους έδωσε επίσης ιερά λείψανα των αγίων μαρτύρων Μενίγνου, Πολυεύκτου, Λεοντίου, Ακακίου, Αρέθα, Ιακώβου και Θεοδώρου για τα θεμέλια του ναού. Τους έδειξε με θαυμαστό όραμα έναν λαμπρό ναό στον αέρα, και τους υποσχέθηκε ότι η ίδια θα τον επισκεπτόταν και θα κατοικούσε σε αυτόν.

Όταν ρώτησαν τι όνομα θα έχει η εκκλησία, η Παναγία απάντησε ότι θέλει να την ονομάσει με το δικό της όνομα. Έδωσε τότε αυτή την ιερή εικόνα και είπε ότι θα τοποθετηθεί μέσα στον ναό ως αιώνιος θησαυρός της κοινότητας. Ακούγοντας όλη αυτή την αφήγηση των αρχιτεκτόνων, οι αδελφοί δόξασαν τον Θεό, και ο όσιος Αντώνιος ομολόγησε με δάκρυα την αλήθεια. Είπε ότι ο ίδιος και ο Θεοδόσιος δεν είχαν φύγει ποτέ από εκείνη τη γη, και επομένως αυτοί που τους εμφανίστηκαν ήταν Άγγελοι.

Πρόσθεσε ότι η Βασίλισσα των Βλαχερνών ήταν η ίδια η Υπεραγία Θεοτόκος, και ευλόγησε με αγάπη την άφιξη των Ελλήνων αρχιτεκτόνων. Για τρεις ολόκληρες ημέρες ο όσιος Αντώνιος προσευχήθηκε στον Κύριο, ζητώντας ταπεινά να του φανερώσει τη θέση όπου θα χτιστεί ο ναός. Την πρώτη νύχτα η δροσιά κάλυψε ολόκληρη τη γη γύρω, αλλά ο ιερός τόπος που είχε επιλέξει ο όσιος έμεινε ολότελα στεγνός. Τη δεύτερη πρωία ολόκληρη η γη ήταν στεγνή, αλλά ο ιερός εκείνος τόπος ήταν υγρός από την ουράνια δροσιά της θείας πρόνοιας.

Την τρίτη πρωία προσευχήθηκαν θερμά, ευλόγησαν τον τόπο, και μέτρησαν με χρυσή ζώνη το πλάτος και το μήκος του μέλλοντος ναού. Η ζώνη αυτή είχε φερθεί πριν από χρόνια από τον Βαράγγο Σιμών, που είχε δει σχετικό όραμα για την οικοδομή του ναού. Μία αστραπή έπεσε τότε από τον ουρανό με την προσευχή του οσίου Αντωνίου, υποδεικνύοντας ότι ο τόπος ήταν αληθινά ευλογημένος από τον Θεό. Έτσι άρχισαν να βάζουν τα θεμέλια της μεγάλης εκείνης εκκλησίας, που έμελλε να γίνει το λαμπρότερο πνευματικό κέντρο της ρωσικής Ορθοδοξίας.

Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας τοποθετήθηκε μέσα στον ναό, και έγινε αμέσως φημισμένη σε όλη τη γη για τα αμέτρητα θαύματά της. Ένα από τα φημισμένα θαύματά της φανερώθηκε στους δύο φίλους Ιωάννη και Σέργιο, που είχαν σφραγίσει μπροστά της την αδελφική τους σχέση. Όταν ο Ιωάννης αρρώστησε θανάσιμα μετά από πολλά χρόνια, έδωσε μέρος της περιουσίας του στη μονή των Σπηλαίων. Εμπιστεύθηκε στον Σέργιο τη μερίδα του πενταετούς γιου του Ζαχαρία, αναθέτοντας ταυτόχρονα σε αυτόν την επιτροπεία του παιδιού.

Όταν ο Ζαχαρίας έφθασε στα δεκαπέντε χρόνια του, ζήτησε από τον επίτροπο την κληρονομιά του, αλλά εκείνος αρνήθηκε με δολιότητα. Επέμενε λέγοντας ότι ο Ιωάννης είχε διανείμει όλα τα υπάρχοντά του στους φτωχούς, και κανείς δεν είχε κρατήσει τίποτα. Πήγε μάλιστα στον ναό της Κοιμήσεως, και ορκίστηκε ψευδώς μπροστά στη θαυματουργή εικόνα ότι δεν είχε πάρει τίποτε. Όταν προσπάθησε να ασπαστεί την εικόνα, δεν μπόρεσε να πλησιάσει κοντά της, καθώς τον σταμάτησε μια αόρατη δύναμη του Θεού.

Έτρεξε τότε στις πόρτες του ναού, και ξαφνικά φώναξε δυνατά καλώντας με πανικό τους αγίους Αντώνιο και Θεοδόσιο. Παρακαλούσε να μην τιμωρηθεί για την ανεντιμότητά του, και να διωχθούν τα πλήθη των δαιμόνων που τον βασάνιζαν εκείνη τη στιγμή. Ομολόγησε ότι το χρυσάφι και το ασήμι ήταν σφραγισμένα στον αχυρώνα του, και πρέπει να επιστραφούν αμέσως. Ο Ζαχαρίας έδωσε ολόκληρη την κληρονομιά του στη μονή των Σπηλαίων, όπου ο ίδιος εκάρη τελικά μοναχός για την υπόλοιπη ζωή του.

Από εκείνη τη μέρα κανείς δεν τολμούσε πια να δίνει ψεύτικους όρκους ενώπιον της θαυματουργού αυτής εικόνας. Ταις πρεσβείαις της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.