Η Εικόνα της Παναγίας της Σβένα

Στα μοναστικά κελλιά των σπηλαίων του Κιέβου, εκεί όπου η σιωπή των αγίων Αντωνίου και Θεοδοσίου είναι ακόμη απτή και ζωντανή, γεννήθηκε μια θαυματουργή εικόνα. Η Παναγία της Σβένα φιλοτεχνήθηκε από τον όσιο Αλύπιο τον εικονογράφο των Σπηλαίων, που εκοιμήθη την δεκάτη εβδόμη Αυγούστου του χιλίου εκατοστού δεκάτου τετάρτου έτους. Η μορφή εικονίζει την Μητέρα του Θεού καθισμένη σε μεγαλόπρεπο θρόνο, κρατώντας στα γόνατά της τον Θείο Βρέφος Ιησού. Στα δεξιά της παραστέκεται ο όσιος Θεοδόσιος των Σπηλαίων, ενώ στα αριστερά της παρίσταται ο όσιος Αντώνιος, οι δύο μεγάλοι θεμελιωτές της λαύρας.

Πριν από το έτος χίλια διακόσια ογδόντα οκτώ, η αγία αυτή εικόνα φυλασσόταν με ευλάβεια μέσα στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου. Φημιζόταν εκεί για τα πολλά θαύματα που επιτελούσε καθημερινά, και ο λαός κατέφευγε σε αυτήν με πίστη μεγάλη. Το έτος χίλια διακόσια ογδόντα οκτώ μεταφέρθηκε με ευλάβεια στη μονή της Σβένα κοντά στην πόλη του Μπριάνσκ. Αυτή η ιερή μονή είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, και αποτέλεσε για αιώνες πνευματικό κέντρο της ευρύτερης ρωσικής περιοχής.

Η μεταφορά της εικόνας έγινε με θαυμαστό τρόπο, που σύντομα έγινε γνωστός σε όλη τη γειτονική γη. Έτσι άρχισε μια νέα φάση στη ζωή του θαυματουργού αυτού εικονίσματος της Παναγίας μας, μέσα στη φθαρμένη από τους πολέμους γη της Ρωσίας. Ο πρίγκιπας Ρωμανός του Τσέρνιγκοβ έχασε το φως των ματιών του ενώ βρισκόταν στην πόλη Μπριάνσκ. Ακούγοντας για τα θαύματα της εικόνας που είχε ζωγραφίσει ο όσιος Αλύπιος, έστειλε αγγελιοφόρο στη Λαύρα.

Παρακάλεσε να του φέρουν την εικόνα στο Μπριάνσκ, ώστε να ζητήσει την ίαση του από την παρουσία της Παναγίας. Η ιερά εικόνα στάλθηκε με συνοδό ιερέα κατά μήκος του ποταμού Ντέσνα, στη μακρά πορεία προς τον τυφλό άρχοντα. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, η βάρκα έδεσε στη δεξιά όχθη του ποταμού Σβένα, για ολονύχτια ανάπαυση. Όταν οι ταξιδιώτες πήγαν να προσκυνήσουν την εικόνα την επόμενη πρωία, εκπλάγηκαν γιατί δεν τη βρήκαν πια στη θέση της.

Έπειτα από αναζήτηση είδαν την εικόνα ψηλά σε λόφο, ανάμεσα στα κλαδιά μιας μεγάλης βελανιδιάς απέναντι από το ποτάμι. Όταν το νέο έφθασε στον πρίγκιπα Ρωμανό, αυτός βάδισε με πόδια ταπεινά μέχρι τον τόπο του θαύματος. Προσευχήθηκε εκεί με βαθιά κατάνυξη, και υποσχέθηκε με όλη την καρδιά του να χτίσει μοναστήρι σε αυτή την ευλογημένη τοποθεσία του θαύματος. Δώρισε ταυτόχρονα σε αυτό όλη τη γη που μπορούσε να δει από εκείνον τον λόφο, ως αφιέρωμα ευχαριστίας.

Μετά την προσευχή ο πρίγκιπας άρχισε σταδιακά να βλέπει το φως, αρχίζοντας από τα μονοπάτια μέχρι τα μακρινά τοπία. Έπειτα παρήγγειλε δοξολογία ευχαριστίας, και έχτισε ξύλινο ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως της Παναγίας στην ίδια θέση του θαύματος. Η αρχαία εκείνη βελανιδιά πάνω στην οποία είχε αναπαυθεί η εικόνα κόπηκε με ευλάβεια, και έγινε σανίδες για άλλες ιερές εικόνες της μονής. Ταυτόχρονα καθιερώθηκε επίσημα η ετήσια εορτή της Παναγίας της Σβένα στις τρεις του μηνός Μαΐου κάθε χρόνο.

Η εικόνα έγινε ξακουστή πανευρωπαϊκά για τη θεραπεία των τυφλών, για την απελευθέρωση από δαιμονικές καταλήψεις και για τη φύλαξη από τους εχθρούς. Ένα από τα σημαντικότερα θαύματά της φανερώθηκε το έτος χίλια οκτακόσια δώδεκα, όταν το Μπριάνσκ απειλήθηκε από την εισβολή των στρατιωτών του Ναπολέοντα. Οι κάτοικοι της πόλης οργάνωσαν ολονύχτια λιτανεία με τον τίμιο Σταυρό και την εικόνα της Σβένας στα χέρια τους. Δεήθηκαν θερμά στην Προστάτιδα τους, ώστε να σώσει την πόλη από τη γαλλική εισβολή που πλησίαζε με τη βαρβαρότητά της.

Οι προσευχές τους εισακούσθηκαν, και ο εχθρός παρέκαμψε τελικά την πόλη χωρίς να της προκαλέσει καμία ζημιά. Κάθε χρόνο, στις δεκαεπτά Αυγούστου, γινόταν λιτανεία ευχαριστήρια προς ανάμνηση εκείνου του θαύματος της σωτηρίας του Μπριάνσκ. Το έτος χίλια εννιακόσια είκοσι τέσσερα η μονή της Σβένα έκλεισε από την αθεϊστική εξουσία, και όλα τα κτίρια της κατεδαφίστηκαν με βία. Ο φημισμένος ιστορικός τέχνης Νικόλαος Πομεράντσεφ διέσωσε χάρη στις ενέργειές του την αρχαία θαυματουργή εικόνα από τη βέβαιη απώλειά της.

Την έφερε στη Μόσχα, την αποκατέστησε με κόπο, και την τοποθέτησε στην πινακοθήκη Τρετιακόφ, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα. Ταις πρεσβείαις της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.