Παναγιά η Νεαμονήτισσα στην Χίο

Στις δασωμένες πλαγιές του βουνού Προβατίου της Χίου, σε μια μαγευτική και γαλήνια τοποθεσία, υψώνεται ένα λαμπρό βυζαντινό μνημείο. Είναι το ιστορικό μοναστήρι της Νέας Μονής, ένα από τα πιο φωτεινά πνευματικά κέντρα ολόκληρου του ορθόδοξου ελληνισμού. Το ευλογημένο αυτό μοναστήρι είναι αφιερωμένο με ευλάβεια στην Κοίμηση της Θεοτόκου, την οποία τιμά μεγαλόπρεπα κάθε δεκαπέντε Αυγούστου. Σύμφωνα με τις αρχαίες τοπικές παραδόσεις, το μοναστήρι κτίστηκε από τρεις χιώτες ασκητές, που είχαν αποτραβηχτεί στο δάσος.

Ήταν ο μοναχός Νικήτας, ο Ιωάννης και ο Ιωσήφ, τρεις θερμοί ζηλωτές της ορθόδοξης ησυχαστικής ζωής. Οι ταπεινοί αυτοί μοναχοί παρατηρούσαν τη νύκτα ένα λαμπρό και δυνατό φως μέσα στο πυκνό δασωμένο βουνό. Μη μπορώντας να εντοπίσουν την πηγή του παράδοξου φωτός, αποφάσισαν να βάλουν φωτιά στα ξερά κλαδιά της περιοχής. Ανάμεσα στα καμένα δεντράκια βρήκαν τότε με έκπληξη μια Μυρσίνη εντελώς άθικτη από τη φωτιά, με την αρχική της φρεσκάδα.

Πάνω στα κλαδιά της δροσερής αυτής Μυρσίνης κρεμόταν η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που έλαμπε δυνατά. Οι τρεις μοναχοί έκπληκτοι πήραν με ευλάβεια την εικόνα και την τοποθέτησαν στο ταπεινό ασκητήριό τους. Κάθε μέρα όμως διαπίστωναν εκπληκτοι ότι η εικόνα έφευγε από το ησυχαστήριο και ερχόταν μόνη της πάνω στη Μυρσίνη. Τότε οι τρεις ευλαβείς ασκητές κατάλαβαν τη μυστική επιθυμία της Παναγίας, να κτιστεί ο ναός στη θέση εύρεσης της εικόνας.

Έτσι ξεκίνησε με κόπο και δοξολογία η ανέγερση του μοναστηριού της Νεαμονήτισσας, σε εκπλήρωση της θείας θέλησης. Μια άλλη όμορφη ευλαβική παράδοση αναφέρει ότι οι τρεις μοναχοί έβλεπαν στον ύπνο τους την Παναγία να τους μιλάει. Τους έλεγε με μητρική γλυκύτητα να μεταβούν στη Μυτιλήνη, όπου ήταν εξόριστος ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Μονομάχος. Έπρεπε να του προφητεύσουν ότι πολύ σύντομα θα ανακτούσε ξανά τη χαμένη του βυζαντινή αυτοκρατορική εξουσία στην Κωνσταντινούπολη.

Πράγματι, αφού οι τρεις χιώτες μοναχοί ήλθαν στη Μυτιλήνη, ανέφεραν στον εξόριστο αυτοκράτορα την αποκάλυψη της θαυματουργής Θεοτόκου. Ζήτησαν τότε με τόλμη από εκείνον να βοηθήσει να κτιστεί ένα μεγαλόπρεπο μοναστήρι στη Χάρη της Παναγίας. Χαρούμενος ο εξόριστος αυτοκράτορας εγγυήθηκε αμέσως με το βασιλικό του δαχτυλίδι την υπόσχεσή του στους μοναχούς. Είπε με ευσέβεια ότι, μόλις αναλάβει την εξουσία στην Κωνσταντινούπολη, θα κτίσει ο ίδιος το μεγαλόπρεπο μοναστήρι.

Η υπόσχεση εκπληρώθηκε πιστά το χίλια σαράντα πέντε, όταν ο Κωνσταντίνος Μονομάχος ανέλαβε τον αυτοκρατορικό βυζαντινό θρόνο. Το ιστορικό αυτό μοναστήρι βοηθήθηκε επίσης και από άλλους αυτοκράτορες, εξασφαλίζοντας πολλά αυτοκρατορικά προνόμια και ευεργεσίες. Όλα μαρτυρούνται από τα παλαιά χρυσόβουλα, που σώζονταν με ευλάβεια στο μοναστήρι μέχρι το χίλια οκτακόσια είκοσι δύο. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, ελέησον τους πιστούς σου και σώσον ημάς, αμήν.