Στην Αντιόχεια της Συρίας πέφτει η νύχτα και τα κάστρα της πόλης φωτίζονται από βαθυκόκκινες δάδες των βασανιστών του βασιλιά. Μέσα στη βασιλική αυλή του Αντιόχου του Τέταρτου, που τον ονόμαζαν Επιφανή, μία γενναία μητέρα και τα επτά παιδιά της περιμένουν τη σειρά τους στο μαρτύριο. Η συγκλονιστική ιστορία τους ξεδιπλώνεται περίπου εκατόν εξήντα έξι χρόνια προ Χριστού, σε μια σκοτεινή εποχή που η Ιουδαία βρισκόταν κάτω από τον σιδερένιο ζυγό των Σελευκιδών της Συρίας. Ο φιλόδοξος Αντίοχος αγαπούσε με πάθος τα ειδωλολατρικά έθιμα των Ελλήνων και περιφρονούσε ανοιχτά τον αρχαίο Μωσαϊκό νόμο των Ιουδαίων.

Διέταξε λοιπόν να μπει το άγαλμα του Διός μέσα στον ιερό Ναό του Σολομώντος και να εξαναγκαστούν όλοι οι Ιουδαίοι της Ιερουσαλήμ να προσκυνήσουν τα ξόανα των εθνών. Όσοι αρνούνταν να συμμορφωθούν, υποχρεώνονταν να γευτούν χοιρινό κρέας, κάτι που ο Νόμος είχε αυστηρά απαγορεύσει στον περιούσιο λαό του Ισραήλ. Ο τύραννος είχε ήδη βεβηλώσει το ιερό άγιον των αγίων και είχε λεηλατήσει τα χρυσά σκεύη του ναού του Θεού. Είχε σκοτώσει στην πόλη ογδόντα χιλιάδες ψυχές και είχε γεμίσει με αίμα και αναστεναγμούς όλη την Ιερουσαλήμ.

Πολλοί άνθρωποι λύγισαν τότε μπροστά στη βία και άφησαν τον Θεό του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ ανυπεράσπιστο. Υπήρχαν όμως και ψυχές που στέκονταν όρθιες και ανέμεναν με σιωπηλή υπομονή την έλευση του Μεσσία και τη μελλοντική ελευθερία. Πρώτος που οδηγήθηκε στο μαρτύριο ήταν ο γέροντας Ελεάζαρος, ένας ενενηκονταετής ιερέας και σεβαστός διδάσκαλος του Μωσαϊκού νόμου του Ισραήλ. Στις λευκές του τρίχες έλαμπε όλο το βάρος της πατρικής σοφίας του λαού και η γνώση των Γραφών των πατέρων.

Ο σεβάσμιος αυτός άνδρας ήταν ένας από τους εβδομήντα δύο μεταφραστές που μετέφεραν τη Γραφή στα ελληνικά για τον Πτολεμαίο τον Φιλάδελφο. Όταν τον έσυραν μπροστά στους εκτελεστές, του έβαλαν με τη βία στο στόμα χοιρινό κρέας και απαίτησαν να συμμορφωθεί άμεσα. Ο γερασμένος ιερέας έφτυσε αηδιασμένος το μολυσμένο φαγητό και δήλωσε χωρίς δισταγμό ότι προτιμά τον θάνατο για τον Νόμο. Κάποιοι ειδωλολάτρες παλαιοί γνωστοί του τού πρόσφεραν τότε κρυφά καθαρό κρέας, για να φάει σαν δήθεν χοιρινό μπροστά στους άλλους και να γλιτώσει τη ζωή του.

Εκείνος αρνήθηκε με σθένος και με δάκρυα στα μάτια, λέγοντας ότι ποτέ δεν θα γινόταν σκάνδαλο για τους νέους με μια τέτοια ψεύτικη προσποίηση. Δεν ήθελε να γίνει αιτία ώστε άλλοι νεαροί Ιουδαίοι να εγκαταλείψουν τον αληθινό Θεό βλέποντας το ψεύτικό του παράδειγμα. Οι δήμιοι τον φραγγέλωσαν ανελέητα και έχυσαν στα ρουθούνια του δριμύ ξύδι με αποπνικτική οσμή, σπρώχνοντάς τον τελικά μέσα στις φλόγες της πυράς. Έπειτα έφεραν την Σολομονή με τα επτά παιδιά της, που ήταν αφοσιωμένοι μαθητές του Ελεαζάρου και θυμόντουσαν καλά τη ζωντανή διδασκαλία του γέροντος.

Ο βασιλιάς προσπάθησε αρχικά με κολακείες και έπειτα με απειλές να τους πιέσει να φάνε χοιρινό και να αρνηθούν τον νόμο των πατέρων τους ενώπιον της αυλής. Ο μεγαλύτερος αδελφός πήρε τον λόγο για όλη την οικογένεια και απάντησε αγέρωχα ότι προτιμούν τον θάνατο από την παράβαση του νόμου του Κυρίου. Ο Αντίοχος εξοργίστηκε με την αδιάλλακτη απάντηση και διέταξε αμέσως να πυρακτωθούν τα τηγάνια και οι χάλκινοι λέβητες των βασανιστηρίων του παλατιού. Έκοψαν τη γλώσσα του πρώτου, έσχισαν το δέρμα του κεφαλιού του, ακρωτηρίασαν χέρια και πόδια του μπροστά στα μάτια της μητέρας του και των άλλων αδελφών.

Ύστερα τον έριξαν μέσα στο πυρακτωμένο τηγάνι, ώσπου παρέδωσε το πνεύμα του ψάλλοντας ύμνους προς τον αληθινό Θεό. Ο δεύτερος αδελφός, λίγο πριν εκπνεύσει από τις απερίγραπτες πληγές του, είπε στον τύραννο ότι ο Βασιλιάς της οικουμένης θα τους αναστήσει σε ζωή αιώνια. Ο τρίτος έβγαλε με τόλμη τη γλώσσα του και άπλωσε άφοβα τα χέρια του στους δημίους, λέγοντας πως από τον ουρανό τα έλαβε και από εκεί θα τα ξαναπάρει. Ο τέταρτος αδελφός, λίγο πριν παραδώσει το πνεύμα του, διακήρυξε με σταθερή φωνή ότι για τον τύραννο δεν υπάρχει ανάσταση ζωής, μόνο αιώνια καταδίκη του δίκαιου Θεού.

Ο πέμπτος αδελφός κοίταξε κατάματα τον Αντίοχο και προφήτευσε ότι η ακαταμάχητη δύναμη του Θεού θα τον τιμωρήσει σκληρά μαζί με όλο το σπέρμα του. Ο έκτος δήλωσε με θαυμαστή γαλήνη ότι ο λαός πάσχει για τις δικές του αμαρτίες, αλλά εκείνος ο τύραννος δεν θα μείνει ατιμώρητος για την αντίσταση κατά του ζώντος Θεού. Έμεινε στο τέλος ο μικρότερος, ένα τρυφερό παιδί, που ο βασιλιάς προσπάθησε να δελεάσει με υποσχέσεις πλούτου και δόξης. Του υποσχέθηκε αληθινή φιλία και υψηλά αξιώματα της αυλής, αν μόνο εγκατέλειπε τον νόμο των πατέρων του και ακολουθούσε τα είδωλα.

Όταν ο νέος έμεινε εντελώς ασάλευτος στις λακαλίες, ο Αντίοχος ζήτησε από τη μητέρα Σολομονή να τον μεταπείσει εκείνη με μητρικό συναίσθημα. Η ηρωική μητέρα έσκυψε όμως στο αυτί του παιδιού της και του είπε στη μητρική εβραϊκή γλώσσα να μη φοβηθεί τον φονιά της σάρκας. Του θύμισε με τρυφερότητα πως τον κυοφόρησε εννέα μήνες, τον θήλασε τρία ολόκληρα χρόνια και τον ανέθρεψε με κόπο και αγάπη πολλή. Παρακάλεσε το παιδί της να κοιτάξει τον ουρανό και τη γη και να αναλογιστεί ότι ο Θεός όλα τα έπλασε από το απόλυτο μηδέν.

Ο μικρότερος γιος πήρε αμέσως δύναμη από τα λόγια της μητέρας του και αντιμετώπισε τον Αντίοχο με παρρησία αληθινού προφήτη του Υψίστου Θεού. Δήλωσε με δύναμη και αδίστακτη πίστη ότι υπακούει στον νόμο που δόθηκε στους πατέρες του λαού μέσω του Μωυσέως στο όρος Σινά. Ο τύραννος βασιλιάς, βλέποντας πως ο νέος δεν λύγιζε, διέταξε για εκείνον τα πιο φρικτά και επώδυνα βασανιστήρια από όλα. Όμως ο μικρότερος των επτά αδελφών παρέδωσε το πνεύμα του καθαρός και ολόλαμπρος, με την ψυχή του στραμμένη στον Κύριο της δόξης.

Η μακαρία Σολομονή, βλέποντας με ευχαριστία ότι όλα τα παιδιά της είχαν μεταβεί ασφαλώς στον Παράδεισο, πλημμύρισε από ανέκφραστη αγαλλίαση και ουράνια χαρά. Στάθηκε όρθια επάνω από τα τίμια σώματα των γιων της και ύψωσε τα χέρια της σε ολόθερμη ευχαριστήρια προσευχή προς τον Θεό. Έχυσε καυτά δάκρυα χαράς και παρέδωσε τελικά με γαλήνη το πνεύμα της στα στοργικά χέρια του Δημιουργού της. Έτσι έγινε και αυτή συμμέτοχος του στεφάνου των τέκνων της, πληρώνοντας με πληρότητα το χρέος της αγάπης για τον αληθινό Θεό.

Η θυσία της Σολομονής και των επτά παιδιών της ενέπνευσε στη συνέχεια τον Ιούδα τον Μακκαβαίο, που ξεσηκώθηκε εναντίον της σελευκιδικής τυραννίας. Με τη βοήθεια του Παντοδυνάμου Θεού ο γενναίος Ιούδας νίκησε τους εχθρούς και καθάρισε από τα είδωλα τον Ναό της Ιερουσαλήμ από τη ξενική μόλυνση. Ο σκληρός Αντίοχος πέθανε με φρικτό τρόπο, καθώς τα σπλάχνα του έβραζαν από σκουλήκια και αφόρητη δυσοσμία αναδυόταν από το σώμα του. Στο τέλος της ζωής του ο τύραννος αναγκάστηκε να ομολογήσει με την καρδιά του τη δύναμη του Θεού που είχε προηγουμένως υβρίσει στην έπαρσή του.

Το μαρτύριο των Μακκαβαίων υπήρξε πρόδρομος και άγιος τύπος των χριστιανικών αθλημάτων, που έμελλαν αργότερα να αναδείξουν αγίους ομολογητές και ανδρείους μάρτυρες. Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας τους ύμνησαν με θαυμαστά και πύρινα λόγια, όπως ο ιερός Κυπριανός, ο Αμβρόσιος των Μεδιολάνων, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Ο ίδιος ο Αντίοχος, στα τελευταία πικραμένα του χρόνια, αναφέρθηκε με ολοφάνερο δέος στην ανδρεία και την υπομονή των επτά αδελφών. Τα ονόματα των επτά αυτών μαρτύρων που μας παρέδωσε η Εκκλησία στην παράδοσή της είναι: Αβείμ, Αντώνιος, Γουρίας, Ελεαζάρος, Ευσέβωνας, Αχείμ και Μάρκελλος.

Το θαυματουργό λείψανο της θαρραλέας μητέρας Σολομονής φυλάσσεται σήμερα ευλαβικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως ως ιερός θησαυρός. Πιθανότατα είναι το αρχαιότερο σωζόμενο μαρτυρικό λείψανο που έφτασε ως τις σύγχρονες μέρες μας από εκείνα τα παλαιά χρόνια. Ταις πρεσβείαις των αγίων Επτά Μακκαβαίων, της μητρός αυτών Σολομονής και του διδασκάλου Ελεαζάρου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.