Στις σκληρές εκείνες ημέρες της βασιλείας του αυτοκράτορος Διοκλητιανού, όταν λυσσομανούσαν οι παγανιστικοί διωγμοί, αναδείχθηκε μια θαυμαστή μητέρα μάρτυς. Καταγόταν η ευλογημένη αυτή γυναίκα από την βιθυνική πόλη της Νικαίας και ονομαζόταν Θεοδότη, δηλαδή δωρεά του Θεού. Είχε χηρέψει νωρίς από τον σύζυγό της και ζούσε με ευλάβεια, αναθρέφοντας τα τρία μικρά της παιδιά στους κανόνες της Ορθοδοξίας. Διατηρούσε επίσης βαθιά πνευματική φιλία με την αγία Αναστασία, που αργότερα αναδείχθηκε προστάτις των φαρμακευμένων αδυνάτων.

Όταν ξέσπασε ο σκληρός διωγμός εναντίον της Εκκλησίας, οι ειδωλολάτρες συνέλαβαν τις δύο ευσεβείς γυναίκες χριστιανές μαζί. Στη δίκη στο δικαστήριο, ο αξιωματούχος Λευκάδιος γοητεύτηκε από την ομορφιά της Θεοδότης και αποφάσισε να την κρατήσει στο σπίτι του. Σχεδίαζε με σκληρή απάτη να την νυμφευθεί παρά τη θέλησή της, μολύνοντας έτσι την αγνότητα της μάρτυρος. Η αγία Θεοδότη βρέθηκε λοιπόν στο ειδωλολατρικό σπίτι του Λευκαδίου μαζί με τα τρία αθώα τρυφερά παιδιά της.

Διατήρησε όμως με σταθερότητα την παρθενική της αγνότητα, μη υποχωρώντας ούτε στα υποσχέσια ούτε στις απειλές. Όλες οι μέρες της κυλούσαν με προσευχή θερμή στον Σωτήρα Χριστόν και με ψαλμωδίες των ιερών ψαλμών του Δαβίδ. Ο ειδωλολάτρης Λευκάδιος παρέμεινε αμετακίνητος στις ακάθαρτες προθέσεις του, αλλά η μάρτυς αρνιόταν κάθε προσέγγισή του με αηδία. Εξοργίστηκε τελικά ο ασεβής αυτός άνδρας από τη σταθερή πίστη και αγνότητα της θαυμαστής αγίας μάρτυρος του Χριστού.

Έστειλε αμέσως τη μάρτυρα μαζί με τα παιδιά της στη Βιθυνία, στον σκληρό διοικητή της επαρχίας Νικήτα. Στην ανάκριση, όταν ο κριτής άρχισε να την απειλεί με σκληρά βασανιστήρια, ο μεγαλύτερος υιός της απάντησε γενναία. Ο μικρός Ευόδιος δήλωσε με παιδική αγγελική παρρησία ότι οι χριστιανοί δεν φοβούνται τα βασανιστήρια του κόσμου. Φοβούνται μόνο να εγκαταλειφθούν εντελώς από τον αληθινό Θεόν Σωτήρα Χριστόν στις βαριές καθημερινές αμαρτίες τους.

Οι σκληροί δήμιοι άρχισαν να κτυπούν με μάστιγες το μικρό αγόρι μπροστά στα μάτια της μητέρας του. Η αγία Θεοδότη, αντί να λυγίσει από τον πόνο, προσευχόταν θερμά στον Δεσπότη Χριστόν για τον γιο. Παρακαλούσε με δάκρυα τον Σωτήρα να ενισχύσει τον μικρό μάρτυρα στα φοβερά βασανιστήρια του ανηλεούς δημίου. Αγαλλίαζε ωστόσο στο βάθος της ψυχής της, βλέποντας τον γιο της να λαμβάνει τον μαρτυρικό στέφανο. Ο φιλάνθρωπος Κύριος διαφύλαξε όμως την παρθενική αγνότητα της δούλης Του, καθώς άγγελος ουράνιος εμπόδιζε αόρατα όποιον προσπαθούσε να πλησιάσει την αγία με ακάθαρτες διαθέσεις.

Ο σκληρόκαρδος κριτής απέδωσε το θαυμαστό σημείο σε μαγική ενέργεια και τους καταδίκασε σε θάνατο φωτιάς. Η αγία Θεοδότη με τα τρία παιδιά της μαρτύρησαν στη φωτιά, ομολογώντας μέχρι τέλους τον Σωτήρα. Αγία Μάρτυς Θεοδότη και άγιοι παίδες μάρτυρες, πρεσβεύσατε αδιαλείπτως υπέρ ημών των αμαρτωλών στον Σωτήρα Χριστόν. Διδάξατε στις χριστιανές μητέρες την ορθόδοξη ανατροφή των παιδιών και την σταθερότητα στην ομολογία της πίστεως.

Αμήν, γένοιτο, διά της προστασίας σου της κραταιάς και θερμής, εις τους αιώνας των αιώνων του Σωτήρος.