Στις λευκές πλαγιές του Κεχροβουνίου της Τήνου, εκεί όπου τρεις φορές παρουσιάστηκε η Παναγία Δέσποινα σε μια ταπεινή μοναχή. Η Οσία Πελαγία αξιώθηκε να γίνει το σκεύος εκλογής της πιο μεγάλης ορθόδοξης ευρέσεως του δεκάτου ενάτου αιώνος. Η Οσία Πελαγία ήταν κόρη του ιερέως Νικηφόρου Νεγρεπόντη της Τήνου, και η μητέρα της καταγόταν από τον Τριπόταμο της Τήνου και ανήκε στην οικογένεια Φραγκούλη. Γεννήθηκε στο χωριό Κάμπος της Τήνου το έτος χίλια επτακόσια πενήντα δύο, και το κοσμικό της όνομα ήταν Λούκια.

Από διάφορα έγγραφα φαίνεται ότι είχε ακόμη τρεις αδελφές, και η οικογένειά της διακρινόταν για βαθιά ευσέβεια. Λίγα χρόνια μετά τη γέννηση της μικρής Λούκιας, ο ευλαβής πατέρας της απεβίωσε ξαφνικά, και η μικρή ήταν τότε δώδεκα χρονών, και έδειχνε ήδη σημάδια έντονης επιθυμίας να αφιερωθεί στον Θεό. Οι δυσκολίες της ζωής έκαναν τη μητέρα της να την στείλει στον Τριπόταμο, στην ευκατάστατη αδελφή της. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ευλογεί τη μνήμη του ως αληθινό υπόδειγμα ορθόδοξης ομολογίας μέσα στις δοκιμασίες και τις προκλήσεις της εποχής μας.

Εκεί η Λούκια έμεινε τρία χρόνια και επισκεπτόταν συχνά την άλλη θεία της, που ήταν μοναχή στη Μονή Κεχροβουνίου, και τότε ένιωσε την επιτακτική ανάγκη να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Σε ηλικία δεκαπέντε χρονών, η μικρή Λούκια μπήκε στο μοναστήρι του Κεχροβουνίου ως δόκιμη μοναχή, και εκάρη τελικά μοναχή με το νέο όνομα Πελαγία, υπό την επίβλεψη της θείας της μοναχής Πελαγίας. Ως μοναχή αφοσιώθηκε με ψυχή και σώμα στη λατρεία του Θεού και στην ανακούφιση των πασχόντων αδελφών. Η αγνότητα της ψυχής της, η οσιότητα του βίου της και η αυταπάρνησή της την ανέδειξαν σε σπάνιο πνευματικό σκεύος.

Ο μυστικός βίος της και ο πόθος της λυτρώσεως συντέλεσαν ώστε να γίνει η εκλεκτή της Παναγίας. Την Κυριακή της ένατης Ιουλίου του έτους χίλια οκτακόσια είκοσι δύο, βλέπει στον ύπνο της μια μεγαλοπρεπή κυρία με φωτοστέφανο. Η γυναίκα εξήγησε στην οσία πόσο έχει υποφέρει θαμμένη επί χρόνια κάτω από το χώμα της Τήνου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ευλογεί τη μνήμη του ως αληθινό υπόδειγμα ορθόδοξης ομολογίας μέσα στις δοκιμασίες και τις προκλήσεις της εποχής μας.

Της ζήτησε να επισκεφθεί τον επίτροπο της μονής και να ανακοινώσει την επιθυμία της Θεοτόκου χωρίς καθυστέρηση. Επρόκειτο για την αποκάλυψη του ερειπωμένου και θαμμένου ναού της στον αγρό του Δοξαρά της Τήνου. Η Πελαγία γέμισε με βαθιές αμφιβολίες, διότι θεωρούσε εαυτήν ανάξια για ένα τόσο μεγάλο και φοβερό θείο όραμα. Την επόμενη Κυριακή της δέκατης έκτης Ιουλίου, εμφανίστηκε ξανά στον ύπνο της η ίδια Κυρία της Παναγίας.

Η Δέσποινα έδωσε ξανά την ίδια παραγγελία για την αποκάλυψη του ναού στον αγρό, και η Πελαγία είχε πλέον βεβαιωθεί ότι ήταν η εκλεκτή της Θεοτόκου, αλλά οι αμφιβολίες την απέτρεψαν. Στις είκοσι τρεις Ιουλίου της ίδιας χρονιάς, η Δέσποινα εμφανίστηκε ξανά με στενοχωρημένο και αυστηρό ύφος. Ζήτησε εξηγήσεις για την αγνόηση της παραγγελίας της, και η Πελαγία αποφάσισε επιτέλους να μην ολιγωρήσει. Την ίδια μέρα κατέφυγε στην ηγουμένη της μονής, η οποία γνωρίζοντας τον ενάρετο βίο της την πίστεψε.

Η ηγουμένη επισκέφθηκε αμέσως τον επίτροπο, και αυτός ειδοποίησε τον μητροπολίτη της Τήνου Γαβριήλ, και ο μητροπολίτης συγκάλεσε τον λαό της Τήνου στον μητροπολιτικό ναό των Ταξιαρχών για συνεργασία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ευλογεί τη μνήμη του ως αληθινό υπόδειγμα ορθόδοξης ομολογίας μέσα στις δοκιμασίες και τις προκλήσεις της εποχής μας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ευλογεί τη μνήμη του ως αληθινό υπόδειγμα ορθόδοξης ομολογίας μέσα στις δοκιμασίες και τις προκλήσεις της εποχής μας. Παρακαλούσε τους πιστούς να συνδράμουν στην ανασκαφή με χρήμα ή με προσωπική εργασία, και ο λαός πρόθυμα άρχισε τις ανασκαφές στις αρχές Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς.

Από τις ανασκαφές αποκαλύφθηκαν αρχικά ο αρχαίος ναός του Διονύσου και ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Ωστόσο δεν βρέθηκε κανένα ίχνος της αγίας εικόνας, και ο κόσμος άρχισε να εγκαταλείπει το έργο. Η πανώλη θέριζε εκείνη την εποχή τους κατοίκους της Τήνου, και ο επίτροπος το θεώρησε θεία τιμωρία. Σε νέα συγκέντρωση οι Τηνιακοί συνέχισαν την προσπάθεια, αλλά ο λαός χλεύαζε την Πελαγία ως ονειροπόλα. Με δάκρυα στα μάτια η οσία ζήτησε τη βοήθεια της Παναγίας, η οποία της αποκάλυψε το ακριβές σημείο.

Στις τριάντα Ιανουαρίου του έτους χίλια οκτακόσια είκοσι τρία, η αξίνα του Δημητρίου Βλάση χτύπησε στη θαυματουργή εικόνα. Η Οσία Πελαγία εκοιμήθη ειρηνικά στις είκοσι οχτώ Απριλίου του έτους χίλια οκτακόσια τριάντα τέσσερα, και τάφηκε στον ναό των Ταξιαρχών της μονής. Και αναγνωρίστηκε επισήμως αγία στις ένδεκα Σεπτεμβρίου του χίλια εννιακόσια εβδομήντα, η μνήμη της εορτάζεται στις είκοσι τρεις Ιουλίου, ημέρα της τρίτης φοβερής εμφανίσεως της Παναγίας. Η ιερά παράδοση της Εκκλησίας διασώζει τις ευλογημένες πτυχές της ζωής του μέσα στο Συναξάρι και στις λειτουργικές ακολουθίες των πιστών.

Και οσία Πελαγία η Τηνία, πρέσβευε υπέρ ημών στον Κύριο Ιησού Χριστό μαζί με τη Δέσποινα Θεοτόκο, αμήν.