Από τα παχιά εμπορικά πανηγύρια του Ριαζάν στις σιγηλές κελιά της ασκητικής έρημου, ένα νεαρό αγόρι ονόματι Κόνων εγκατέλειψε όλη την κοσμική προοπτική για να ντυθεί το ασκητικό σχήμα του ταπεινού μοναχού. Η οικογένειά του ήταν πλούσια και ευυπόληπτη μέσα στην εμπορική κοινωνία της πόλεως, όμως η καρδιά του φλεγόταν από έναν ολότελα διαφορετικό πόθο για τον Χριστό. Σε νεαρή ηλικία ο Κόνων εγκατέλειψε το πατρικό σπίτι και κατευθύνθηκε προς τη μοναστική έρημο της Λουκιανώφ, η οποία βρισκόταν κοντά στην πόλη του Περεγιασλάβ. Εκεί παρέμεινε ως νεαρός δόκιμος επί πέντε ολόκληρα χρόνια κάτω από τη σοφή πνευματική καθοδήγηση του ευλογημένου γέροντος Παύλου.

Έπειτα μετέβη στη μονή των Αγίων Βορίσου και Γκλιέβου, η οποία ήταν χτισμένη πάνω στις αμμώδεις όχθες της λίμνης Πλέσχιεβο. Ο νεαρός ασκητής έσπευδε με χαρά στις ακολουθίες του ναού, και εκτελούσε χωρίς δισταγμό κάθε εντολή που του εμπιστεύονταν οι μεγαλύτεροι αδελφοί της μονής. Δεν καθόταν ποτέ μαζί με τους πατέρες στην τράπεζα, αλλά αρκείτο σε όσα απέμεναν, λαμβάνοντας τροφή μόνο τρεις φορές την εβδομάδα ως άσκηση εγκρατείας. Η ταπείνωση και η εργατικότητά του ξεχώρισαν αμέσως, και ο πνευματικός του αγώνας έγινε υπόδειγμα μέσα στην αδελφότητα της Σινής Θαυμαστής μονής.

Μετά από πέντε δύσκολα χρόνια ασκήσεως ο Κόνων αξιώθηκε του μοναχικού σχήματος και έλαβε το νέο όνομα Κορνήλιος μέσα σε επίσημη εκκλησιαστική τελετή. Από εκείνη τη στιγμή κανείς αδελφός δεν τον είδε ποτέ να αναπαύεται σε κρεβάτι, διότι κοιμόταν καθιστός ή όρθιος ως ζωντανός στύλος προσευχής. Μερικοί αδελφοί τον περιγελούσαν θεωρώντας τον σαλό κατά Θεόν, όμως ο όσιος υπέμενε ταπεινά τις ύβρεις και αύξανε διαρκώς τους πνευματικούς αγώνες του στην έρημο. Ο γέροντας ζήτησε άδεια από τον ηγούμενο για να ζήσει ως ερημίτης σε ξεχωριστό κελί κοντά στους αδελφούς, και έλαβε ευλογία να εγκατασταθεί.

Μέσα σε εκείνο το ήσυχο κελί επιδιδόταν αδιάκοπα στη νηστεία, την προσευχή και την αγρυπνία, ξεχνώντας πλήρως τις φυσικές ανάγκες του σώματος. Κάποτε οι αδελφοί τον βρήκαν μισοζώντανο μέσα στο κελί του, και η ξύλινη πόρτα ήταν κλειδωμένη ερμητικά από μέσα. Επί τρεις ολόκληρους μήνες ο Κορνήλιος παρέμεινε άρρωστος, και έπαιρνε μόνον λίγο νερό και χυμό για να συντηρηθεί. Όταν συνήλθε με την παρότρυνση του ηγουμένου, αποφάσισε να επανέλθει ανάμεσα στους αδελφούς και να συνεχίσει την κοινοβιακή ζωή με ταπείνωση.

Έτσι ο Κορνήλιος έγινε ζωντανό παράδειγμα υπακοής για τους νεοφανείς δοκίμους της μονής, διδάσκοντας με τη σιωπή του αυτά που οι λόγοι αδυνατούν να εκφράσουν. Ο Άγιος Κορνήλιος ανέλαβε το διακόνημα του εκκλησιαστικού στη μονή, διακονούσε στην τράπεζα και εργαζόταν εθελοντικά στον κήπο του μοναστηριού. Σαν ευλογία στους κόπους του οσίου, εξαιρετικά μήλα ωρίμαζαν στο περιβόλι, τα οποία μοίραζε ολόψυχα στους προσκυνητές της μονής. Το σώμα του ξεράθηκε από τις αυστηρές νηστείες και τις ολονύκτιες αγρυπνίες, αλλά ο γέροντας δεν σταματούσε ποτέ να μοχθεί.

Με τα ίδια του τα χέρια κατασκεύασε ένα πηγάδι καθαρού νερού για τις πρακτικές ανάγκες της αδελφότητος. Επί τριάντα ολόκληρα χρόνια ο Κορνήλιος έζησε σε πλήρη ησυχία και σιωπή, και οι αδελφοί τον θεωρούσαν κωφάλαλο γέροντα. Λίγο πριν από την οσιακή κοίμησή του, στις είκοσι δύο Ιουλίου του έτους χίλια εξακόσια ενενήντα τρία, ο όσιος εξομολογήθηκε στον ιερέα Βαρλαάμ. Έλαβε τα Άχραντα Μυστήρια και ντύθηκε το μέγα και αγγελικό σχήμα, παραδίδοντας ειρηνικά το πνεύμα του στον δίκαιο Κύριο.

Εννέα χρόνια αργότερα, κατά την ανοικοδόμηση νέου ναού, βρέθηκαν τα τίμια λείψανά του ανακαινισμένα, άφθαρτα και ευωδιάζοντα μέσα στο παρεκκλήσι. Αργότερα ο Άγιος Δημήτριος, μητροπολίτης Ροστώφ, επεσκέφθη τη μονή και αναγνώρισε τα ιερά λείψανα, συνέθεσε δε τροπάριο και κοντάκιο προς τιμήν του οσίου. Όσιε Κορνήλιε του Περεγιασλάβ, σιωπηλέ ασκητά και θαυματουργέ της ρωσικής γης, πρέσβευε υπέρ ημών στον Νυμφίο Χριστό, αμήν.