Όσιος Νικόδημος ο Βατοπεδινός

Στους πρώιμους χρόνους του δεκάτου τετάρτου μετά Χριστόν αιώνα, μέσα στα ευλογημένα εδάφη του πανίερου Αγίου Όρους, αναδείχθηκε ο Όσιος Νικόδημος ο Βατοπεδινός. Ο μακάριος αυτός ασκητής έλαβε στο άγιο Βάπτισμα το χριστιανικό όνομα Νικηφόρος και ασκήτευε σε ταπεινό κελλί. Το ησυχαστήριο του βρισκόταν κοντά στη μεγάλη μονή Βατοπαιδίου, μέσα στα δασώδη εδάφη του πανίερου Όρους Άθω. Ο Όσιος Νικόδημος προερχόταν αρχικά από το όρος του Αγίου Αυξεντίου, ένα φημισμένο μοναστικό κέντρο της Μικράς Ασίας.

Αυτό το παλαιό κέντρο βρισκόταν κοντά στη Χαλκηδόνα της Μικράς Ασίας και αποτελούσε σημαντικό εκκλησιαστικό προσκύνημα από τον πέμπτο μετά Χριστόν αιώνα. Λόγω των φοβερών επιδρομών των Τούρκων στην περιοχή του Αυξεντίου, ο Όσιος αναγκάστηκε να αναζητήσει νέο τόπο. Ήλθε λοιπόν στο πανίερο Άγιον Όρος και εγκαταστάθηκε ησυχαστικά πλησίον της μεγάλης μονής Βατοπαιδίου, ως ευλαβής ασκητής. Εκεί τον βρήκε ο μέγας Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς να ασκείται με μεγάλη αρετή και σύνεση.

Λόγω της εξαίρετης πνευματικής αρετής του Οσίου Νικοδήμου, ο Άγιος Γρηγόριος θέλησε να του υποταχθεί ως πνευματικό μαθητή. Ο Άγιος Νικόδημος δέχθηκε με χαρά τον νεαρό Γρηγόριο ως πνευματικό του τέκνο και υποτακτικό του. Έτσι ξεκίνησε μία θαυμαστή πνευματική σχέση που έμελλε να δοξαστεί για όλη την Εκκλησία στους αιώνες. Σπουδαίες πληροφορίες για τη ζωή του Οσίου Νικοδήμου μας δίνει ο σπουδαίος Άγιος Φιλόθεος ο Κόκκινος.

Ο Άγιος Φιλόθεος έγραψε εξαίσια ιστορική βιογραφία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά με πολλά ζωντανά λεπτομερή στοιχεία. Σύμφωνα με αυτή, ο μακάριος Νικόδημος υπήρξε άνδρας θαυμαστός κατά την πράξη και τη θεωρία της θείας ζωής. Ήταν γνωστός σε όλους τους Αγιορείτες πατέρες της εποχής για την μεγάλη αρετή και την σοφία του. Είχε ασκήσει προηγουμένως στην ευλογημένη Μικρά Ασία κάθε δρόμο της αρετής, φθάνοντας σε υψηλά μέτρα της πνευματικής τελειώσεως.

Η σοφία του και η μεγάλη πνευματική του εμπειρία αναγνωριζόταν από όλους τους ευλαβείς πατέρες του Άθω. Στη μονή του Βατοπαιδίου ασκήθηκε και έλαβε με μακάριο τέλος μέσα στη χάρη του Σωτήρος Χριστού. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς προσήλθε σε αυτόν τον γέροντα Νικόδημο που ζούσε σε ησυχαστικό κελλί. Ο Όσιος Νικόδημος τον έκειρε αμέσως μοναχό και τον δέχθηκε σε τέλεια υποταγή και πνευματική υπακοή ως τέκνο του. Ευρισκόμενος πλησίον του θεοφόρου αυτού γέροντος Νικοδήμου, ο νεαρός Γρηγόριος είχε τέλεια υπακοή και διαρκή πνευματική υποταγή.

Ασκούσε αδιάκοπα συνεχή νηστεία και αγρυπνία, με ακατάπαυστη πύρινη προσευχή και θερμή θεοτοκοφιλία στην Υπεραγία Παναγία Θεοτόκο. Ο διακριτικός Όσιος Νικόδημος καθοδηγούσε τον Γρηγόριο σε υψηλές πνευματικές καταστάσεις και αγιοφάνειες θαυμαστές της θείας χάριτος. Κατά τη μακαρία αυτή περίοδο της πνευματικής του ασκήσεως, ο νεαρός Γρηγόριος είχε φανερή την παρουσία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Ο Άγιος Απόστολος του υποδείχθηκε προφητικά να επαναλαμβάνει στην αδιάκοπη προσευχή του τη φράση φώτισόν μου το σκότος.

Όλοι οι βιογράφοι του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά αναφέρονται με σεβασμό στον γέροντά του Όσιο Νικόδημο. Τον ονομάζουν γενναίον και θαυμαστό μοναχό κατά την πράξη και την θεωρία, γνωστό σε ολόκληρο το Άγιον Όρος. Πρόσθετουν ότι ο Όσιος Νικόδημος ζούσε ησυχαστικά και ήταν μεγάλος και πεπαιδευμένος γέροντας της εποχής του. Πηγή όλων αυτών των πολύτιμων ιστορικών πληροφοριών είναι ο σπουδαίος Άγιος Φιλόθεος ο Κόκκινος, σεβάσμιος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αγίου Φιλοθέου, ο τρίτος χρόνος του Γρηγορίου μετά την παραίτηση από τον κόσμο σημαδεύτηκε. Ο Όσιος Νικόδημος ο σπουδαίος γέροντας και πνευματικός πατήρ ήταν πλήρης ημερών αρετής και πνευματικών εμπειριών της θείας χάριτος. Εξεδήμησε τότε ευκλεώς και μακαρίως πραγματικά προς τον φιλάνθρωπο Κύριο και Σωτήρα Χριστό μας από την παρούσα ζωή. Έμεινε λοιπόν ο Άγιος Γρηγόριος κοντά στον Όσιο Νικόδημο για μία τριετία, από το έτος χίλια τριακόσια δεκαεννέα έως το έτος χίλια τριακόσια είκοσι δύο.

Η μνήμη του οσίου Νικοδήμου τιμάται κατά τη δεκάτη πρώτη ημέρα του Ιουλίου με ιερή ακολουθία. Την ιερή ακολουθία του Οσίου εποίησε ο σύγχρονος υμνογράφος Χαραλάμπης Μπούσιας με μεγάλη ευλάβεια και ιερή τέχνη. Ας έχουμε τις θερμές πρεσβείες του Οσίου Πατρός Νικοδήμου του Βατοπεδινού σε όλη μας τη ζωή και πορεία. Αμήν, γένοιτο Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, διά πρεσβειών αυτού του οσίου σου ελέησον και σώσον ημάς.