Ο όσιος πατήρ ημών Ανούβιος, έχων μεγάλην πίστιν και ολόθερμον αγάπην προς τον Χριστόν τον Θεόν, υπήρξε γέννημα και θρέμμα της αιγυπτιακής γης. Έζησε και ηγωνίσθη πνευματικώς κατά τον τέταρτον μετά Χριστόν αιώνα, σε εποχήν φοβερών διωγμών εναντίον της νεαράς αληθούς Εκκλησίας. Κατά την διάρκειαν του διωγμού που ηγέρθη από τους ασεβείς ειδωλολάτρας, ομολόγησε με παρρησίαν και θάρρος τον Χριστόν ενώπιον των τυραννικών αρχόντων. Δι' αυτό ακριβώς υπεβλήθη με αγριότητα εις απάνθρωπα και βασανιστικά μαρτύρια από τους διώκτας της εποχής εκείνης.

Όμως, κατά την παράδοξον οικονομίαν του παναγάθου Θεού, απελευθερώθη θαυμαστώς από τα φονικά χέρια των ειδωλολατρών διωκτών. Έπειτα από την παράδοξον αυτήν λύτρωσιν, αναχώρησε με ζήλον αποστολικόν εις την βαθυτάτην έρημον της Αιγύπτου. Εκεί ασκήτευε με αυστηράν άσκησιν, ευαρεστών αδιαλείπτως τον Θεόν, περιπλανώμενος εις την έρημον μέχρι βαθυτάτου γήρατος. Ίδρυσε εκεί μικρήν σκήτην εις την οποίαν εζούσε με άλλους έξι ευλαβείς ασκητάς μοναχούς της εκκλησιαστικής αδελφότητος.

Ένας εξ αυτών των μοναχών ήτο ο σπουδαιότατος αδελφός του Άγιος Ποιμήν ο Μέγας, ο εορταζόμενος την εικοστήν εβδόμην του Αυγούστου. Κάποτε ληστές ερήμωσαν αδίκως την μικράν αυτήν σκήτην και οι μοναχοί ηναγκάσθησαν να κρυφθούν εις τα ερείπια αρχαίου ειδωλολατρικού ναού. Εκεί έδωσαν με υπόσχεσιν τον λόγον τους να μη συνομιλούν μεταξύ τους ολόκληρην την προσεχή εβδομάδα της κρυψώνας. Καθ' όλην εκείνην την εβδομάδα, ο όσιος Ανούβιος έπραττε κάτι εξαιρετικά παράδοξον ενώπιον των έκπληκτων αδελφών του ασκητών.

Κάθε πρωί ερρίπτε με δύναμιν ένα λίθον επάνω στο γλυπτόν πρόσωπον του ειδωλολατρικού ξοάνου της σκοτεινής εκείνης σπηλιάς. Κάθε εσπέραν επιστρέφων, με ταπείνωσιν φαινομενικήν, του έλεγε με βαθείαν συντριβήν τα εξής δύο σύντομα και χαρακτηριστικά λόγια. Έλεγεν αυτός ομολογητικώς ενώπιον των αδελφών ότι ημάρτησε και ζητούσε ταπεινώς την συγχώρησιν του ψυχρού και αναισθήτου εκείνου ξοάνου. Στο τέλος της εβδομάδος, οι αδελφοί ηρώτησαν τον Αββά Ανούβιον τι ακριβώς εσήμαινον αι παράδοξοι εκείναι ενέργειαι του.

Ο γέρων με σοφίαν τους εξήγησε ότι, όπως το άψυχον ξόανον δεν εθύμωσε όταν το ελιθοβολούσε, ούτε εκολακεύθη όταν εζητούσε συγχώρησιν, έτσι όφειλαν να ζουν. Με τον παράδοξον τρόπον αυτόν εδίδαξε στους αδελφούς ότι ο τέλειος μοναχός πρέπει να είναι αμετακίνητος εμπρός εις επαίνους και προσβολάς. Τρεις ημέρας προ της οσιακής του τελειώσεως, εδέχθη την επίσκεψιν τριών οσίων ερημιτών της αιγυπτιακής ερήμου. Επρόκειτο διά τους ευλαβείς πατέρας Σούρ, Ησαΐαν και Παύλον, οι οποίοι, με την πρόνοιαν του Θεού, συναντήθησαν εις τας όχθας του Νείλου.

Όλοι τρεις είχαν την ιδίαν επιθυμίαν να επισκεφθούν τον αββάν Ανούβιον, παρότι δεν είχαν προσυνεννοηθή ποτέ μεταξύ τους. Από το σημείον της συναντήσεως μέχρι την μονήν του Ανουβίου ο δρόμος ήτο τριών ημερών διά πλοίου άνω του ποταμού. Επί πολλήν ώραν εκάθισαν εις την όχθην αναμένοντες οιονδήποτε διερχόμενον πλοιάριον διά να ταξιδεύσουν προς την μονήν. Επειδή όμως ουδέν πλοίον εφαίνετο, οι ερημίται έπεσαν εις αθυμίαν και απεφάσισαν να προσευχηθούν θερμώς εις τον φιλάνθρωπον Κύριον.

Ο Ησαΐας και ο Παύλος είπαν στον αββάν Σούρ ότι ιδιαιτέρως αυτός όφειλε να προσευχηθεί ολοθέρμως. Επίστευαν ότι διά μέσου της προσευχής εκείνου ο φιλάνθρωπος Θεός θα τους εδώριζε εκπληκτικώς αυτό που εζητούσαν. Ο αββάς Σούρ διέταξε και αυτούς να γονατίσουν μαζί του διά την προσευχήν, ενώ ο ίδιος εξετανύθη σταυροειδώς εις την γην. Όταν, μετά το πέρας της θερμής προσευχής, οι γέροντες εσηκώθησαν, παρετήρησαν εκπλαγέντες ένα πλοιάριον αγκυροβολημένον στην όχθην.

Ευχαρίστησαν με συγκίνησιν τον φιλάνθρωπον Κύριον και εμβήκαν με χαράν στο πλοιάριον εκείνο της θαυμαστής προνοίας. Το πλοίον εκινήθη φερόμενον από τον άνεμον και διηυθύνθη υπό αόρατης θείας δυνάμεως άνω, αντίθετα στο ρεύμα του Νείλου. Έπλεε ταχέως, ώστε εντός μίας μόνον ώρας διένυσε ολόκληρον τον δρόμον, που χρειαζόταν συνήθως τρεις ολοκλήρους ημέρας. Όταν το πλοιάριον προσήγγισε στην όχθην απέναντι από την μονήν του Ανουβίου, οι ευλαβείς πατέρες εξήλθαν με χαράν.

Ο Ησαΐας τότε επεκαλέσθη τον Κύριον λέγων να φανερώσει τον άνδρα τον οποίον ζητούσαν, να εξέλθει προς προϋπάντησίν τους. Και ο πατήρ Παύλος εφανέρωσε τότε με σύνεσιν ότι ο Κύριος τού απεκάλυψε ότι μετά τρεις ημέρας θα παραλάμβανε τον αββάν Ανούβιον. Έπειτα ξεκίνησαν με ευλάβειαν από την όχθην προς την μονήν, και όταν απομακρύνθηκαν λίγο από τον ποταμόν, ο όσιος Ανούβιος τους προϋπάντησε. Με χαράν τους εχαιρέτησε λέγων ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος με ηξίωσε να σας ιδώ σήμερα εν σώματι, όπως και πρωτύτερα εν πνεύματι.

Τους ωδήγησε με στοργήν στο κελλίον του και ήρχισε να διηγείται με σοφίαν στον καθένα ξεχωριστά τα κρυφά πνευματικά του κατορθώματα. Τα γνώριζε όλα ταύτα μόνον ο Θεός, αλλά είχε αποκαλύψει στον γέροντα Ανούβιον το πώς αγωνιζόταν καθένας μυστικά εις την ησυχαστικήν του πολιτείαν. Έπειτα ο αββάς Ησαΐας του είπε ότι ο Κύριος αποκάλυψε και σε αυτούς ότι μετά τρεις ημέρας θα τον παραλάμβανε. Παρεκάλεσαν λοιπόν τον γέροντα να τους διηγηθεί ταπεινά τα ασκητικά του παλαίσματα, ώστε να μείνει υπόδειγμα διά τους μεταγενεστέρους ασκητάς.

Ο γέρων με βαθείαν ταπείνωσιν είπε ότι δεν θυμάται να έπραξε τι μέγα ή ένδοξον κατά την επίγειον ζωήν του. Ωμολόγησε όμως ότι αφότου ωμολόγησε τον Σωτήρα Χριστόν εμπρός στους διώκτας, δεν εβγήκε ψεύδος από τα χείλη του ποτέ. Όπως αγάπησε άπαξ τα ουράνια, ποτέ έπειτα δεν αγάπησε κάτι από τα γήινα της ματαίας ζωής αυτής. Ομολόγησε ακόμη ότι άγγελοι Κυρίου τού έφερναν την αναγκαίαν τροφήν και ότι έβλεπε αδιάκοπα τα νοητά πράγματα της κτίσεως.

Έβλεπε λειτουργικάς χορείας αγγέλων, μάρτυρας, ομολογητάς και αγίους, ενώ έβλεπε και τον σατανάν παραδεδομένον στο αιώνιον πυρ. Ταύτα και πολλά άλλα ομοίως ψυχωφελή διηγήθη ο όσιος Ανούβιος επί τρεις ημέρας στους επισκεψαμένους πατέρας με βαθείαν ταπείνωσιν. Δεν τα έλεγε αυτά διά κενήν ανθρωπίνην δόξαν, αλλά διά την πνευματικήν ωφέλειαν εκείνων που τον ηρώτων με ευλάβειαν. Τα έλεγε όλα ταύτα με μεγάλην ταπείνωσιν, υποχρεωμένος μόνον από τας θερμάς παρακλήσεις των αδελφών εκείνων.

Στο τέλος ακριβώς της τρίτης εκείνης ημέρας, παρέδωσε ειρηνικώς και χαρμοσύνως το ευλογημένον πνεύμα του στον φιλάνθρωπον Θεόν. Μόλις χωρίσθη η ψυχή από το σώμα, εμφανίσθησαν αμέσως αγγελικαί χορείαι των αγίων, οι οποίοι επήραν την ψυχήν του οσίου. Ήρχισαν να την ανυψώνουν εις τα ουράνια ύψη της Βασιλείας, ενώ στον αέρα ηκούοντο αγγελικαί γλυκύταται μελωδίαι. Έτσι μετετέθη από την επίγειον ζωήν εις τας αιωνίους μονάς ο όσιος Ανούβιος, ο ομολογητής και ασκητής της Αιγύπτου.

Νυν δοξάζεται ενώπιον των αγγέλων και των ομολογητών του Σωτήρος Χριστού, εις την λαμπράν χορείαν των αγίων μαρτύρων. Η καρδία του Αγίου ήτο ολονέν διψασμένη διά την μυστικήν κοινωνίαν με τον Κύριον, οραματιζόμενος συνεχώς τους αγίους που στέκονται ενώπιον αυτού. Έβλεπεν επίσης τον αρχέκακον σατανάν και τους πεπτωκότας αγγέλους του παραδεδομένους ήδη εις το αιώνιον πυρ της θείας δικαιοσύνης. Μνημονεύεται με τιμήν εις την σπουδαίαν Λαυσαϊκήν Ιστορίαν του Παλλαδίου, και τα αποφθέγματά του ευρίσκονται εις τα Γεροντικά πατερικά συγγράμματα.

Διά πρεσβειών του οσίου ομολογητού και ασκητού Ανουβίου του εν τη ερήμω της Αιγύπτου διαπρέψαντος, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών των αμαρτωλών.