Στην παραλία του Βοσπόρου, στο Νεοχώρι της Κωνσταντινουπόλεως, στις τρεις του μηνός Ιουνίου του χιλίου οκτακοσίου είκοσι ενός ολοκλήρωσε το μαρτυρικό του τέλος ο Ιωσήφ, μητροπολίτης Θεσσαλονίκης. Η αγχόνη των Τούρκων τον ένωσε με τους άλλους εθνομάρτυρες ιεράρχες που έδωσαν τη ζωή τους κατά την έκρηξη της Επανάστασης του χιλίου οκτακοσίου είκοσι ενός. Ο άγιος Ιωσήφ καταγόταν από τη Δημητσάνα της Πελοποννήσου, μια πόλη που ανέδειξε ξεχωριστούς άνδρες τόσο για την Εκκλησία όσο και για τον αγώνα της απελευθέρωσης. Από την ίδια αυτή πόλη καταγόταν και ο πατριάρχης Γρηγόριος ο πέμπτος, με τον οποίον ο Ιωσήφ ήταν συνομήλικος ή ίσως λίγο νεώτερός του.

Ο Ιωσήφ προερχόταν από τη γνωστή οικογένεια των Αντωνόπουλων, που πρόσφερε πολλά στον αγώνα του χιλίου οκτακοσίου είκοσι ενός. Αδελφός του ήταν ο Αθανάσιος Αντωνόπουλος, προκριτότατος της πόλης που συνέβαλε σημαντικά στην ίδρυση πυριτιδομύλων στη Δημητσάνα. Την πρώτη του μόρφωση πιθανότατα την έλαβε στη γενέτειρά του, όπου λειτουργούσε ανεπίσημα σχολείο πριν τη σύσταση της γνωστής Ελληνικής Σχολής. Άγνωστος παραμένει ο τόπος όπου συνέχισε τις ανώτερες σπουδές του, ίσως στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη ή στο Άγιον Όρος.

Σε κάποιον από τους χώρους αυτούς ο Ιωσήφ συμπλήρωσε την ευρεία μόρφωσή του, για την οποία πληροφορούμαστε από τον μοναχό Χριστόφορο Προδρομίτη. Ο Προδρομίτης σημείωσε επαινετικά ότι ο Ιωσήφ απέκτησε ικανήν παίδευση τόσο της θύραθεν σοφίας όσο και των εκκλησιαστικών μαθημάτων. Όταν ο Γρηγόριος ο πέμπτος ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως, ο Ιωσήφ συναντάται ως αρχιδιάκονος του μητροπολίτη Εφέσου σε σημαντική θέση. Στη συνέχεια έγινε Μέγας Πρωτοσύγκελλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αναλαμβάνοντας ποικίλα διοικητικά καθήκοντα στην Κωνσταντινούπολη και υπηρετώντας με ζήλο την Εκκλησία.

Στις είκοσι του Αυγούστου του χιλίου επτακοσίου ογδόντα επτά εξελέγη μητροπολίτης Δράμας από την Ιερά Σύνοδο του πατριαρχείου. Μεταξύ της γενέτειράς του και της εκκλησιαστικής του επαρχίας υπήρχε ένας μυστικός σύνδεσμος, καθώς πολλοί συμπατριώτες του είχαν περάσει από τη Δράμα. Ανάμεσά τους ξεχώριζαν ο Διονύσιος ο πρώτος που θεωρείται δεύτερος κτίτορας της μονής της Εικοσιφοίνισσας, ο Γρηγόριος ο πέμπτος και άλλοι ιεράρχες. Σε χειρόγραφη λειτουργία του χιλίου επτακοσίου τριάντα έξι βρίσκουμε ιδιόγραφη σημείωση του Ιωσήφ γραμμένη τον Μάρτιο του χιλίου οκτακοσίου.

Στη σημείωση αυτή αναφέρει τα ονόματα όλων των προκατόχων του από σεβασμό στη μνήμη όσων είχαν αρχιερατεύσει νωρίτερα στη μητρόπολη. Από το φθινόπωρο του χιλίου οκτακοσίου οκτώ ή εννέα ο Ιωσήφ μετείχε στην Πατριαρχική Σύνοδο ως μητροπολίτης Δράμας. Σε αυτή την περίοδο συναντούμε την υπογραφή του σε διάφορα συνοδικά έγγραφα, μεταξύ των οποίων στο σιγίλλιο του πατριάρχου Καλλινίκου του πέμπτου του χιλίου οκτακοσίου εννέα. Το σιγίλλιο αυτό συνιστούσε υποταγή στην οθωμανική εξουσία τόσο στους μητροπολίτες όσο και στους χριστιανούς της επαρχίας.

Κατά τον Νοέμβριο του χιλίου οκτακοσίου δέκα ο Ιωσήφ μετατέθηκε στη Θεσσαλονίκη για να διαδεχθεί τον αποθανόντα μητροπολίτη Γεράσιμο. Η μητρόπολη της Δράμας ήταν μία πτωχή εκκλησιαστική περιφέρεια σε σχέση με τη Θεσσαλονίκη, και η προαγωγή αυτή αποτελούσε αναγνώριση της προσφοράς του στην Εκκλησία. Από την περίοδο της ποιμαντορίας του στη Θεσσαλονίκη διασώζεται μία ενθύμηση σε χειρόγραφο που αναφέρεται σε επίσκεψή του στη μονή Βλατάδων. Σύμφωνα με τη σημείωση του συγκέλλου Ανθίμου, στις δύο του Φεβρουαρίου του χιλίου οκτακοσίου δώδεκα ήρθε στη μονή ο άγιος Θεσσαλονίκης κυρ Ιωσήφ.

Αργότερα, στα χίλια οκτακόσια δεκαπέντε, σε κώδικα του ιερού ναού της Παναγούδας βρίσκουμε σημείωση για τον λογαριασμό του επιτρόπου. Ο μητροπολίτης ενέκρινε τον λογαριασμό αυτό υπογράφοντας ως ο Θεσσαλονίκης Ιωσήφ υποβεβαιοί την πράξη του επιτρόπου. Ο Ιωσήφ διακρινόταν ιδιαίτερα για τη μεγάλη μόρφωσή του, την έντονη ευσέβεια και την εργατικότητά του στο ποιμαντικό έργο. Συνέβαλε οικονομικά στην έκδοση διαφόρων σημαντικών έργων, όπως της Επιτομής Χρονολογικής της Γενικής Ιστορίας του Λάμπρου Αντωνιάδου.

Ενίσχυσε επίσης την έκδοση της Γεωγραφίας του Διονυσίου Πύρρου του Θετταλού, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το χίλια οκτακόσια δεκαοκτώ. Προέτρεψε ακόμη τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη στη σύνταξη του μεγάλου Συναξαριστού, υποσχόμενος να χρηματοδοτήσει την έκδοσή του. Μετά τον θάνατο του Νικοδήμου, ο Ιωσήφ εκπλήρωσε με συνέπεια την υπόσχεσή του και χρηματοδότησε την έκδοση του Συναξαριστού το χίλια οκτακόσια δεκαεννέα. Επιθυμούσε όμως να παραμείνει εντελώς μυστική και ανώνυμη η οικονομική προσφορά του προς το αγιορειτικό αυτό έργο.

Ενίσχυσε επίσης οικονομικά και τη Σχολή της γενέτειράς του Δημητσάνας προσφέροντας πολύτιμη βοήθεια στους νέους σπουδαστές. Κατά τα έτη χίλια οκτακόσια δεκαεννέα έως χίλια οκτακόσια είκοσι ένα, ο Ιωσήφ μετείχε ξανά στην Πατριαρχική Σύνοδο ως μητροπολίτης Θεσσαλονίκης. Συναντούμε την υπογραφή του σε αρκετά συνοδικά έγγραφα και γράμματα της δύσκολης αυτής περιόδου της τουρκοκρατίας. Στην εγκύκλιο του χιλίου οκτακοσίου είκοσι ο Γρηγόριος ο πέμπτος καλούσε τους πιστούς να μην παρασυρθούν από το κίνημα του Αλή.

Στην εγκύκλιο αυτή υπέγραψε και ο Ιωσήφ ως ο επίσκοπος Θεσσαλονίκης για να διαφυλαχθεί ο χριστιανικός πληθυσμός από την οργή του σουλτάνου. Το χίλια οκτακόσια είκοσι ένα ο Ιωσήφ ως συνοδικός υπέγραψε και την αφοριστική επιστολή κατά των πρωταγωνιστών του απελευθερωτικού αγώνα. Οι ενέργειες αυτές δεν πρέπει να εκληφθούν ως προδοτικές, αλλά να ερμηνευθούν σε συνδυασμό με το όλο κλίμα της εποχής. Το πατριαρχείο είχε αναλάβει τότε τον δύσκολο ρόλο του προστάτη του χριστιανικού πληθυσμού της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Μετά την έκρηξη της Επανάστασης στις παραδουνάβιες περιοχές, ο πατριάρχης διατάχθηκε με φιρμάνι στις εννέα του Μαρτίου να στείλει στην Πύλη τους πιο σημαντικούς αρχιερείς. Οι συλλήψεις των αρχιερέων έγιναν σταδιακά μετά τη γνωστοποίηση στον σουλτάνο της εξεγέρσεως ολόκληρης της Πελοποννήσου. Πρώτος συνελήφθη και φυλακίστηκε ο Εφέσου Διονύσιος, αφού δεν συναντούμε την υπογραφή του σε κανένα από τα πατριαρχικά έγγραφα αποκήρυξης. Ακολούθησαν ο Νικομηδείας Αθανάσιος και ο Αγχιάλου Ευγένιος, που θανατώθηκαν μαζί με τον πατριάρχη Γρηγόριο τον πέμπτο.

Μετά τη δέκατη Απριλίου συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν στο Φούρνο του Μποσταντζήμπαση ο Δέρκων Γρηγόριος, ο Τυρνόβου Ιωαννίκιος, ο Αδριανουπόλεως Δωρόθεος και ο Θεσσαλονίκης Ιωσήφ. Η φυλάκιση των αρχιερέων διήρκεσε για αρκετό χρονικό διάστημα μέσα σε πολύ άσχημες και απάνθρωπες συνθήκες. Στις είκοσι επτά του Μαΐου, ο σουλτάνος πληροφορήθηκε την πυρπόληση του τουρκικού δικρότου στη Λέσβο και διέταξε αντεκδίκηση. Έτσι στις τρεις του Ιουνίου τα θύματα μαζί με τον δήμιό τους μεταφέρθηκαν στην ευρωπαϊκή παραλία του Βοσπόρου για να εκτελεστούν.

Πρώτος απαγχονίστηκε ο Τυρνόβου Ιωαννίκιος στο Αρναούτκιοϊ, μετά ο Αδριανουπόλεως στο Μεγάλο Ρεύμα, τρίτος ο Ιωσήφ στο Νεοχώρι και τέλος ο Δέρκων στα Θεραπειά. Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Ιωσήφ η περιουσία του δημεύθηκε από τους Τούρκους και η Σχολή της πατρίδας του στερήθηκε την ενίσχυση που δεχόταν. Άγιε Ιωσήφ ιερομάρτυς και εθνομάρτυς, που πρόσφερες τη ζωή σου για την πίστη και την ελευθερία του γένους, πρέσβευε στον Κύριο για τη σωτηρία των ψυχών μας.