Ο γενναίος Άγιος Μεγαλομάρτυς Ιωάννης ο Νέος έζησε κατά τη μεγάλη και πνευματικά λαμπρή εποχή του δεκάτου τετάρτου μετά Χριστόν αιώνα. Πατρίδα του υπήρξε η ξακουστή και ένδοξη πόλη της Τραπεζούντος, που βρισκόταν στις ανατολικές παράλιες περιοχές της Μικράς Ασίας. Η Τραπεζούντα την εποχή εκείνη αποτελούσε σπουδαίο εμπορικό και πνευματικό κέντρο, λειτουργώντας ως κατάλληλο λιμάνι για πολλά εμπορικά πλοία. Οι ευσεβείς κάτοικοι της Τραπεζούντος, έχοντας κατοικία τους κοντά στη θάλασσα, ασχολούνταν κατά κύριο λόγο με το εμπόριο.

Έτσι και ο μακάριος Ιωάννης, ζώντας μέσα σε αυτή την περιρρέουσα ορθόδοξη ατμόσφαιρα, ασχολήθηκε από νεαρή ηλικία με το εμπόριο. Έκανε δηλαδή συχνά διάφορα μακρινά εμπορικά ταξίδια διά θαλάσσης σε διάφορες σπουδαίες ιστορικές πόλεις της Μαύρης Θάλασσας. Κάποτε ανάγκασαν οι περιστάσεις τον γενναίο Ιωάννη να μπει με αρκετή εμπορική πραμάτεια σε ένα ξένο εμπορικό πλοίο. Ο πλοίαρχος του πλοίου εκείνου ήταν ένας αλλοδαπός φράγκος έμπορος, διαφορετικού δυτικού δόγματος από την ορθόδοξη χριστιανική πίστη.

Αυτός ο πλοίαρχος ήταν εξαιρετικά τραχύς, χωρίς ευσπλαχνία και βαθιά απάνθρωπος στη συμπεριφορά του προς τους συνανθρώπους του. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ο πανούργος διάβολος άρχισε να φθονεί την ενάρετη και χριστιανική ζωή του Ιωάννη. Ο διάβολος δηλαδή έβλεπε με μεγάλη ζήλια τη συνεχή προσευχή, τις νηστείες, την ευγένεια και τη φιλανθρωπία του Αγίου. Ο πανούργος διάβολος έπεισε τότε τον φράγκο πλοίαρχο να ξεκινήσει συνεχείς θρησκευτικές διενέξεις με τον γενναίο Ιωάννη.

Στις πολυάριθμες αυτές θεολογικές αντιπαραθέσεις σχετικά με την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, ο σεπτός και σοφός Ιωάννης πάντοτε νικούσε. Με την εξαιρετική σοφία και την βαθιά πνευματική του γνώση εξευτέλιζε με τα επιχειρήματα τις αιρετικές πλάνες του δυτικού πλοιάρχου. Ο φράγκος όμως έμπορος, μη μπορώντας να αντισταθεί στους ισχυρούς πνευματικούς λόγους του Ιωάννη, εξοργιζόταν διαρκώς. Όταν τέλος το πλοίο τους έφτασε στο λιμάνι του Βελιγραδίου, κοντά στο στενό του Βοσπόρου, είχε ήδη σχεδιαστεί.

Ο κακόβουλος πλοίαρχος αμέσως πήγε στον τοπικό διοικητή της πόλης, που ήταν ένας Πέρσης πυρολάτρης ειδωλολάτρης. Τον συκοφάντησε με δόλο λέγοντας ότι ο Ιωάννης επιθυμεί δήθεν να ασπαστεί τη μωαμεθανική θρησκεία τους. Ο τοπικός διοικητής γεμάτος χαρά κάλεσε τότε τον Άγιο Ιωάννη ενώπιόν του ζητώντας του να αρνηθεί δημοσίως τον Χριστό. Ο γενναίος Ιωάννης όμως τον αντιμετώπισε με σθένος και χωρίς δισταγμό, ομολογώντας τη χριστιανική του πίστη με παρρησία.

Τον αποκάλεσε μάλιστα όργανο του πατρός του ψεύδους, δηλαδή του ίδιου του διαβόλου που τον είχε ξεγελάσει. Διακήρυξε επίσης ξεκάθαρα ότι ο ήλιος δεν είναι θεός, αλλά ένα δημιούργημα του αληθινού Θεού της κτίσης. Ο Ιωάννης βεβαίωσε ότι ο πραγματικός Θεός είναι ο Δημιουργός όλων των ορατών και αοράτων δημιουργημάτων του σύμπαντος. Ομολόγησε με παρρησία ότι ο Θεός είναι ο Σωτήρ Χριστός, η Αγία Τριάς που δοξολογείται από όλη τη χριστιανοσύνη.

Έτσι ο γενναίος Ιωάννης απέρριψε με σθένος τη φοβερή πρόταση να προσκυνήσει τον ήλιο και να θυσιάσει στους ψεύτικους θεούς. Ο σκληρός Πέρσης διοικητής εξοργίσθηκε ιδιαίτερα από τα τόσο τολμηρά και διαφανή λόγια του ομολογητή ορθόδοξου εμπόρου. Διέταξε αμέσως τους δημίους στρατιώτες του να γυμνώσουν εντελώς τον γενναίο μάρτυρα και τον έντυσε μόνο με τον Χριστό. Στη συνέχεια διέταξε να φέρουν μπροστά του χιλιάδες τραχιά ραβδιά και τον επανάλαβε άλλη μία φορά την πρότασή του.

Όταν ο Ιωάννης αρνήθηκε ξανά με δύναμη, διέταξε τους στρατιώτες να αρχίσουν να τον χτυπούν αλύπητα με τα ραβδιά. Οι σκληροί δήμιοι χτυπούσαν τον αθλητή του Χριστού με τόσο φοβερή σκληρότητα ώστε κομμάτια της σάρκας του εκσφενδονίζονταν. Όλο το έδαφος γύρω από τον τόπο όπου τον βασάνιζαν, βάφτηκε αμέσως ολόκληρο κόκκινο από το άγιο μαρτυρικό αίμα του. Ο γενναίος όμως αθλητής υπέμεινε με γενναιότητα όλα αυτά τα μαρτύρια και ευχαριστούσε τον Κύριο για την ευλογία.

Ευχαριστώ σε, Δέσποτα Θεέ, που με αξίωσες με το αίμα μου να καθαρισθώ από τις αμαρτίες της νεότητάς μου. Όταν τέλος τα μαρτύρια συνέχισαν με ακόμη πιο φρικτό τρόπο, ο γενναίος μάρτυς σώπασε από την αδυναμία. Με την έλευση του βραδιού οι δήμιοι τον έδεσαν με δύο σιδερένιες αλυσίδες και τον έριξαν μέσα στη φοβερή φυλακή. Το επόμενο πρωί ο σκληρός εκείνος Πέρσης διοικητής διέταξε να φέρουν ξανά μπροστά του τον γενναίο Άγιο Ιωάννη.

Ο μάρτυς εμφανίστηκε ενώπιόν του με ολόλαμπρο χαρούμενο πρόσωπο, σαν να μην είχε υποστεί κανένα φοβερό μαρτύριο την προηγούμενη ημέρα. Ο διοικητής εξεπλάγη ιδιαίτερα από αυτή την παράδοξη ηρεμία και χαρά του νεαρού μάρτυρα και προσπάθησε να τον δελεάσει. Είδες, Ιωάννη, του είπε με προσποιητή στοργή, σε ποια ντροπή και ταπείνωση σε έφερε η δική σου ισχυρή ανυπακοή. Αν δεχθείς τις λογικές μου συμβουλές, του πρόσθεσε, έχεις έτοιμη υγεία και θεραπεία από τους Πέρσες και Ινδούς ιατρούς.

Ο γενναίος Άγιος μάρτυς όμως απάντησε μόνο ότι δεν τον ενδιαφέρει διόλου η σαρκική του υγεία, αλλά μόνο η σωτηρία της ψυχής του. Ντροπιασμένος ο σκληρός διοικητής από τα τόσο σοφά λόγια του Αγίου, διέταξε να ξαναρχίσουν τα μαρτύρια ακόμη πιο σκληρά. Οι δήμιοι κτυπούσαν αλύπητα τον γενναίο αθλητή με τέτοια ένταση ώστε ακόμη και τα εσωτερικά όργανά του πληγώθηκαν. Όταν εξαντλήθηκαν οι δήμιοι, ο διοικητής διέταξε να φέρουν έναν άγριο αλόγο και να δέσουν τα πόδια του Αγίου στην ουρά.

Ένας στρατιώτης ανέβηκε τότε στο άλογο και τον έσυρε με βία διαμέσου των δρόμων του Βελιγραδίου. Έσυραν τον μάρτυρα διαμέσου ολόκληρης της πόλης και ήταν θλιβερό για τους ευσεβείς να βλέπουν αυτό το θέαμα. Ένας Εβραίος τέλος τράβηξε ξιφί και έκοψε με βία την τιμία κεφαλή του γενναίου αθλητή του Χριστού. Έτσι ο γενναίος αθλητής του Σωτήρος Χριστού ολοκλήρωσε ένδοξα τον μαρτυρικό του αγώνα παραδίδοντας την ψυχή του στα χέρια του Κυρίου.

Το άγιο σώμα του με την κομμένη κεφαλή έμεινε χωρίς ταφή σε εκείνη την τοποθεσία μέχρι το βράδυ της ίδιας ημέρας. Κανένας από τους ευλαβείς χριστιανούς δεν τολμούσε να προσεγγίσει το ιερό λείψανο του γενναίου αθλητή φοβούμενος την οργή των ασεβών διωκτών. Όταν όμως νύχτωσε, εμφανίστηκε ένα ξεκάθαρο θαυμαστό σημείο επάνω από το ευλογημένο σώμα του ενδόξου Αγίου. Συγκεκριμένα έλαμψε εκεί ένα πλήθος από φωτεινές λαμπάδες και τρεις φωτοφόροι ολόλαμπροι άντρες έψαλλαν ιερά εκκλησιαστικά τραγούδια.

Ένας πύρινος και ολόλαμπρος στύλος υψώθηκε επάνω από το ίδιο το άγιο λείψανο του ενδόξου μάρτυρα στον ουρανό. Ένας Εβραίος μάλιστα νόμισε ότι αυτοί ήταν χριστιανοί ιερείς που είχαν έρθει για να μεταφέρουν το ιερό λείψανο. Πήρε λοιπόν αμέσως ένα τόξο και ένα βέλος προς αυτούς, αλλά το χέρι του πάγωσε και έμεινε ακίνητο. Ο Εβραίος αυτός κρατήθηκε από αόρατη δύναμη του Θεού και δεν μπορούσε με κανέναν τρόπο να κινηθεί. Πολλοί ευσεβείς χριστιανοί είδαν τότε αυτό το θαυμαστό υπερφυσικό σημείο και πληροφόρησαν αμέσως τις τοπικές χριστιανικές αρχές.

Όταν το επόμενο πρωί ο Εβραίος αυτός διηγήθηκε λεπτομερώς τα πάντα στους περαστικούς, ελευθερώθηκε από τη θεία αυτή τιμωρία. Με τη σοφή απόφαση του διοικητή τέλος, οι ευλαβείς ορθόδοξοι χριστιανοί παρέλαβαν ευσεβώς το άγιο σώμα. Με τη σοφή απόφαση του διοικητή τέλος, οι ευλαβείς ορθόδοξοι χριστιανοί παρέλαβαν ευσεβώς το άγιο σώμα. Με μεγάλη ευλάβεια και τιμή ενταφίασαν το ιερό λείψανο μέσα στην τοπική ορθόδοξη εκκλησία της πόλης τους.

Εκεί τα τίμια λείψανα του μάρτυρος παρέμειναν περισσότερα από εβδομήντα ολόκληρα έτη με πολλά θαύματα και θαυμαστά σημεία. Από τον τάφο του Αγίου εξήρχοντο διάφορα υπερφυσικά λαμπρά φώτα και πύρινοι στύλοι κατά τη διάρκεια της νύχτας. Πολλές φορές διαπιστώθηκε επίσης ξεχωριστή ευωδία που ξεχυνόταν από τον τάφο και πολυάριθμες θαυματουργικές θεραπείες πιστών. Λίγες ημέρες μετά τον ενταφιασμό, ο φράγκος πλοίαρχος που είχε προδώσει τον Άγιο μετάνοιωσε για την κακία του.

Επιχείρησε μάλιστα να κλέψει το ιερό λείψανο, αλλά ο μάρτυς εμφανίστηκε στον ιερέα και τον προειδοποίησε. Αργότερα τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν με ευλάβεια στη Σουτσεάβα της Μολδοβλαχίας από τον φιλόθεο μεγάλο βοεβόδα Αλέξανδρο της εποχής. Στη μητρόπολη της Σουτσεάβας τα τίμια λείψανα συνεχίζουν να αποτελούν πηγή θαυμάτων για τους ορθοδόξους πιστούς της Ρουμανίας. Πρεσβείαις του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Ιωάννου του Νέου του εν Βελιγραδίω, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών των πιστών σου, αμήν.