Σε ένα συνταρακτικό όνειρο της νύχτας, η νεκρή μητέρα του παρουσιάστηκε στον νεαρό φοιτητή της Νομικής και του ζήτησε με δάκρυα να αλλάξει ριζικά την έκλυτη ζωή του και να γίνει μοναχός. Ο αγαπημένος γιος υπάκουσε αμέσως στην μητρική παράκληση, εγκατέλειψε τον κόσμο και ξεκίνησε νέα πορεία προς την σωτηρία της ψυχής του. Ο Άγιος Ιερομάρτυς Αλέξανδρος, κατά κόσμον Θεοφάνεβιτς Πετρόφσκι, γεννήθηκε στην πόλη Λουκ της περιοχής της Βολυνίας στο έτος χίλια οκτακόσια πενήντα ένα.

Ολοκλήρωσε με επιμέλεια τις σπουδές του στο τμήμα της Νομικής, αποκτώντας υψηλή κοσμική μόρφωση και κοινωνική θέση. Μετά τον επώδυνο θάνατο της αγαπημένης μητέρας του, παραδόθηκε σε έναν τρόπο ζωής έκλυτο και παραστρατημένο. Μία νύχτα του παρουσιάστηκε στον ύπνο η νεκρή μητέρα του, που ο νέος αγαπούσε υπερβολικά πολύ. Με δάκρυα στα μάτια του ζήτησε να αλλάξει ριζικά την ζωή του και να ενταχθεί σε ευλογημένο μοναστήρι του Θεού. Ο Αλέξανδρος υπάκουσε αμέσως στην ιερή της παράκληση, άφησε τον κόσμο πίσω του και έγινε ταπεινός μοναχός.

Μετά την μεγάλη επανάσταση του χίλια εννιακόσια δεκαεπτά, ο αρχιμανδρίτης Αλέξανδρος βρέθηκε σε δύσκολη και τραγική θέση. Μαζί με άλλους κληρικούς των οποίων οι εκκλησίες είχαν κλείσει από τις ασεβείς αρχές, βρήκε καταφύγιο στην γυναικεία μονή του Κοζέλσκινσκι. Η μονή αυτή βρισκόταν στην επαρχία της Πολτάβα, σε μία ακόμη σχετικά ήσυχη περιοχή της ευρύτερης Ουκρανίας. Εξαιτίας των φοβερών διωγμών των αλλοθρήσκων, πενήντα μοναχές αναγκάστηκαν τελικά να εγκαταλείψουν το ιστορικό μοναστήρι τους με δάκρυα.

Εγκαταστάθηκαν στις απομονωμένες όχθες του ποταμού Πσελ, όπου ίδρυσαν με κόπο μία μικρή πνευματική σκήτη ησυχίας. Ο σεβαστός Αλέξανδρος ανέλαβε αμέσως τα καθήκοντα του πνευματικού τους εξομολόγου με αφοσίωση και απεριόριστη ποιμαντική στοργή. Με το αναγκαστικό κλείσιμο όλων των μοναστηριών και των εκκλησιών της περιοχής εκείνης, η σκήτη απέμεινε το μοναδικό κέντρο. Παρέμεινε δηλαδή το ζωντανό κέντρο εκκλησιαστικής ζωής, προσελκύοντας μεγάλο αριθμό πιστών στις διάφορες ιερές τελετές της Εκκλησίας.

Στο έτος χίλια εννιακόσια τριάντα δύο η αγία σκήτη λεηλατήθηκε με βαρβαρότητα από τις σοβιετικές αλλόθρησκες αρχές. Μετά από αυτή την οδυνηρή καταστροφή, ο αρχιμανδρίτης Αλέξανδρος χειροτονήθηκε επίσημα Επίσκοπος του Ουμάνσκ της σοβιετικής τότε Ουκρανίας. Συνενώθηκε αμέσως με την κανονική εκκλησιαστική ιεραρχία της οποίας ηγείτο τότε ο Μητροπολίτης Σέργιος Σταρογκορόντσκι της Μόσχας. Στο έτος χίλια εννιακόσια τριάντα τρία μεταφέρθηκε επίσημα στην επισκοπική θέση της πόλεως Βινίτσας στην ευρύτερη Ουκρανία.

Στο έτος χίλια εννιακόσια τριάντα επτά τοποθετήθηκε στην σπουδαία αρχιεπισκοπή του Χάρκωβ, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλεως. Ο Άγιος Αλέξανδρος γρήγορα κέρδισε την ολόψυχη στοργή και την ειλικρινή εκτίμηση όλων των πιστών του ορθοδόξου ποιμνίου του. Η εξαιρετική κοινωνικότητα, η εσωτερική ζωντάνια και το μειλίχιο ύφος του συνοδεύονταν από σπάνια ποιμαντική ικανότητα διοικήσεως. Επέλυε με απλότητα και θεϊκή σοφία τις μικρές διαμάχες και παρακινούσε τους ενορίτες στην πίστη και στην χριστιανική ζωή.

Στο έτος χίλια εννιακόσια τριάντα οι περισσότερες εκκλησίες του Χαρκώβ βρίσκονταν στα χέρια ιερέων που καθοδηγούνταν από την Αναδιοργάνωση. Επίσης πολλές βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας, που είχε σχιστεί από την κανονική Ορθοδοξία. Μονάχα η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στην Λυσάγια Γκόρα, ένα μακρινό προάστιο της πόλεως, ανήκε στην κανονική Ορθόδοξη Ρωσική Εκκλησία. Εκεί, χάρη στον φλογερό ποιμαντικό ζήλο του Αγίου Αλεξάνδρου, εξελισσόταν μία θαυμάσια ζωντανή εκκλησιαστική δραστηριότητα κάθε εβδομάδα.

Οι ιερές Ακολουθίες του Αρχιεπισκόπου Αλεξάνδρου συγκέντρωναν χιλιάδες πιστούς ανθρώπους και κάθε Κυριακή η Θεία Κοινωνία διαρκούσε αρκετές ώρες. Πάντοτε την Κυριακή ο Αρχιεπίσκοπος βάπτιζε δεκάδες ανθρώπους, μερικές φορές μέχρι και εκατόν είκοσι κατηχουμένους σε μία μόνον τελετή. Η εκκλησιαστική αφύπνιση των κατοίκων του Χαρκώβ και ο φλογερός ενθουσιασμός του Αρχιεπισκόπου προκάλεσαν την έντονη αποδοκιμασία των αρχών. Στις είκοσι οκτώ Ιουλίου του χίλια εννιακόσια τριάντα οκτώ ο Άγιος συνελήφθη με αυταρχική βία από τους κρατικούς πράκτορες.

Στις δεκαεπτά Ιουνίου του χίλια εννιακόσια τριάντα εννέα καταδικάσθηκε από στρατοδικείο σε δεκαετή φυλάκιση για αντιεπαναστατική προπαγάνδα. Στις πέντε Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια σαράντα η σκληρή καταδίκη αποσύρθηκε και η περίπτωσή του τέθηκε σε συμπληρωματική έρευνα. Όμως ο Αρχιεπίσκοπος δεν άντεξε την μακρά διάρκεια της προφυλακίσεώς του και πέθανε τον Μάιο του χίλια εννιακόσια σαράντα. Η κοίμηση του ευλογημένου ιεράρχη συνέβη στο αναρρωτήριο της φυλακής, υπό συνθήκες πλήρους εξάντλησης και ταλαιπωρίας.

Πιστοί κατόρθωσαν με μεγάλες δυσκολίες και πολλούς κινδύνους να βγάλουν το λείψανο του Αγίου από την φυλακή. Με τις πρεσβείες του Αγίου Αλεξάνδρου του Ιερομάρτυρος Αρχιεπισκόπου Χαρκώβ, αξίωσε και εμάς Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.