Η Παναγία η Κασσωπίτρα έδωσε φως σε άνθρωπο, τον οποίο τύφλωσαν άδικα οι Τούρκοι στα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς. Στους πρόσφυγες της Μικρασιατικής καταστροφής η ίδια η Θεοτόκος υπεδείκνυε τους χαμένους συγγενείς τους με θαυμαστά σημεία. Η εικόνα της Κασσωπίτρας στην Άρτα θεωρείται θαυματουργή και πήρε το όνομά της από την Παναγία της Κερκύρας. Στην Κέρκυρα η Θεομήτωρ τιμάται ως Κασσωπαία ή Κασσωπίτρα, από τον λιμάνι της Κασσιώπης όπου βρίσκεται ο παλαιός ναός της.

Η ευλάβεια αυτή πέρασε αργότερα και σε περιοχές της Ηπείρου, όπως η Άρτα, και σε κάποια νησιά. Η ιερή αυτή εικόνα ακολουθεί την κρυπτοεπτανησιακή τεχνοτροπία της εποχής και παριστάνει την Παναγία ένθρονη στον τύπο της Δεξιοκρατούσας. Κρατά το βρέφος Χριστό πάνω σε ένα μαξιλάρι, ενώ Εκείνος ευλογεί με το δεξί του χέρι. Με το αριστερό του χέρι ο Χριστός κρατά τη σφαίρα, η οποία συμβολίζει τη γη και τον Παντοκράτορα. Δύο άγγελοι επί νεφών κρατούν ταινία πάνω από το κεφάλι της Παναγίας με δυσδιάκριτη επιγραφή.

Η εικόνα θυμίζει αντίστοιχες εικόνες της Κέρκυρας και της Κεφαλονιάς, γνωστές με την ονομασία «Γλυκασμός των Αγγέλων». Η ομοιότητα αυτή φανερώνει τη στενή πνευματική σχέση που είχε η Άρτα με τα Επτάνησα στον τομέα της αγιογραφίας. Ο μικρός ναός της Κασσωπίτρας βρίσκεται σήμερα στην πλατεία Μονοπωλείου της παλαιάς πόλεως της Άρτας. Είναι ξυλόστεγη μονόκλιτη βασιλική και αποτελεί ένα από τα ιστορικά εκκλησάκια της σημαντικής αυτής πόλεως. Σύμφωνα με τον Σεραφείμ Ξενόπουλο, ο αρχικός ναός κτίστηκε στα χίλια επτακόσια τριάντα δύο μετά Χριστόν.

Δυστυχώς γκρεμίστηκε το χίλια οκτακόσια δεκαοκτώ μετά Χριστόν, όταν έπεσε πάνω του μεγάλο κυπαρίσσι από τον περίβολο του. Η ιερή εικόνα της Παναγίας μεταφέρθηκε τότε στον γειτονικό ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου της πόλεως. Παρέμεινε εκεί μέχρι το χίλια εννιακόσια είκοσι μετά Χριστόν, όταν ευσεβείς χριστιανοί ξαναχτίσαν την Κασσωπίτρα. Στη συνέχεια μετέφεραν την εικόνα της Παναγίας στο νέο εκκλησάκι, όπου παραμένει μέχρι σήμερα προς προσκύνηση.

Η σημερινή εκκλησία έχει εντοιχίσει δεξιά της εισόδου μία μαρμάρινη πλάκα με σκαλιστό μεγάλο σταυρό μέσα σε κύκλο. Στο εξωτερικό μέρος της εισόδου υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι μαρμάρου με στρογγυλή βάση και κοίλωμα στην κορυφή. Οι ντόπιοι ερευνητές υπέθεσαν διάφορα πράγματα για την προέλευση των μαρμάρινων αυτών αρχαίων στοιχείων του ναού. Καθένα από αυτά τα μάρμαρα κρύβει ίσως ένα μικρό κομμάτι από τη μακρινή ιστορία του ιερού αυτού τόπου. Αυτός ο χώρος αποτέλεσε για αιώνες ολόκληρους ένα σημαντικό κέντρο λατρείας στην ευρύτερη περιοχή της Άρτας.

Μια εκδοχή υποστηρίζει ότι το μάρμαρο με το κοίλωμα προέρχεται από αρχαίο αναβρυτήριο, δηλαδή κρήνη ή συντριβάνι. Άλλη εκδοχή λέει ότι τα μάρμαρα προέρχονται από μία μεγάλη παλαιοχριστιανική εκκλησία που υπήρχε παλιότερα στην ίδια θέση. Η εκκλησία εκείνη είχε πολλά μάρμαρα και αγιογραφίες και κατέλιπε ίχνη της δραστηριότητάς της στο σημείο. Οι παλιότεροι Αρτινοί διηγούνται ότι όταν οι εργάτες έσκαβαν για να τοποθετήσουν τους σωλήνες ύδρευσης, εύρισκαν ξύλα.

Έβρισκαν επίσης σοβάδες με ζωγραφιές σε αρκετή απόσταση από το σημερινό εκκλησάκι, στα παλαιά θεμέλια. Ίσως τα δύο αυτά μάρμαρα προέρχονται από εκείνον τον αρχαίο ναό της Παναγίας, ο οποίος καταστράφηκε. Υπάρχει όμως και η άποψη ότι το μάρμαρο με το κοίλωμα προέρχεται από αρχαίο ειδωλολατρικό ναό. Στον αρχαίο εκείνο ναό το χρησιμοποιούσαν, σύμφωνα με την υπόθεση των ερευνητών, για να ανάβουν τη θυμίαση. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι γύρω από την Κασσωπίτρα υπάρχουν μεγάλες πέτρες σε βάθος.

Πρόκειται για θεμέλια μεγάλων αρχαίων κτιρίων, που μαρτυρούν παλαιά λατρευτική χρήση του ιερού αυτού χώρου. Έτσι ο ιερός αυτός τόπος, όπου σήμερα δεσπόζει η Κασσωπίτρα, έχει ιστορικά στρώματα πολλών αιώνων. Η συνέχεια της λατρείας στον ίδιο ιερό τόπο μαρτυρεί την ευσέβεια του λαού της Άρτας. Στη θέση της σημερινής Κασσωπίτρας λειτουργούσε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ένα ξακουστό κρυφό σχολείο της περιοχής. Εκεί δίδαξε στον Νικόλαο Σκουφά τα ελληνικά γράμματα ο δάσκαλος Ντούιας, όπως καταγράφει ο Γούδας στους Παραλλήλους Βίους.

Στον περίβολο του ναού θάφτηκαν πολλοί από τους επαναστάτες, οι οποίοι σκοτώθηκαν στη μάχη της Άρτας τον Νοέμβριο. Η μάχη εκείνη έγινε τον Νοέμβριο του χίλια οκτακόσια εικοσιένα μετά Χριστόν, στο πλαίσιο της Επανάστασης. Πολλοί από αυτούς ήλθαν κυρίως από το Πέτα, όπως αναφέρει ο Ξενόπουλος στο γνωστό Δοκίμιό του. Στον περίβολο επίσης βρέθηκαν αργότερα και ακέφαλοι σκελετοί από ανθρώπους εκτελεσμένους από τους Τούρκους κατακτητές. Ίσως έθαψαν εκεί όσους αποκεφάλισαν οι Τούρκοι στην πλατεία του Μονοπωλίου, όπου σήμερα δεσπόζει το εκκλησάκι.

Η Παναγία η Κασσωπίτρα στάθηκε προστάτιδα και βοηθός της πόλεως σε όλα αυτά τα δύσκολα ιστορικά χρόνια. Παραμένει μέχρι σήμερα ο φάρος της ευλάβειας στους πιστούς της Άρτας και σε όλους τους προσκυνητές. Η εικόνα της Κασσωπίτρας συνεχίζει να επιτελεί θαύματα και να στηρίζει τις ψυχές που καταφεύγουν με πίστη σε αυτήν. Όσοι προσέρχονται στο μικρό εκείνο εκκλησάκι της Άρτας, νιώθουν τη μητρική παρουσία της Παναγίας και την ουράνια προστασία της. Με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Δεσποίνης Θεοτόκου της Κασσωπίτρας, αξίωσε και εμάς Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.