Στις απότομες πέτρινες σπηλιές της αρχαίας Γεωργίας έγραψε σελίδες αληθινής μετάνοιας ένας πρώην εχθρός των χριστιανών, που έγινε φλογερός ποιμένας τους. Ο άγιος ιερομάρτυς Νεόφυτος της Ουρμπνίσι καταγόταν από οικογένεια Περσών πυρολατρών, ξένη παντελώς προς το φως του ευαγγελίου. Έζησε κατά τον έβδομο αιώνα μετά Χριστόν, στα δύσκολα χρόνια της σαρακηνικής επεκτάσεως στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου. Κατά διαταγή του σαρακηνού εμίρη Μουμνί, ο ισχυρός στρατιωτικός ηγέτης Αχμάντ επιτέθηκε στη Γεωργία με τεράστιο στρατό.

Αφού κατέκτησε ολόκληρη την κεντρική περιοχή της εσωτερικής Καρτλίας, ο Αχμάντ έστειλε δύο διοικητές του στην πρωτεύουσα Μτσχέτα. Οι δύο διοικητές ονομάζονταν Ομάρ και Μπουρούλ και διέθεταν μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις και πλήρη εξουσιοδότηση κατακτήσεως. Στη συμβολή των ποταμών Μτκβάρι και Αραγκβί, απέναντι από το χωριό Τσιχεντίντι, βρισκόταν η βραχώδης περιοχή Σαρκινέτι. Εκεί ακριβώς οι Σαρακηνοί εισβολείς ανακάλυψαν μια ομάδα από εντυπωσιακές σπηλιές και σκέφτηκαν να τις καταλάβουν αμέσως.

Προσπάθησαν λοιπόν να διασχίσουν τον ποταμό Μτκβάρι, αλλά δεν τα κατάφεραν παρά τις επανειλημμένες προσπάθειές τους. Έχοντας υποστεί απρόσμενη αποτυχία, ρώτησαν τους αιχμαλώτους τους τι ακριβώς βρισκόταν μέσα σε εκείνες τις απομακρυσμένες σπηλιές. Η φυσική αυτή αντίσταση του ποταμού φάνηκε στους ίδιους ως κάτι παράξενο, που δεν εξηγείται με στρατιωτικούς όρους. Οι αιχμάλωτοι τους εξήγησαν με σαφήνεια ότι επρόκειτο για την περίφημη Μονή Σιο-Μγκβίμε, μια από τις παλαιότερες της Γεωργίας.

Εκεί κατοικούσαν οι εκλεκτοί του Θεού, μοναχοί που είχαν αρνηθεί κάθε γήινη ευτυχία και επιθυμία για χάρη του Χριστού. Οι δύο διοικητές εξεπλάγησαν πολύ από την απάντηση αυτή και αποφάσισαν να μεταβιβάσουν τα νέα στον αρχηγό τους τον Αχμάντ. Εκείνος τότε, σαν να επρόκειτο για κάτι εντελώς συνηθισμένο, έστειλε αμέσως τον Ομάρ προς την ιερά μονή με ιδιαίτερη παραγγελία. Ζητούσε από τους μοναχούς να προσευχηθούν για αυτόν προσωπικά και να τον μνημονεύσουν στον τάφο του ηγουμένου τους, του αγίου Σίο.

Έστελνε επίσης δώρα αλόης και θυμιάματος στον τάφο, για να γίνουν προσφορά στον σεβαστό ηγούμενο της μονής. Πλησιάζοντας τις σπηλιές της μονής, ο Ομάρ έστειλε προηγουμένως μηνυτή για να ειδοποιήσει τους μοναχούς για την ειρηνική του άφιξη. Καθώς πλησίαζε στις πύλες της μονής, είδε ξαφνικά μια εκπληκτική και αναπάντεχη ουράνια οπτασία, που δεν χωρούσε ανθρώπινη εξήγηση. Είδε με τα ίδια του τα μάτια στρατό από ασώματες δυνάμεις να κατεβαίνει αργά από τους ουρανούς.

Ανάμεσά τους ξεχώριζε ένας γέροντας με σεβάσμια όψη, που ακτινοβολούσε από ένα μεγάλο και υπερφυσικό φως. Η όλη σκηνή έμοιαζε με ζωντανή αποκάλυψη του ίδιου του ουράνιου κόσμου που δεν είχε ξανασυναντήσει στη ζωή του. Η πράη και σεμνή συμπεριφορά των μοναχών της μονής έκανε βαθιά εντύπωση στην ταραγμένη ψυχή του Ομάρ. Σύντομα κατάλαβε ότι οι παράξενες ουράνιες στρατιές που είχε δει ήταν στην πραγματικότητα άγγελοι του ζώντος Θεού. Κατάλαβε επίσης ότι ο γέροντας με το θαυμαστό φως δεν ήταν άλλος από τον ίδιο τον άγιο Σίο της Μγκβίμε.

Διηγήθηκε με δάκρυα τη θαυμαστή του οπτασία στους εκπληκτους μοναχούς και έδωσε στον εαυτό του μια σταθερή απόφαση. Έταξε ενώπιον όλων ότι θα επιστρέψει σύντομα στη μονή, για να λάβει το ιερό βάπτισμα και τη μοναχική κουρά. Έδωσε επιπλέον υπόσχεση ότι θα παραμείνει εκεί ώστε να μετάσχει στους ασκητικούς αγώνες των αδελφών της κοινότητας. Πραγματικά μετά από λίγο καιρό ο Ομάρ εγκατέλειψε όλα τα υπάρχοντά του, τον στρατιωτικό του βαθμό και τον υλικό του πλούτο.

Βαπτίστηκε ο ίδιος στη χριστιανική πίστη στη μονή Σιο-Μγκβίμε, όπως είχε υποσχεθεί ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Δύο από τους πιστούς υπηρέτες του βαπτίστηκαν επίσης μαζί του στο ίδιο μοναστηριακό περιβάλλον της Μγκβίμε. Ο Ομάρ έλαβε τότε το νέο χριστιανικό όνομα Νεόφυτος, που σημαίνει νεωτέρως φυτευμένος στην πίστη του Χριστού. Όλο το παρελθόν του ως διοικητής σαρακηνικού στρατού αντικαταστάθηκε από μια καινούργια πορεία, αυτή της εν Χριστώ ζωής. Έγινε αμέσως ζωντανό παράδειγμα μετάνοιας για όλους όσοι τον γνώρισαν στην επαρχία της Καρτλίας και της Μτσχέτας.

Το όνομα αυτό αναφέρεται στην πρώτη επιστολή του αποστόλου Παύλου προς τον Τιμόθεο, στο τρίτο κεφάλαιο, ως χαρακτηρισμός νέου χριστιανού. Οι δύο υπηρέτες του ονομάστηκαν αντίστοιχα Χριστόδουλος, που σημαίνει δούλος του Χριστού, και Χριστοφόρος, που σημαίνει εκείνος που φέρει τον Χριστό. Με τη χάρη του Θεού και τη φωτεινή του ζωή, ο Άγιος Νεόφυτος ξεχώρισε γρήγορα ανάμεσα στους αδελφούς της μονής. Σύντομα, κατά το θέλημα του Κυρίου, χειροτονήθηκε επίσκοπος της πόλεως της Ουρμπνίσι, αναλαμβάνοντας ποιμαντική ευθύνη ολόκληρης επαρχίας.

Όλοι οι πιστοί θαύμασαν τη βαθιά σοφία και την αδιάπτωτη σταθερότητα του νέου τους ποιμένα στην ορθόδοξη πίστη. Υπήρξε αληθινός πατέρας για όλο το ποίμνιό του, σαν να είχε υπάρξει χριστιανός από τη γέννησή του. Ενίσχυε τους αδυνάτους με αγάπη, θεράπευε τους ασθενείς, σήκωνε τους πεσμένους και καθάριζε τους δαιμονισμένους από τα πονηρά πνεύματα. Οδηγούσε με στοργική φροντίδα τους χαμένους και αναζητούσε με επιμονή εκείνους που κινδύνευαν να χαθούν πνευματικά.

Τους προστάτευε αδιάκοπα από κάθε κίνδυνο και τους απαγόρευε ρητά να ξανανυσοδέψουν τους χαμένους δρόμους της αμαρτίας. Ο εχθρός όμως της ψυχής δεν μπορούσε να ανεχτεί την αποστολική δραστηριότητα του πρώην Πέρση πυρολάτρη και αντέδρασε με μανία. Κίνησε εναντίον του τα εχθρικά πάθη παλαιών του ομοεθνών, που θεωρούσαν την αλλαγή του προδοσία της προηγούμενης θρησκείας. Έπεισε τους ντόπιους πυρολάτρες, που είχαν παραμείνει στην παλιά τους πλάνη, να σκοτώσουν τον χριστιανό ποιμένα του τόπου.

Έτσι οι άπιστοι σχεδίασαν προσεκτικά μια κρυφή ενέδρα και επιτέθηκαν στο απομονωμένο κελλί του Νεοφύτου με βία και θόρυβο. Τον έδεσαν με δυνατά σχοινιά και άρχισαν αμέσως να τον περιπαίζουν, να τον καταριώνται και να τον βρίζουν χωρίς οίκτο. Γνώριζαν καλά ότι ο Άγιος Νεόφυτος ποθούσε διακαώς να γίνει όμοιος με τον άγιο πρωτομάρτυρα Στέφανο της Εκκλησίας. Σχεδίασαν λοιπόν να τον λιθοβολήσουν δημόσια μέχρι θανάτου, για να ικανοποιήσουν τη σατανική τους μανία απέναντί του.

Όταν έφτασε η ώρα της εξόδου του από τον κόσμο, ο Άγιος στράφηκε προς τους διώκτες του με γαλήνια φωνή. Τους είπε με γλυκύτητα ότι ο θάνατος ήταν γλυκός γι’ αυτόν και ότι ποθούσε να σπάσει τον δεσμό φθαρτής και άφθαρτης φύσεως. Διακήρυξε ότι με το προσωπικό του αίμα θα στερεώσει τη Μία Αγία Εκκλησία, που είναι θεμελιωμένη στο τίμιο Αίμα του Υιού και Λόγου. Δοξολόγησε τον Θεό που τον κάλεσε στο φως από τα βάθη της παλαιάς του ασέβειας, και αναμένει τη θεία του πρόνοια.

Έδειξε με την πραότητά του ότι η αληθινή ανδρεία πηγάζει μόνο από τη χάρη του Σωτήρα και τη βαθιά μετάνοια. Οι αγριεμένοι ειδωλολάτρες, χωρίς να συγκινηθούν από τα ιερά του λόγια, άρχισαν να τον λιθοβολούν μέχρι θανάτου με μεγάλη μανία. Με την τελευταία του πνοή ο άγιος ιερομάρτυς Νεόφυτος κραύγασε το ιερό όνομα του Σωτήρα Χριστού. Είπε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξαι το πνεύμα μου», και παρέδωσε με ειρήνη την αγία του ψυχή. Με την ένδοξη μαρτυρία του στερέωσε με το αίμα του την Εκκλησία της Γεωργίας στην ορθόδοξη πίστη.

Ο βίος του ολόκληρος υπήρξε δραματική φανέρωση της δύναμης της θείας χάριτος που μετατρέπει εχθρούς σε φίλους. Δείχνει σε όλους τους πιστούς ότι ο Κύριος μπορεί να αλλάξει ριζικά κάθε ανθρώπινη καρδιά, ακόμη και την πιο πέτρινη. Από τον στρατό του διώκτη Αχμάντ ανέδειξε ποιμένα της Εκκλησίας, και από Πέρση πυρολάτρη μάρτυρα της ορθοδόξου πίστεως. Η μνήμη του τιμάται με βαθιά ευλάβεια στη Γεωργία και σε ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία κάθε χρόνο. Οι πιστοί αναζητούν με προσευχή τις πρεσβείες του στις δοκιμασίες της ζωής τους και στη μετάνοιά τους από κάθε παλαιά αμαρτία.

Στο πρόσωπό του βρίσκουν θαυμαστή απόδειξη ότι ο Χριστός δέχεται τους πάντες, εφόσον επιστρέφουν με ειλικρινή καρδιά στην αγκαλιά του. Πρεσβείαις του αγίου ιερομάρτυρος Νεοφύτου, επισκόπου Ουρμπνίσι της Γεωργίας και ομολογητού του Χριστού, Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών, αμήν.