Ένας πρώην Ιουδαίος που πληροφόρησε την Αγία Ελένη για τον τόπο του Τιμίου Σταυρού έγινε αργότερα ένδοξος μάρτυρας του ιδίου του Χριστού. Ο Άγιος Κυριάκος έζησε κατά τον τέταρτο αιώνα και αναδείχθηκε μία από τις φωτεινότερες μορφές της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Πριν από το άγιο βάπτισμα ονομαζόταν Ιούδας και ανήκε στην εβραϊκή κοινότητα της Ιερουσαλήμ, με βαθιά γνώση των πατρικών παραδόσεων. Όταν η ευσεβής βασίλισσα και Αγία Ελένη ταξίδεψε στα Ιεροσόλυμα αναζητώντας τον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό του Σωτήρα Χριστού, χρειάστηκε βοηθό γνώστη του τόπου.

Ο Ιούδας, παρά την προηγούμενη απιστία του, υπέδειξε στην Αγία Ελένη το ακριβές σημείο όπου βρισκόταν θαμμένος ο πανάγιος Σταυρός. Παρευρέθηκε ο ίδιος προσωπικά στη φοβερή ώρα της θαυμαστής ευρέσεως του ζωοδότη Σταυρού και είδε με τα μάτια του τη θεϊκή φανέρωση. Η συγκλονιστική αυτή εμπειρία έγινε για την ψυχή του πραγματική αποκάλυψη της θεότητας του Σωτήρα Χριστού. Πίστεψε λοιπόν ολόψυχα στον Χριστό ως αληθινό Θεό και ζήτησε αμέσως να βαπτιστεί στο όνομα της Αγίας Τριάδος.

Με το άγιο βάπτισμα έλαβε το νέο όνομα Κυριάκος και ξεκίνησε καινούργια ζωή αφιερωμένη ολοκληρωτικά στον Νυμφίο Χριστό. Η καθαρή και ενάρετη ζωή του, η αγάπη του στους πτωχούς και ο ζήλος του για την πίστη τον ανέδειξαν φωτεινό υπόδειγμα. Με το πέρασμα του χρόνου εκλέχτηκε επίσκοπος και αργότερα Πατριάρχης Ιεροσολύμων, αναλαμβάνοντας τη μεγάλη ποιμαντική φροντίδα της Αγίας Πόλεως. Ποίμανε με μεγάλη σύνεση, ποιμαντική αγάπη και ασκητικό φρόνημα το λογικό ποίμνιο της παλαιότατης αυτής αποστολικής έδρας.

Στη συνέχεια όμως ήρθαν εξαιρετικά δύσκολες ημέρες για τη χριστιανική Εκκλησία ολόκληρης της ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, που επιχείρησε να επαναφέρει βίαια την παλιά ειδωλολατρική θρησκεία. Ο Ιουλιανός εκστράτευσε με μεγάλο στρατό εναντίον των Περσών και κατά τη διέλευσή του πέρασε από την Ιερουσαλήμ. Έμαθε τότε για τον Πατριάρχη Κυριάκο και τον κάλεσε ενώπιόν του για να τον αναγκάσει να θυσιάσει στα είδωλα.

Ο Άγιος Κυριάκος όχι μόνο αρνήθηκε αποφασιστικά αλλά και έλεγξε με τόλμη την ασέβεια του αυτοκράτορα. Ο εξαγριωμένος Ιουλιανός διέταξε να κόψουν το δεξί χέρι του Αγίου ως πρώτη φρικτή τιμωρία της παρρησίας του. Είπε τότε ο τύραννος ότι με αυτό το χέρι ο Κυριάκος είχε απομακρύνει πλήθος από τη λατρεία των θεών. Έπειτα έχυσε καυτό λιωμένο μολύβι μέσα στο στόμα του Αγίου και τον ανάγκασε να ξαπλώσει σε χάλκινο πυρακτωμένο κρεβάτι. Η μητέρα του Αγίου, η Αγία Άννα, έτρεξε στον τόπο του μαρτυρίου, για να ενθαρρύνει τον υιό της.

Οι δήμιοι όμως τη συνέλαβαν, την κρέμασαν από τα μαλλιά και άρχισαν να καταξεσχίζουν το σώμα της με σιδερένια όργανα. Έτσι παρέδωσε εκείνη πρώτη το αγνό μητρικό της πνεύμα στον Κύριο Ιησού Χριστό μέσα σε ανείπωτη οδύνη. Τέλος έβαλαν τον Άγιο Κυριάκο μέσα σε καζάνι γεμάτο με βραστό λάδι και τον κάρφωσαν με ακόντιο. Παρέδωσε λοιπόν ένδοξα την αγία ψυχή του και έλαβε από τον Νυμφίο τον αμαράντινο στέφανο του μαρτυρίου. Πρεσβείαις του ιερομάρτυρος Κυριακού, πατριάρχου Ιεροσολύμων και της μητρός Άννης, Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός ημών, ελέησον ημάς, αμήν.