Η Ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Οσίου Ιλαρίωνα Επισκόπου Μεγληνίας από τη Μεγληνία στο Τύρνοβο της Βουλγαρίας έγινε το χίλια διακόσια έξι, χωρίς να σώζονται άλλες λεπτομέρειες για το ίδιο το γεγονός. Ο Άγιος Ιλαρίων γεννήθηκε γύρω στα χίλια ογδόντα από ευσεβείς Έλληνες γονείς, ύστερα από αδιάκοπες προσευχές της στείρας μητέρας του προς την Υπεραγία Θεοτόκο. Κάποια νύχτα παρουσιάστηκε στον ύπνο της η Παναγία και της υποσχέθηκε ότι θα γεννήσει γιο, ο οποίος επρόκειτο να επιστρέψει πλήθος ανθρώπων από την πλάνη στο φως της θεογνωσίας.

Όταν συμπλήρωσε τα δεκαοκτώ του χρόνια, ο νεαρός Ιλαρίων μετέβη σε κάποιο μοναστήρι της περιοχής και εκάρη μοναχός με μεγάλη πνευματική προθυμία. Ζούσε με τόσο σκληρή άσκηση, ώστε σύντομα μιλούσαν για αυτόν όλοι οι αδελφοί της μονής με βαθύ θαυμασμό. Αργότερα του ανέθεσαν την ηγουμενία του μοναστηριού και, ενώ ηγουμένευε, επιτελούσε πολλά θαύματα και η φήμη του διαδόθηκε παντού. Όπως φανερώθηκε η Θεοτόκος στη μητέρα του, έτσι εμφανίστηκε και στον αρχιεπίσκοπο Αχρίδας Ευστάθιο και τον προέτρεψε να τον αναδείξει Ποιμενάρχη των Μογλενών.

Πράγματι, μετά από λίγο καιρό ο Άγιος χειροτονήθηκε Επίσκοπος Μογλενών και η περιοχή του ήταν γεμάτη από αιρετικούς Βογόμιλους και μονοφυσίτες Αρμενίους. Με το ακούραστο κηρυκτικό του έργο και τον επίμονο αντιαιρετικό του αγώνα προκάλεσε τη μεταστροφή μεγάλων αιρετικών μαζών στην Ορθόδοξη πίστη. Ταις πρεσβείαις του εν αγίοις πατρός ημών Ιλαρίωνος Επισκόπου Μεγληνίας, Χριστέ ο Θεός, στερέωσον την Ορθόδοξον πίστιν, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.