Σε μια ειδωλολατρική οικογένεια της Παλαιστίνης γεννήθηκε ένα παιδί προορισμένο να γίνει πατέρας του μοναχισμού στη Γάζα και πρότυπο σε ολόκληρη την Ανατολή. Η κωμόπολη όπου ανατράφηκε ονομαζόταν Θαβαθά και απείχε πέντε μίλια από τη μεγάλη πόλη της Γάζας. Ο Όσιος Ιλαρίων ο Μέγας γεννήθηκε γύρω στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου από πλούσιους ειδωλολάτρες γονείς, με την επιθυμία τους να σπουδάσει όσο γίνεται καλύτερα. Με αυτή τη βαθιά στοργή τον έστειλαν στην Αλεξάνδρεια, όπου ο νεαρός μαθητής γνώρισε τη χριστιανική πίστη, την αγάπησε και βαπτίστηκε.

Έγινε γνήσιος μιμητής του Μεγάλου Αντωνίου στην έρημο και έμεινε αρκετό καιρό κοντά του, αντλώντας πνευματική παράδοση. Όταν πέθαναν οι γονείς του, γύρισε στην πατρίδα του, διαμοίρασε στους φτωχούς όλη του την πλούσια κληρονομιά και αναχώρησε για την έρημο. Εκεί κάποτε συνάντησε ληστές, οι οποίοι τον ρώτησαν περιπαικτικά τι θα έκανε αν τον πλησίαζαν κλέφτες με βία. Εκείνος αποκρίθηκε ότι ο γυμνός άνθρωπος δεν έχει τίποτα φυσικό να φοβηθεί από κανέναν επίδοξο επιδρομέα.

Όταν τον ρώτησαν αν θα φοβόταν τον φόνο, απάντησε πως ο σωματικός θάνατος κλείνει τη νύχτα της παρούσας ζωής και εισάγει στην ανατολή της μέλλουσας. Οι λόγοι του οδήγησαν τους ληστές σε ειλικρινή μετάνοια και ο Όσιος έλαβε από τον Θεό το χάρισμα να επιτελεί θαύματα. Αφού περιόδευσε σε πολλούς τόπους, πέρασε τα τελευταία πέντε χρόνια του στην Επισκοπή της Πάφου και παρέδωσε την ψυχή του ογδόντα χρονών. Ταις πρεσβείαις του Οσίου Ιλαρίωνος του Μεγάλου, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών, αμήν.