Λίγοι ψάλτες κράτησαν τη φωνή τους αγνή και δοσμένη αποκλειστικά στον Θεό όσο ο όσιος Γρηγόριος ο Δομέστικος. Έζησε στη Μεγίστη Λαύρα του Αγίου Όρους κατά τον δέκατο τέταρτο αιώνα, σύγχρονος του οσίου Ιωάννου του Κουκουζέλη. Έγινε μέλος της αδελφότητας σε νεαρή ηλικία και έλαβε τη μουσική εκπαίδευσή του δίπλα στους καλύτερους δασκάλους εκείνης της εποχής. Η φύση τον είχε προικίσει με υπέροχη φωνή, σπάνια τεχνική και βαθύ αίσθημα κατάνυξης μέσα στη θεία λατρεία.

Ψαλλε πάντοτε στον δεξιό χορό της Λαύρας μαζί με τον Κουκουζέλη, και αυτή η συνύπαρξη γέννησε μια χρυσή εποχή για τη βυζαντινή ψαλμωδία. Από σεβασμό προς τον δάσκαλό του τον φώναζαν πολλοί Γρηγόριο Κουκουζέλη, και ήταν γνωστός ως ο Δομέστικος, δηλαδή ο πρωτοψάλτης. Ηταν τόσο μεγάλη η ευλάβειά του προς τη θεία λειτουργία, ώστε ποτέ δεν καθόταν μέσα στον ναό κατά την ολονυκτία. Στεκόταν όρθιος ώρες ολόκληρες, σαν να έβλεπε μπροστά του τον ίδιο τον Θρόνο της δόξας του Θεού.

Όταν ηγούμενος της Λαύρας ήταν ο Ιάκωβος ο Πρικανάς, ο Γρηγόριος προτίμησε να ψάλλει την παραμονή των Θεοφανείων ένα ασυνήθιστο ύμνο. Αντί για το «Άξιόν εστι» που ήταν η συνηθισμένη πρακτική, διάλεξε το ωραιότατο «Επί σοι χαίρει» προς τιμήν της Θεοτόκου. Η επιλογή του αυτή δεν ήταν τυχαία, γιατί κάθε νότα έβγαινε από καρδιά που λάτρευε με όλη της τη δύναμη την Παναγία. Το τέλος εκείνης της αγρυπνίας των Φώτων έμελλε να γίνει η ωραιότερη και πιο ιερή στιγμή της ζωής του Γρηγορίου.

Σύμφωνα με την παράδοση της Μεγίστης Λαύρας, μετά την υμνωδία ο όσιος αποκοιμήθηκε ελαφρά μέσα στο στασίδι του από την κούραση. Τότε είδε ζωντανή πάνω από το κεφάλι του την ίδια τη Δέσποινα Θεοτόκο να τον επισκέπτεται. Η Παναγία τον κοίταξε με μητρικό βλέμμα και του είπε με γλυκύτητα τα εξής αξέχαστα λόγια. «Δέξαι σου το ψαλτικόν, ω Δωμέστικε, και ευχαριστώ σοι πολλά», του είπε δείχνοντας έμπρακτα την ευαρέσκειά της. Έπειτα άπλωσε το χέρι της και του χάρισε ένα φλουρί ως αμοιβή για τους ύμνους που έψαλε στο όνομά της.

Όταν συνήλθε ο Γρηγόριος από το θείο όραμα, κράτησε σφικτά στην παλάμη το χρυσό νόμισμα που του χάρισε η Θεοτόκος. Αμέσως μετά πήγε στην ιερή εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου της Μεγίστης Λαύρας και το κρέμασε ευλαβικά πάνω της. Από εκείνη τη στιγμή το φλουρί έγινε ευλογία για κάθε ψάλτη που προσέρχεται με κατάνυξη να ψάλλει στη μονή. Ο όσιος συνέχισε για πολλά χρόνια ακόμη να υπηρετεί τους δύο χορούς της Λαύρας με την ίδια προσήλωση. Έζησε θεάρεστα μέσα στην άσκηση και την υπακοή, και απεβίωσε ειρηνικά γύρω στα μέσα του δέκατου τέταρτου αιώνα. Ταις πρεσβείαις του οσίου πατρός ημών Γρηγορίου του Δομεστίκου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.