Στα ορεινά βάθη της Ακαρνανίας, εκεί όπου η ευλάβεια των αιώνων σμίγει με την άγρια ομορφιά του τοπίου, ορθώνεται η Ιερά Μονή Αρέθα της Αμφιλοχίας. Οι ντόπιοι την αποκαλούν με τρυφερότητα «Τα Ρέθα» και τη θεωρούν το ιερότερο προσκύνημα ολόκληρης της ευρύτερης περιοχής τους. Η Παναγία η Αρεθιώτισσα έχει χαρακτηριστεί ως η «Κυρία του Βάλτου», και η θαυματουργή της εικόνα αποτελεί τον μεγαλύτερο πνευματικό μαγνήτη για πλήθος προσκυνητών και επισκεπτών.

Η μονή προσφέρει τεράστια ιστορική και πνευματική κληρονομιά στην εκκλησιαστική παράδοση και την πνευματική ζωή του τόπου. Το καθολικό της είναι αξιόλογο μνημείο τύπου τρίκλιτου τετρακίονου σταυρεπίστεγου, στολισμένο με πέντε επιβλητικούς οκτάπλευρους μεγαλόπρεπους τρούλους. Η αρχιτεκτονική του ξεχωρίζει για τη συμμετρία και τη μοναστική της επιβλητικότητα μέσα στο άγριο ορεινό περιβάλλον της Ακαρνανίας. Δεν γνωρίζουμε την ακριβή χρονολογία θεμελιώσεως του πρώτου ναού της μονής, καθώς τα παλιά αρχεία της έχουν χαθεί στους αιώνες.

Η παλαιότερη καταγραμμένη χρονολογία είναι το χίλια επτακόσια σαράντα δύο, η οποία όμως θεωρείται με βεβαιότητα ότι αναφέρεται σε κάποια ευρύτερη ανακαίνιση. Συνεπώς, η ιστορία της μονής εκτείνεται αρκετά πιο πίσω από την παραπάνω χρονολογία, βαθιά μέσα στους δύσκολους αιώνες της Τουρκοκρατίας. Η ευλάβεια των πιστών της περιοχής έχει διατηρήσει την πνευματική παράδοση αυτού του τόπου ζωντανή μέχρι σήμερα, παρά τις δοκιμασίες. Ιερή μορφή της Μονής υπήρξε ο ιερομόναχος Άνθιμος, ο οποίος υπηρέτησε εκεί σε πολλές διαφορετικές χρονικές περιόδους με αυταπάρνηση.

Ο φιλόθεος γέροντας απεβίωσε ειρηνικά το χίλια οκτακόσια εβδομήντα, αφήνοντας πίσω του βαθιά πνευματική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Στις συνειδήσεις των ευλαβών πιστών της περιοχής, ο πατήρ Άνθιμος έχει ήδη αγιοποιηθεί ως φιλόθεος και θεοφόρος δούλος του Κυρίου. Στη διάρκεια των δύσκολων χρόνων της Τουρκοκρατίας, η μονή αποτέλεσε ευλογημένο άσυλο για ταλαιπωρημένους ανθρώπους με ψυχικές παθήσεις. Ακόμα και σήμερα διατηρούνται μέσα στη μονή οι παλαιοί κρίκοι, με τους οποίους καθήλωναν τους ψυχασθενείς για τη θεραπεία τους.

Μέσα στο μοναστήρι φυλάσσονται με ευλάβεια δύο πολύτιμες λειψανοθήκες, οι οποίες περιέχουν μικρά τεμάχια ιερών λειψάνων από πολλούς αγίους μάρτυρες. Πρόκειται για λείψανα των Αγίων Προκοπίου, Παρασκευής, Τρύφωνος, Ανδρέου του Ερημίτου, Αναστασίας, Κοσμά και Δαμιανού, Παντελεήμονος, Βαρβάρας, Νικήτα και Χαραλάμπους. Ανάμεσα σε αυτούς υπάρχουν και τεμάχια ανώνυμων αγίων μαρτύρων, οι οποίοι έδωσαν τη μαρτυρία τους για τον Κύριο. Η μονή λειτουργεί συνεχώς από το χίλια εννιακόσια ογδόντα τέσσερα μέχρι σήμερα, ως ζωντανός φάρος προσευχής.

Το χίλια εννιακόσια ενενήντα τέσσερα και χίλια εννιακόσια ενενήντα έγινε διαπλάτυνση και ασφαλτόστρωση του δρόμου πρόσβασης. Έτσι σήμερα η Ιερά Μονή συνδέεται με την εθνική οδό Αμφιλοχίας Ιωαννίνων, στο ύψος του ευλογημένου Ανοιξιάτικου. Η μονή είναι αφιερωμένη στο Γενέθλιον της Θεοτόκου και πανηγυρίζει λαμπρά στις οκτώ Σεπτεμβρίου, με συμμετοχή πλήθους πιστών. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου της Αρεθιώτισσας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.