Στους πετρώδεις λόφους της παλαιάς Ταυρίδας ανατέλλει η φωτεινή μορφή ενός γενναίου Ρώσου ηγουμένου και ιερομάρτυρα. Ο μετέπειτα Παρθένιος γεννήθηκε το χίλια οκτακόσια δεκαπέντε στην ουκρανική Ελισαβετογκράντ, μέσα σε ευσεβή και πιστή ορθόδοξη οικογένεια της εποχής. Από νεαρή ηλικία αναζητούσε με πάθος την οδό της μοναχικής τελειότητας και αφιέρωσε όλες τις πνευματικές του δυνάμεις στον Χριστό. Στις είκοσι τρεις Δεκεμβρίου του χίλια οκτακόσια σαράντα πέντε εκάρη μοναχός και στις οκτώ Απριλίου του επόμενου χρόνου χειροτονήθηκε ιερομόναχος.

Τον Ιούλιο του χίλια οκτακόσια σαράντα οκτώ έγινε προϊστάμενος της μονής Κορσούν στο Χερσώνα και αργότερα διορίστηκε επίτροπος στον επισκοπικό οίκο, αναλαμβάνοντας διοικητικά και πνευματικά καθήκοντα. Το χίλια οκτακόσια πενήντα δύο, ενώ βρισκόταν στο οχυρό Τενγκίνσκυ της Μαυροθαλασσίτικης Φρουράς, διέπρεψε για τις μηχανικές του ικανότητες. Πρότεινε εκεί μια έξυπνη μέθοδο για την ανύψωση βυθισμένων φορτίων, ώστε να βοηθηθεί η μεταφορά και η ασφάλεια.

Μια ειδική επιτροπή ενέκρινε επίσημα την εφεύρεσή του και διατάχθηκε η αγορά των μηχανημάτων για το ναυτικό λιμάνι. Για την πρωτότυπη συμβολή του στην ανέλκυση βυθισμένων πλοίων έλαβε ευχαριστήρια αναγνώριση από τον αντιναύαρχο του στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Η μηχανική του εφευρετικότητα συνδυάστηκε αρμονικά με τη βαθιά ορθόδοξη ευσέβεια και την ανιδιοτελή υπηρεσία προς τους συνανθρώπους του. Στη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου ο ιερομόναχος Παρθένιος έδειξε εξαιρετική ψυχραιμία και ποιμαντική τόλμη μέσα στις φωτιές.

Όταν ο εχθρικός στόλος βομβάρδιζε το Νοβορωσίσκ από τις είκοσι οκτώ Φεβρουαρίου έως τις τέσσερις Μαρτίου του χίλια οκτακόσια πενήντα πέντε, παρέμεινε στη θέση του. Με κίνδυνο της ζωής του εξομολογούσε διαρκώς τους τραυματισμένους στρατιώτες και τους κοινωνούσε των Αχράντων Μυστηρίων του Χριστού. Έθαβε επίσης με ευλάβεια τους νεκρούς, χωρίς να φοβηθεί τις σφαίρες και τις οβίδες των επιτιθέμενων εχθρών. Για την προσωπική του γενναιότητα και τις εξαιρετικές εφευρέσεις, η Ιερά Σύνοδος του απένειμε στις είκοσι Μαρτίου του χίλια οκτακόσια πενήντα επτά εγκόλπιο σταυρό.

Στις επτά Απριλίου του ίδιου έτους αναγορεύθηκε με τιμές στον βαθμό του ηγουμένου της εκκλησιαστικής τάξης. Φύλαξε επίσης χάλκινο σταυρό σε ανάμνηση του Κριμαϊκού Πολέμου, μαζί με μετάλλιο και σταυρό για τους υπηρετήσαντες στον Καυκάσιο Στρατό. Στις είκοσι Αυγούστου του χίλια οκτακόσια πενήντα οκτώ διορίστηκε επίσημα ηγούμενος της κοινοβιακής μονής Κιζιλτάς στην Ταυρική Επισκοπή. Στον όγδοο αιώνα είχε εκεί τη θερινή του κατοικία ο άγιος ομολογητής Στέφανος, αρχιεπίσκοπος Σουρόζ της Ορθοδοξίας.

Όμως με το πέρασμα των αιώνων ο ιερός εκείνος τόπος είχε ερημώσει και είχε καταρρεύσει στην απόλυτη εγκατάλειψη. Με τη χαρακτηριστική του ενεργητικότητα, το ταλέντο και τον ζήλο για τη δόξα του Θεού, ο Παρθένιος άρχισε αμέσως μεγάλο ανοικοδομητικό έργο στην αρχαία αυτή μονή. Οι σύγχρονοί του παρατήρησαν με θαυμασμό τις εκπληκτικές οργανωτικές, οικονομικές και διοικητικές ικανότητες του νέου ηγουμένου. Από την απόλυτη ερήμωση και τη φτώχεια, χωρίς εξωτερική βοήθεια ή έστω συμπάθεια, κατάφερε να μεταμορφώσει εντελώς τη μονή.

Ακόμη και η αναλφαβησία των μοναχών δεν τον αποθάρρυνε, αλλά πέτυχε αποτελέσματα που κανείς άλλος δεν είχε επιτύχει ποτέ. Έγινε ευρέως αγαπητός, σεβαστός και εκτιμημένος σε ολόκληρη την περιφέρεια της Ταυρίδας, καθώς οι άνθρωποι άκουγαν με προσοχή τις συμβουλές του και αναζητούσαν τη συντροφιά του γενναιόδωρου ηγουμένου. Ζούσε μέσα στη συνεχή προσευχή, θαρραλέος και χαρούμενος, και δεν λύγιζε μπροστά στην αταξία γύρω του. Επηρέαζε διαρκώς το ποίμνιό του με το προσωπικό ασκητικό του παράδειγμα και δεν ανεχόταν καμία ανηθικότητα ή ευτέλεια στη ζωή των μοναχών και των πιστών.

Όλοι τον αγαπούσαν, γιατί ήταν ανιδιοτελής και νοιαζόταν για κάθε άνθρωπο της περιοχής σαν πραγματικός και τρυφερός πνευματικός πατέρας. Σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου, είχε γίνει στα πάντα τα πάντα, ώστε να σώσει τους άλλους. Με την προσευχή στα χείλη εργαζόταν από την αυγή έως τη νύχτα, και λίγοι μοναχοί τον μιμούνταν στον ίδιο ζήλο. Επειδή ήταν αφιλάργυρος, απαγόρευε στους αδελφούς να ζητούν ελεημοσύνες, παρόλο που δεν υπήρχαν πόροι για την πρόσληψη εργατών.

Στο Κιζιλτάς, πριν τη δική του παρουσία, υπήρχαν μόνο μια σπηλιά με ιαματική πηγή και δύο τρεις λασπόπληκτες καλύβες. Με τους κόπους του ανοίχτηκαν δρόμοι, φυτεύτηκαν αμπέλια και περιβόλια, και υψώθηκαν δύο ξενώνες και λίθινος ναός. Από μια απλή σπηλιά μέσα στον βράχο, αναδύθηκε ολόκληρο ασκητήριο με μοναστική ζωή και πολυάριθμους προσκυνητές. Όμως δεν έλειψαν και οι μεγάλες θλίψεις από τη ζωή του ηγουμένου της Κιζιλτάς, καθώς το χίλια οκτακόσια εξήντα τρία ξεκίνησαν οι πρώτες θανατηφόρες συγκρούσεις με τους τοπικούς Τατάρους της περιοχής.

Εκείνοι έκοβαν χωρίς ντροπή το δάσος και έβοσκαν τα ζώα τους μέσα στα κτήματα του μοναστηριού. Ο Παρθένιος δεν κατάφερε να συνεννοηθεί με τους Τατάρους ούτε σε προσωπικό ούτε σε διοικητικό επίπεδο. Απευθύνθηκε στον επικεφαλής της επαρχίας της Ταυρίδας, αλλά οι έκκλησεις του δεν είχαν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, και βλέποντας την ατιμωρησία οι Τάταροι συνέχιζαν τις επιδρομές και τις κλοπές χωρίς αναστολή. Κάποια φορά μάλιστα κτύπησαν άγρια έναν ιερέα, που τους είχε πιάσει στην ίδια την πράξη της κλοπής.

Τέσσερις Τάταροι, ένας από τους οποίους ετοιμαζόταν να γίνει μουλάς, αποφάσισαν τότε να σκοτώσουν τον άγιο ηγούμενο. Έστησαν ενέδρα κοντά στον δημόσιο δρόμο και τον περίμεναν εκεί υπομονετικά κρυμμένοι για αρκετές ολόκληρες ημέρες. Στις τέσσερις Σεπτεμβρίου, παραμονή της απόδοσης της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο ηγούμενος επέστρεφε με άλογο από το Σουντάκ. Με τρεις πυροβολισμούς οι κακούργοι τον σκότωσαν, έκαψαν το σώμα και έθαψαν το άλογό του μέσα στο δάσος.

Έσπασαν τα οστά του με ξύλα και έκαιγαν τη σορό από τις πέντε το απόγευμα έως τις δύο μετά τα μεσάνυχτα. Το έγκλημα θα είχε μείνει ίσως άλυτο, αν δεν είχαν εμφανιστεί τυχαία αυτόπτες μάρτυρες στον τόπο της θηριωδίας. Οι Τάταροι ήθελαν να σκοτώσουν και αυτούς, όμως ήταν Μουσουλμάνοι και δεν τόλμησαν να σηκώσουν χέρι εναντίον ομοθρήσκων τους. Ελεγχόμενοι από τη συνείδησή τους και μη θέλοντας να βρεθούν ανάμεσα στους υπόπτους, οι μάρτυρες αποκάλυψαν τελικά τη φρικτή αλήθεια.

Έδειξαν τον τόπο όπου βρέθηκαν οι στάχτες και τα ιερά λείψανα του αγίου ηγουμένου Παρθενίου, και τα λείψανα συλλέχθηκαν με μεγάλη ευλάβεια. Η επίσημη ταφή πραγματοποιήθηκε από Πνευματικό Συμβούλιο κληρικών στις δύο Δεκεμβρίου του χίλια οκτακόσια εξήντα έξι με την ευλογία του επισκόπου Αλεξίου της Ταυρίδας. Ο τόπος της ταφής βρέθηκε όχι μακριά από την αγαπημένη του μονή Κιζιλτάς, στο ίδιο φυσικό περιβάλλον της δράσης του. Τον Αύγουστο του δύο χιλιάδες, η Σύνοδος των Επισκόπων της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας τον κατατάχθηκε επίσημα στους αγίους.

Η αγιοκατάταξή του τον κάλεσε σε νέα διακονία ως ουράνιος πρέσβης για τους πιστούς της Κριμαίας και ολόκληρης της Ρωσίας. Ο όσιος ιερομάρτυρας Παρθένιος εορτάζεται από την Εκκλησία κάθε χρόνο στις τέσσερις Σεπτεμβρίου, ημέρα του μαρτυρικού του τέλους. Η ζωή του αποτελεί υπέροχο υπόδειγμα μοναχικής ανοικοδόμησης, διοικητικής ικανότητας και μαρτυρικής σταθερότητας στην πίστη του Χριστού. Η μνήμη του Παρθενίου παραμένει ζωντανή στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ως αληθινός μάρτυρας της ποιμενικής αφοσίωσης. Κύριε, ταις πρεσβείαις του ιερομάρτυρα Παρθενίου, στερέωσε τους ηγουμένους και τους μοναχούς της Εκκλησίας στην οδό της αρετής, αμήν.