Μέσα σε ένα ταπεινό παντοπωλείο της Κωνσταντινουπόλεως, ένας δεκαπεντάχρονος νέος υπηρετούσε αθόρυβα δίπλα στον πατέρα του, χωρίς να φαντάζεται την παγίδα που υφαινόταν δίπλα του. Σε λίγες ημέρες θα ερχόταν η ώρα της δημόσιας ομολογίας, και η φωνή του νεαρού Νικολάου θα αντηχούσε ηρωικά μπροστά στο τουρκικό κριτήριο. Εγώ είμαι χριστιανός και πιστεύω τον Χριστό μου ως αληθινό Θεό, απάντησε με σταθερότητα στις προτάσεις του κριτή. Οι τιμές και τα οφίκια που μου τάζεις δεν μου χρειάζονται, διότι έχω άλλον θησαυρό μέσα μου.

Εγώ τον Χριστό μου δεν αρνούμαι, τον Χριστό μου πιστεύω, για το όνομά του θα πεθάνω χωρίς δισταγμό. Αυτή ήταν η δυναμική απάντηση του νεαρού Νικολάου, όταν με δόλια πλεκτάνη προσπάθησαν να τον εξισλαμίσουν. Ο Νικόλαος γεννήθηκε στο Καρπενήσι της Ευρυτανίας από γονείς ευσεβείς και πιστούς στην Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού. Σύμφωνα με προφορική παράδοση που σώζεται μέχρι σήμερα στην περιοχή, καταγόταν από τη γνωστή οικογένεια Καρανίκα. Οι γονείς του φρόντισαν με ιδιαίτερο ζήλο για την κατά Χριστόν ευσέβειά του και για τη βασική του μόρφωση στα ιερά γράμματα.

Σε ηλικία μόλις δεκαπέντε χρόνων βρέθηκε ήδη στην Κωνσταντινούπολη, υπηρετώντας στο πατρικό παντοπωλείο στη συνοικία Ταχτά Καλέ της Πόλεως. Εκεί δούλευε ταπεινά κάθε ημέρα, χωρίς να φαντάζεται ότι μέσα σε λίγο καιρό θα κληθεί να ομολογήσει δημόσια τον Χριστό. Κάποιος κουρέας Τούρκος, που του μάθαινε την τουρκική γλώσσα στα διαλείμματα της δουλειάς, του έστησε επικίνδυνη παγίδα. Του έδωσε να διαβάσει την τουρκική ομολογία πίστης μπροστά σε μάρτυρες, χωρίς ο Νικόλαος να γνωρίζει τίποτα για την παγίδα.

Όταν του είπαν ότι με αυτό τον τρόπο γίνεται Τούρκος, ο Νικόλαος αμέσως ομολόγησε ξανά την πίστη του στον Χριστό. Η δυναμική απάντηση που έδωσε στον κριτή έκανε τους Τούρκους να εξοργιστούν και να ζητήσουν αυστηρή τιμωρία. Τον έβαλαν στη φυλακή και τον βασάνισαν με τον πιο άγριο τρόπο που μπορούσαν να εφεύρουν. Παρ' όλα αυτά όμως, ο Νικόλαος έμεινε ακλόνητος στην πίστη του και δεν αρνήθηκε ποτέ τον Χριστό. Έτσι, τη Δευτέρα είκοσι τρεις Σεπτεμβρίου του χίλια εξακόσια εβδομήντα δύο, οι Τούρκοι τον αποκεφάλισαν δημόσια.

Ήταν μόλις δεκαπέντε χρόνων όταν παρέδωσε την αγνή και νεανική του ψυχή στον Κύριο που τόσο αγαπούσε. Το τίμιο λείψανό του ενταφιάστηκε με ιδιαίτερο σεβασμό από τους πιστούς στο Μοναστήρι της Παναγίας στη Χάλκη. Αργότερα η τιμία κάρα του νεαρού Αγίου μεταφέρθηκε στην Ιερά Μονή Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους και φυλάσσεται εκεί. Σπουδαίες πληροφορίες για το μαρτύριο του νεαρού Αγίου παραδίδει ο τότε γραμματέας της Γαλλικής πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη, που εντυπωσιάστηκε από το σθένος και την πίστη του. Ταις πρεσβείαις του αγίου νεομάρτυρος Νικολάου του παντοπώλου εκ Καρπενησίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.