Στην απομακρυσμένη Ισπανία του πρώτου χριστιανικού αιώνα, δύο αδελφές υποδέχθηκαν το χαρμόσυνο μήνυμα του Ευαγγελίου από τα ίδια τα χείλη του αποστόλου Παύλου. Καθώς η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία βυθιζόταν στην ειδωλολατρία, η χάρη του Χριστού γκρέμιζε σιωπηλά τους βωμούς της Δύσης μέσα από τις γυναικείες αυτές ψυχές. Οι Όσιες Ξανθίππη και Πολυξένη ήταν Ισπανίδες αδελφές κατά σάρκα και έζησαν στα μέσα του πρώτου αιώνα μετά τη γέννηση του Χριστού. Στους θρόνους της Ρώμης βασίλευε τότε ο Καίσαρας Κλαύδιος ο Πρώτος, ο οποίος κυβέρνησε για περίπου δεκατρία ολόκληρα χρόνια.

Η Ξανθίππη, η μεγαλύτερη από τις δύο αδελφές, ήταν παντρεμένη με τον Πρόβο, που χρημάτιζε άρχοντας της χώρας εκείνης. Διδάχτηκε τη χριστιανική θρησκεία και ήλθε στην πίστη του Χριστού μαζί με τον σύζυγό της, από τον ίδιο τον απόστολο Παύλο. Η αναφορά για την παρουσία του στην Ισπανία υπάρχει εξάλλου και στην προς Ρωμαίους επιστολή του ίδιου αποστόλου. Η μικρότερη αδελφή Πολυξένη ήταν παρθένος και βρέθηκε σε μεγάλη δοκιμασία, πριν λάβει ακόμη το άγιο βάπτισμα της Εκκλησίας.

Είχε αρπαγή βίαια από κάποιον άνδρα ασελγή, ο οποίος προσπάθησε να την παρασύρει στη διαφθορά της σάρκας. Η χάρη όμως του Θεού την προστάτευσε και δεν επέτρεψε στον δράστη να φθείρει την παρθενία της. Μεταβαίνοντας στη συνέχεια από τόπου σε τόπο, η Πολυξένη άκουσε πρώτα το κήρυγμα του αποστόλου Πέτρου και έπειτα το κήρυγμα του αποστόλου Φιλίππου στην Ελλάδα. Τέλος έγινε μαθήτρια του αποστόλου Ανδρέα του Πρωτοκλήτου, ο οποίος και την βάπτισε στα ιερά νάματα στην Πάτρα της Αχαΐας.

Στάθηκε μάλιστα μάρτυρας των θαυμάτων του και του ίδιου του σταυρικού του μαρτυρίου για την πίστη του Χριστού. Όταν επανήρχετο στην πατρίδα της την Ισπανία, παρέλαβε μαζί της τον απόστολο Ονήσιμο και τη Ρεβέκκα, τη συνοδοιπόρο των ταξιδιών της. Με τη Ρεβέκκα είχαν βαπτισθεί μαζί και είχαν δεθεί στενά μέσα στην κοινή τους πορεία προς τον Χριστό. Στην Ισπανία βρήκε ξανά την αδελφή της Ξανθίππη, η οποία αμέσως προσχώρησε στο ευαγγελιστικό της έργο με μεγάλο ζήλο.

Και οι δύο αδελφές εργάστηκαν ακούραστα για τη χριστιανική πίστη και οδήγησαν σε αυτήν πολλές γυναίκες της εποχής τους. Παράδοση μάλιστα διασώζει ότι κήρυτταν συχνά τον λόγο του Θεού στη μεγάλη και πολυάνθρωπη πόλη του Τολέδου. Η Πολυξένη διατήρησε την παρθενία της μέχρι το τέλος της ζωής της, αφιερωμένη ολοκληρωτικά στον Χριστό. Πέθαναν και οι δύο αδελφές ειρηνικά σε προχωρημένη πλέον ηλικία, αφού δοξάστηκε ο Θεός με την προσφορά τους. Μέχρι την τελευταία τους πνοή δεν έπαψαν να στηρίζουν τις ασθενικές ψυχές στη χριστιανική ελπίδα και αγάπη. Ταις πρεσβείαις των οσίων Ξανθίππης και Πολυξένης των εν Ισπανία θεαρέστως αθλησασών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.