Στα τέλη του τρίτου αιώνα γεννήθηκε στην μακρινή Λυκαονία της Μικράς Ασίας ένας νέος που έμελλε να γίνει ένδοξος μάρτυρας του Χριστού. Το πραγματικό του όνομα ήταν αρχικά Ταράσιος, καθώς οι γονείς του ζούσαν ακόμη ως εθνικοί στην παγανιστική ειδωλολατρική θρησκεία. Όταν όμως ο Ταράσιος γνώρισε τον αληθινό Θεό, ζήτησε με βαθιά πίστη το άγιο βάπτισμα και τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Με τη βάπτισή του έλαβε το νέο και χαρακτηριστικό όνομα Σώζων, που σημαίνει εκείνον που σώζει και σώζεται μαζί.

Από επάγγελμα ο νεαρός ήταν ταπεινός βοσκός, ποιμένας προβάτων στις απέραντες πλαγιές και τα ορεινά λιβάδια της πατρίδας του. Προσπαθούσε με ζήλο να μιμείται την ημερότητα, την υπακοή και την πραότητα των προβάτων, που τόσο πολύ θαύμαζε. Πολλές φορές τον ενοχλούσαν και τον αδικούσαν άλλοι βοσκοί της περιοχής, που δεν συμπαθούσαν τη χριστιανική του πίστη. Παρά τις αδικίες αυτές, ο Σώζων στάθηκε πάντοτε πράος και ταπεινός απέναντί τους, χωρίς οργή ή εκδίκηση.

Έλεγε χαρακτηριστικά ότι θα ήταν για εκείνον ντροπή μεγάλη να γίνει κατώτερος από τα πρόβατα που βοσκούσε. Έτσι μέσα στη φύση και την μοναξιά της βοσκής καλλιεργούσε μια βαθιά εσωτερική προσευχή και αδιάκοπη πνευματική άσκηση. Η νοερά εκείνη συναναστροφή με τον Κύριο τον προετοίμαζε αθόρυβα για τη μεγάλη μαρτυρική αποστολή που τον περίμενε αργότερα. Ο νεαρός Σώζων μελετούσε με μεγάλη επιμέλεια και ζωηρό ενδιαφέρον την Αγία Γραφή κάθε ελεύθερη στιγμή που του έδινε η εργασία του.

Όταν συναντούσε στην ύπαιθρο κάποιον ειδωλολάτρη, προσπαθούσε με σύνεση και αγάπη να τον κατηχήσει στην αληθινή πίστη του Χριστού. Η χάρη του Αγίου Πνεύματος ήταν πάνω του ολοφάνερη, και μέσα από τα λόγια του οδήγησε πολλούς εθνικούς στο άγιο βάπτισμα. Όπου κι αν βρισκόταν με τα πρόβατά του, μαζεύονταν γύρω του άλλοι νεαροί βοσκοί και άντρες, ζητώντας πνευματική καθοδήγηση. Τους δίδασκε υπομονετικά την γνώση του Ενός αληθινού Θεού και τους έκανε σταδιακά μέτοχους της σωτηρίας.

Μια ημέρα, ενώ πότιζε τα πρόβατά του δίπλα σε μια ολοκάθαρη πηγή με μια μεγάλη δρυ από πάνω, αποκοιμήθηκε. Στον ύπνο του είδε μια θεϊκή και θαυμαστή οπτασία, που τον καλούσε στο μεγάλο αγώνα του μαρτυρίου. Η αποκάλυψη του φανέρωσε ακόμη ότι ο τόπος εκείνος θα γινόταν πηγή ευλογιών και θαυματουργικών ιάσεων για πολλούς. Θα αγιαζόταν από την άνωθεν χάρη του Παρακλήτου και πολλοί άνθρωποι θα έβρισκαν εκεί τη σωτηρία τους. Όταν σηκώθηκε από τον ευλογημένο εκείνο ύπνο, ο καλός ποιμένας εμπιστεύθηκε αμέσως το ποίμνιό του σε άλλον έμπειρο βοσκό.

Άφησε εκεί κάτω από τη δρυ το τόξο του και τρία βέλη, σαν ταπεινό σημάδι αναμνηστικό για τη συνάντηση εκείνη. Στη συνέχεια ο μακάριος Σώζων κατευθύνθηκε με βαθιά αποφασιστικότητα προς την πολυσύχναστη Πομπηιούπολη της Κιλικίας, όπου άκμαζε ασύδοτη η ειδωλολατρία της εποχής. Μόλις έφτασε στην πόλη και είδε την μεγάλη ασέβεια που κυριαρχούσε, η αγία πίστη του Χριστού καταπατιόταν παντού φανερά. Η καρδιά του πληγώθηκε βαθιά από τη γενική αποστασία και τη φοβερή πνευματική σύγχυση που διέκρινε γύρω του παντού.

Μπήκε τότε με μεγάλο θάρρος και θεϊκή φλόγα σε έναν περίφημο ειδωλολατρικό ναό, όπου υπήρχε ένα τεράστιο χρυσό άγαλμα της Άρτεμης. Μόλις αντίκρισε το ολόχρυσο εκείνο αγλόκινδυνο είδωλο, η ψυχή του πράου Σώζοντα παροργίστηκε για την μεγάλη ύβρη προς τον αληθινό Θεό. Με ασύλληπτο θάρρος και πνευματική δύναμη έσπασε τότε το δεξί χέρι του χρυσού αγάλματος, χρησιμοποιώντας τη ρόκα του βοσκικού του ραβδιού. Το διέλυσε σε μικρά κομμάτια, τα οποία πούλησε για να μοιράσει αμέσως όλα τα έσοδα στους ταπεινούς φτωχούς της πόλης.

Το έργο αυτό προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση μέσα στην ειδωλολατρική πόλη και έντονη οργή σε όλους τους ιερείς των ψεύτικων ειδώλων. Ο τοπικός έπαρχος της περιοχής Μαξιμιανός αναστατώθηκε φοβερά για την ιεροσυλία και διέταξε επίσημη και εκτεταμένη έρευνα. Συνέλαβε πολλούς αθώους ανθρώπους και τους βασάνισε σκληρά, προσπαθώντας με κάθε τρόπο να ανακαλύψει τον υπεύθυνο για την πράξη. Όταν ο μακάριος Σώζων έμαθε ότι αθώοι υπέφεραν φρικτά εξαιτίας της δικής του πράξης, δεν μπόρεσε με κανέναν τρόπο να το ανεχθεί.

Παρουσιάστηκε με δική του πρωτοβουλία στον σκληρό έπαρχο Μαξιμιανό και ομολόγησε με θάρρος ότι ο ίδιος ήταν ο αληθινός δράστης. Με γαλήνιο και ήρεμο ύφος απάντησε στις απειλές του ηγεμόνα, εξηγώντας ψύχραιμα ότι το άγαλμα μέσα στον ναό ήταν εντελώς άχρηστο. Πρόσθεσε επίσης ότι έτσι ωφέλησε πραγματικά κάποιους φτωχούς ανθρώπους που είχαν άμεση και ζωτική ανάγκη της βασικής τους ύπαρξης. Ο Μαξιμιανός τον ρώτησε με οργή πώς τόλμησε να ατιμάσει με τέτοιο ασεβή τρόπο τον θεό τους.

Ο Σώζων απάντησε χωρίς δισταγμό ότι το έκανε ακριβώς για να φανερωθεί η αδυναμία του ψεύτικου εκείνου θεού. Είπε ότι, όταν αφαιρούσε το χέρι, το άγαλμα δεν εκδήλωσε ούτε αντίδραση, ούτε φωνή πόνου ή κάποιον αναστεναγμό. Πρόσθεσε ότι ένας πραγματικά αληθινός θεός δεν θα του είχε επιτρέψει να καταστρέψει το ιερό του είδωλο. Τότε ο έπαρχος Μαξιμιανός διέταξε με αγρία οργή να βασανιστεί ο μάρτυρας χωρίς το παραμικρό ίχνος ελέους. Πρώτα τον κρέμασαν ψηλά σε ένα δέντρο και άρχισαν να ξεσχίζουν τα πλευρά του με σιδερένια αιχμηρά νύχια.

Στη συνέχεια τον ανάγκασαν να φοράει σιδερένια υποδήματα γεμάτα μυτερά καρφιά και τον περιέφεραν ντροπιαστικά μέσα στους δρόμους της πόλης. Παρά τα φρικτά εκείνα βασανιστήρια, ο γενναίος Σώζων δεν σταμάτησε ούτε στιγμή να δοξολογεί τον Σωτήρα Χριστό μέσα από τα χείλη του. Καθώς έβλεπε το αίμα του να τρέχει στο χώμα σαν ευεργετική βροχή, γέμιζε με ουράνια χαρά μέσα του. Ήταν χαρά μη γήινη και υπερκόσμια, που τον συνόδευσε μέχρι την τελευταία στιγμή του επίγειου μαρτυρικού βίου του.

Τον κρέμασαν και πάλι από το ίδιο δέντρο και τον χτύπησαν σκληρά με σιδερένια ραβδιά, χωρίς το παραμικρό σημάδι οίκτου. Τα οστά του έσπασαν και τα σπλάχνα του φανερώθηκαν, αλλά εκείνος παρέδωσε ταπεινά το άγιο πνεύμα του στα χέρια του Κυρίου. Έλαβε το μαρτυρικό στεφάνι περίπου το έτος τριακόσια τέσσερα, μέσα στους μεγάλους διωγμούς του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Όταν οι σκληροί δήμιοι είδαν ότι ο άγιος είχε ήδη παραδώσει την ψυχή του, ετοίμασαν μεγάλη φωτιά να κάψουν το σώμα.

Φοβόντουσαν μήπως οι χριστιανοί παραλάβουν τα τίμια λείψανα και τα τιμήσουν θαυματουργικά μέσα στους ναούς τους. Όμως ξαφνικά ξέσπασε στον ουρανό φοβερή καταιγίδα με βροντές, αστραπές, χαλάζι και ραγδαία βροχή που έσβησε αμέσως τη φωτιά. Οι ειδωλολάτρες έφυγαν τρέχοντας τρομαγμένοι, και τα ιερά λείψανα του μάρτυρα έμειναν ανέπαφα και άθικτα από τις φλόγες. Όταν έπεσε η νύχτα, οι πιστοί χριστιανοί ήρθαν να παραλάβουν τα λείψανα, αλλά δεν τα έβρισκαν εξαιτίας του βαθύ σκότους.

Τότε ξαφνικά ένα ουράνιο φως κατέβηκε από ψηλά και φώτισε τα τίμια εκείνα λείψανα του αγίου μάρτυρα του Χριστού. Άγιε Σώζων μάρτυς ένδοξε και θαυματουργέ ιατρέ των ασθενούντων, πρέσβευε προς τον φιλάνθρωπο Κύριον υπέρ πάντων ημών των αμαρτωλών, αμήν.