Από τα τέσσερα παλούκια όπου τον έδεσαν γυμνό, βλάστησαν χλωρά κλωνάρια και έγιναν δέντρα που γιάτρευαν αρρώστιες. Η γη γύρω από τον ποταμό Αστάλα ποτίστηκε με το αίμα ενός επισκόπου που δεν λύγισε ποτέ μπροστά στους διώκτες. Ο άγιος Θεράπων ζούσε τον τρίτο αιώνα μετά Χριστόν και ποίμαινε την εκκλησία των Σάρδεων στη Λυδία της Μικράς Ασίας. Με την κηρυκτική του πνοή έφερε πολλούς εθνικούς Έλληνες στην πίστη του Χριστού και τους φώτισε με το άγιο βάπτισμα της τριπλής κατάδυσης.

Οι ειδωλολάτρες τον κατήγγειλαν στον ηγεμόνα Ιουλιανό για τη χριστιανική του δράση και τον έσυραν μπροστά στο δικαστήριο της επαρχίας. Όταν στάθηκε ενώπιον του άρχοντα, δεν δείλιασε ούτε στιγμή και ομολόγησε με γενναιότητα ότι είναι επίσκοπος και ποιμένας του Χριστού. Οι αρχές τον έριξαν αμέσως στη φυλακή, όπου τον άφησαν να μαραζώνει από την πείνα και τη φοβερή δίψα. Η σκληρή κράτηση δεν κατάφερε να κάμψει το φρόνημα του ποιμένα ούτε να σβήσει την ομολογία του.

Όταν τον έβγαλαν από το σκοτεινό κελί, τον παρέδωσαν σε διάφορες δοκιμασίες και πικρά βασανιστήρια που στόχευαν να σπάσουν την αντοχή του. Η σταθερότητά του προκαλούσε όλο και περισσότερο τους διώκτες και προετοίμαζε σιγά σιγά τη μεγάλη πορεία του προς το μαρτύριο. Οι στρατιώτες τον φόρτωσαν αλυσοδεμένο και τον οδήγησαν πρώτα στο Σιναό της Φρυγίας και έπειτα στην Άγκυρα της Γαλατίας. Σε κάθε πόλη οι τοπικές αρχές τον υπέβαλλαν σε νέα και ποικίλα βασανιστήρια, για να τσακίσουν την αντοχή του πιστού επισκόπου.

Φτάνοντας στις όχθες του ποταμού Αστάλα, οι σκληροί δήμιοι τον γύμνωσαν τελείως και τον τέντωσαν καταγής με όλη τη δύναμη. Έμπηξαν τέσσερα ξύλινα παλούκια στο χώμα και έδεσαν εκεί τα χέρια και τα πόδια του με δυνατά σχοινιά. Άρχισαν να τον χτυπούν τόσο άγρια, ώστε το δέρμα έπεφτε σε λωρίδες από το ταλαιπωρημένο σώμα του. Η γη γύρω από τον τόπο εκείνον ποτίστηκε από το άφθονο αίμα του ακούραστου αθλητή της πίστεως.

Από τα ίδια παλούκια που κρατούσαν δεμένο τον μάρτυρα ξεπετάχτηκαν αμέσως μετά πράσινες και τρυφερές βλαστάρες. Έγιναν με τον καιρό μεγάλα δέντρα και τα φύλλα τους χάριζαν θαυμαστή θεραπεία σε όσους έπασχαν από διάφορες ασθένειες. Πολλοί άρρωστοι από τα γύρω χωριά έβρισκαν τη γιατρειά τους κάτω από εκείνα τα ευλογημένα και θαυματουργικά κλαδιά. Έτσι ο τόπος του φρικτού μαρτυρίου μετατράπηκε σε τόπο ζωής και ολόθερμης ελπίδας για τους πάσχοντες ανθρώπους.

Το θαύμα αυτό μαρτυρούσε ξεκάθαρα ότι ο Χριστός δοξάζει όσους χύνουν για χάρη του το αίμα τους. Μετά τα φοβερά εκείνα μαστιγώματα, οι στρατιώτες πήραν τον αιμόφυρτο μάρτυρα και τον μετέφεραν στην απομακρυσμένη επισκοπή των Σατάλων. Η μικρή αυτή επισκοπική περιοχή ανήκε στη μητρόπολη των Σάρδεων και βρισκόταν κοντά στον ποταμό Έρμο, μέσα στα όρια της Λυδίας. Στον τόπο αυτόν υπέμεινε ακόμη μακρόχρονα και πολυώδυνα βασανιστήρια χωρίς να αρνηθεί στιγμή το γλυκό όνομα του Χριστού.

Σύμφωνα με την ελληνική παράδοση τον δίκασε ο σκληρός έπαρχος Ουαλεριανός, ο οποίος τελικά διέταξε τον αποκεφαλισμό του. Έτσι έφτασε στο ένδοξο τέλος της μαρτυρικής του πορείας και έλαβε από τον Κύριο τον άφθαρτο στέφανο της δόξας. Στους στίχους του συναξαρίου διαβάζουμε ότι, καθώς πέθαινε από τις πληγές των μαστιγίων, αναδείχτηκε αληθινός θεράπων του Δεσπότη Χριστού. Όπως διδάσκει ο απόστολος Παύλος για τον ιδανικό ποιμένα, υπήρξε πράος, ειρηνικός, επιεικής, φιλόξενος, αφιλοχρήματος και διδακτικός σε όλους.

Δίδασκε με μεγάλη υπομονή το ποίμνιο και έτρεμε μήπως χαθεί από αμέλεια έστω και μία μοναδική ψυχή. Η σταθερή ομολογία του παραμένει διαχρονικό υπόδειγμα για κάθε πιστό που δοκιμάζεται σκληρά από τις θλίψεις και τους πειρασμούς της ζωής αυτής. Με τις ποιμαντικές πρεσβείες του ενδόξου ιερομάρτυρος Θεράποντος, ευσπλαχνικέ Κύριε, στερέωσε την αγία σου Εκκλησία στην αλήθεια και την αγάπη σου.