Μια εύπορη αρχόντισσα της Μικράς Ασίας ζυμώνει με τα ίδια τα χέρια της ψωμί μέσα στην κουζίνα του σπιτιού της. Όσο μοιράζει το ζεστό ψωμί στους φτωχούς, εκείνο δεν λιγοστεύει ποτέ, σαν το αλεύρι της χήρας από τη Σαρεπτά. Η Οσία Καλή έζησε πριν από τον δέκατο πέμπτο αιώνα από Χριστού και καταγόταν από την Ανατολή, δηλαδή από τα παράλια της Μικράς Ασίας. Δύο μόλις χειρόγραφα έχουν διασώσει ως τις μέρες μας τη λειτουργική Ακολουθία της και τα στοιχεία του βίου της.

Η ακροστιχίδα του Κανόνος της Οσίας μάς πληροφορεί ότι το ποίημα ανήκει σε κάποιον Αρχιεπίσκοπο της μεγαλονήσου Κρήτης. Στα ίδια τα χειρόγραφα δεν αναγράφεται απλώς το τοπικό «Του Κρήτης», αλλά αποκαλύπτεται και η ταυτότητα, δηλαδή το όνομα του υμνογράφου «Ανδρέου Κρήτης». Σύμφωνα λοιπόν με την παράδοση των χειρογράφων, ποιητής της Ακολουθίας θεωρείται ο διάσημος Άγιος Ανδρέας, ο μεγάλος Αρχιεπίσκοπος της Κρήτης. Αν ο υμνογράφος είναι όντως ο Ανδρέας ο Κρήτης, ο συγγραφέας του Μεγάλου Κανόνος της Μετανοίας, τότε και η Οσία πρέπει να έζησε λίγο πριν την κοίμηση εκείνου.

Έτσι τοποθετείται χρονικά πριν από το επτακόσια σαράντα από Χριστού, εποχή κατά την οποία κοιμήθηκε ο Άγιος Ανδρέας. Με αυτόν τον τρόπο εντοπίζεται και η ίδια η ζωή της σε ένα συγκεκριμένο σημείο της βυζαντινής ιστορίας. Πίσω όμως από τη φράση «Του Κρήτης» μπορεί να κρύβεται και κάποιος άλλος αρχιερέας της μεγαλονήσου. Γι' αυτό έχει προταθεί ως υμνογράφος της Ακολουθίας ο Νικηφόρος Μοσχόπουλος, Μητροπολίτης Κρήτης και κατ' επίδοσιν Μηθύμνης και Πρόεδρος Λακεδαιμονίας.

Αυτός έζησε πλησιέστερα στον χρόνο σύνταξης των δύο χειρογράφων, δηλαδή τον δέκατο πέμπτο και δέκατο έκτο αιώνα από Χριστού. Ο ίδιος ευρίσκεται μέσα στον δέκατο τρίτο αιώνα και στις αρχές του δέκατου τέταρτου, με χρονικά πλάτη που φωτίζονται από τις πηγές. Το χίλια διακόσια ογδόντα πέντε από Χριστού είναι ήδη Μητροπολίτης Κρήτης, ενώ τα τελευταία ίχνη του εντοπίζονται γύρω στον Οκτώβριο του χίλια τριακόσια είκοσι δύο. Είχε στενές σχέσεις και επικοινωνία τόσο με τη Λέσβο όσο και με τη Μονή του Σινά, κάτι που πιστοποιεί η αλληλογραφία της εποχής.

Σε αυτή την περίπτωση η Οσία Καλή πρέπει να έζησε το αργότερο μέχρι το πρώτο μισό του δέκατου τέταρτου αιώνα από Χριστού. Όποια από τις δύο εκδοχές κι αν ισχύει, η εικόνα της Οσίας παραμένει ίδια στις πηγές. Πρόκειται για μια ευγενή και αρχοντική γυναίκα της Μικράς Ασίας, που μετατρέπει την υλική ευκολία σε σταθερό δρόμο αγιότητας. Η οικογένειά της ήταν πλούσια και η περιουσία διατέθηκε από την Αγία ολόκληρη σε έργα φιλανθρωπίας και ευποιίας. Έτσι η ζωή της εγγράφεται σε μια διαχρονική γραμμή αγίων γυναικών, που είδαν τον πλούτο ως διακονία.

Δεν πρέπει να ήταν μοναχή με κανονική κουρά, διότι αυτό δεν αναφέρεται πουθενά μέσα στην ιερά Ακολουθία της. Έμενε όμως διαρκώς στον οίκο της και φιλοξενούσε εκεί τους άστεγους και τους κάθε λογής ενδεείς, ως αληθινή υπηρέτρια του Χριστού. Ήταν ολοκληρωτικά αφιερωμένη στη διακονία των ελαχίστων αδελφών του Κυρίου, εκείνων που πάσχουν χωρίς να έχουν προστασία. Η Καλή έζησε με σωφροσύνη, παρθενία, αυστηρή άσκηση, μακρές νηστείες και αδιάλειπτη προσευχή μέσα στο σπίτι της.

Το χαρακτηριστικότερο γνώρισμα του βίου της παρέμεινε η φιλανθρωπία, η οποία της έδωσε και το παρωνύμιο της ευεργέτιδος. Κίνητρό της ήταν ο σφοδρός πόθος να τηρεί όλες τις εντολές του Χριστού στην καθημερινή της ζωή. Επιθυμούσε αληθινά να μιμείται τη θεϊκή ευσπλαχνία και φιλανθρωπία του Δημιουργού, ώστε να γίνει εικόνα του ζώντος Θεού. Εξέφραζε με κάθε δυνατό τρόπο την αγάπη της προς τους συνανθρώπους της, μη ξεχωρίζοντας γνωστούς από αγνώστους.

Στην ιερά Ακολουθία της αναφέρονται και πολλά θαύματα της Αγίας, που έγιναν ήδη κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής της. Κάποτε ζύμωσε προσεκτικά ψωμί με τα ίδια της τα χέρια, για να το μοιράσει στους πεινασμένους και άστεγους φτωχούς της γειτονιάς της. Ο Θεός θαυματουργικά έκανε ώστε να μη λιγοστεύει το ψωμί που έμενε, όπως στην Παλαιά Διαθήκη δεν ελαττωνόταν το αλεύρι της χήρα της Σαρέπτας. Όπως τότε με εκείνο το αλεύρι τρεφόταν θαυματουργικά ο προφήτης Ηλίας, η ίδια χήρα και τα παιδιά της, έτσι και τώρα τα πλήθη χορταίνουν.

Αλλά και μετά την οσιακή κοίμησή της η Αγία συνέχισε αδιάκοπα να ευεργετεί όλους τους ανθρώπους που προστρέχουν στις πρεσβείες της. Χάριζε με ευκολία τη θεραπεία σε ασθενείς, με τις θερμές ικεσίες της προς τον φιλάνθρωπο Κύριο και Θεό μας. Είναι τόσα πολλά τα θαύματα των ιάσεων που γίνονταν στον τάφο και στη μνήμη της Αγίας, ώστε ο υμνογράφος εντυπωσιάζεται. Κάνει λόγο για ένα ολόκληρο πέλαγος θαυμάτων, χωρίς αρχή και τέλος, και την αποκαλεί χαρακτηριστικά «θαυματόβρυτον».

Θεραπεύει με τη χάρη του Θεού ποικίλα νοσήματα της ψυχής και του σώματος, που βασανίζουν τους ταλαιπωρημένους ανθρώπους. Ιδιαίτερα όμως απαλύνει ασθένειες επώδυνες, χρόνιες και δυσίατες, εκείνες δηλαδή στις οποίες η ιατρική επιστήμη αδυνατεί. Θεραπεύει με ευκολία ρευματισμούς και αρθρίτιδες, παραλύσεις των αρθρώσεων και ποικίλες παραμορφώσεις των μελών του ανθρώπινου σώματος μέσα στους αιώνες. Η μνήμη της Οσίας Καλής αναφέρεται επίσης στις δεκαπέντε Μαΐου και ακόμα το Σάββατο της Διακαινησίμου εβδομάδος μετά το Πάσχα.

Σε όλους εκείνους τους εορτασμούς η Εκκλησία υπενθυμίζει τη μορφή της και ζητάει τις θαυματουργές πρεσβείες της. Πρεσβείαις της Οσίας μητρός ημών Καλής, της εύσπλαγχνης ευεργέτιδος, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.