Εικόνα της Παναγίας των Παθών

Στους πολυσύχναστους δρόμους της Τβερσκάγια στη Μόσχα υψώνονται ως σήμερα πανέμορφα κτίρια, ένας ιερός καθεδρικός και ψηλά τείχη μιας μοναστικής κοινότητας. Πίσω από αυτά τα τείχη ηχούν με γλυκύτητα οι κωδωνοκρουσίες της Μονής των Παθών, αναγγέλλοντας στους πιστούς την παρουσία της Θεοτόκου. Η ιερή Εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου πήρε την ονομασία «των Παθών» εξαιτίας μιας πολύ χαρακτηριστικής εικονογραφικής λεπτομέρειας. Δεξιά και αριστερά της Παναγίας απεικονίζονται δύο Άγγελοι που κρατούν με ευλάβεια τα όργανα του Πάθους του Κυρίου.

Φαίνονται καθαρά ο Σταυρός, η λόγχη και ο σπόγγος, ως διαρκής υπενθύμιση της σταυρικής θυσίας του Σωτήρος. Η ιστορία της εικόνας συνδέεται στενά με μια ευσεβή γυναίκα, την Αικατερίνη, που υπέφερε από δαιμονική επήρεια μετά τον γάμο της. Επί επτά ολόκληρα χρόνια αυτή η αδύναμη γυναίκα δοκιμάστηκε με τέτοιο τρόπο, ώστε έπεσε σε βαθιά απόγνωση και απελπισία. Έφθασε στο σημείο να φύγει στο δάσος και προσπάθησε περισσότερες από μία φορές να βάλει τέλος στη ζωή της.

Κάποια στιγμή όμως συνήλθε και ικέτευσε με δάκρυα τη Μητέρα του Θεού να την απαλλάξει από τη φοβερή αυτή θλίψη. Υποσχέθηκε στην Παναγία ότι αν θεραπευόταν, θα εισερχόταν αμέσως σε μοναστήρι και θα ακολουθούσε τη μοναχική ζωή. Η ευσεβής γυναίκα θεραπεύθηκε πραγματικά, αλλά πέρασε πολύς καιρός και ξέχασε εντελώς την ιερή υπόσχεσή της. Παρέμεινε έγγαμη και απέκτησε παιδιά, τα οποία και ανέθρεψε με τη συνηθισμένη καθημερινή φροντίδα της κάθε μητέρας.

Όταν επιτέλους θυμήθηκε την παραβιασμένη υπόσχεσή της προς την Παναγία, αρρώστησε ξαφνικά ξανά και έπεσε ανήμπορη στο κρεβάτι. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή κάποιος πλησίασε την πόρτα του δωματίου της και απήγγειλε τη συνηθισμένη χριστιανική προσευχή της εισόδου. Οι πόρτες άνοιξαν με θαυμαστό τρόπο και η ίδια η Μητέρα του Θεού εισήλθε φωτεινή στο δωμάτιο της ασθενούς. Φορούσε ένδυμα από βαθύ κόκκινο πορφυρό χρώμα, στολισμένο με χρυσούς σταυρούς ολόγυρα στο ιερό πέπλο της.

Μαζί με την Δέσποινα Κυρία βρισκόταν και μια νεαρή κόρη, που συνόδευε με σεμνότητα και ευλάβεια την Παναγία. Η Θεοτόκος μίλησε στη γυναίκα αυστηρά και της είπε γιατί δεν κράτησε την υπόσχεση να μπει σε μοναστήρι. Της θύμισε ότι είχε ταχθεί ενώπιόν της να υπηρετήσει με ζήλο τον Υιό και Θεό της. Της παρήγγειλε να πάει αμέσως και να αναγγείλει σε όλους την εμφάνιση και τη φανέρωσή της. Έπρεπε να καλέσει τους πιστούς να αποφεύγουν την κακία, τον φθόνο, τη μέθη και κάθε λογής ηθική ακαθαρσία.

Έπρεπε επίσης να τους παροτρύνει να ζουν σώφρονα, να αγαπούν ειλικρινά και να τηρούν τις Κυριακές και τις δεσποτικές εορτές. Η γυναίκα όμως δεν υπάκουσε αμέσως και πρόθυμα σε αυτή την ουράνια εντολή της Κυρίας Θεοτόκου. Η Μητέρα του Θεού της εμφανίστηκε ακόμη δύο φορές, προειδοποιώντας την αυστηρά για τις φοβερές συνέπειες της απείθειας. Έπειτα η Αικατερίνη τιμωρήθηκε με θαυμαστό αλλά παιδαγωγικό τρόπο, ώστε να καταλάβει το βάρος της παραβιασμένης υποσχέσεώς της.

Το κεφάλι της έγειρε στραβά προς τη μία πλευρά, το στόμα της παραμορφώθηκε και το σώμα της παρέλυσε εντελώς. Μετά από αυτή τη φοβερή τιμωρία, η Παναγία της έδωσε εντολή να μεταβεί χωρίς αναβολή στο Νίζνι Νόβγκοροντ. Έπρεπε να βρει εκεί έναν αγιογράφο με το όνομα Γρηγόριο, που είχε ζωγραφίσει μια εικόνα της Οδηγήτριας. Η Αικατερίνη ανήγγειλε στον αγιογράφο τις εμφανίσεις της Παναγίας και του διηγήθηκε αναλυτικά όλα όσα της είχαν συμβεί.

Είχε φυλάξει εφτά μικρά αργυρά νομίσματα και του τα έδωσε για να στολίσει με αυτά την ιερή εικόνα. Η Θεοτόκος είχε υποσχεθεί να την θεραπεύσει εντελώς, αν εκπληρώσει με προθυμία αυτή την εντολή της. Η ευσεβής γυναίκα βρήκε τον αγιογράφο και την ιερή εικόνα της Παναγίας, και θεραπεύθηκε πλήρως ως τα τελευταία της σημάδια. Από εκείνη ακριβώς τη στιγμή και ύστερα άρχισαν να συμβαίνουν πολυάριθμα θαύματα μπροστά στη χαριτόβρυτη εικόνα της Παναγίας.

Μετά το πρώτο αυτό θαύμα, η εικόνα μεταφέρθηκε με ευλάβεια στο χωριό Παλίτσα της Επισκοπής Νίζνι Νόβγκοροντ. Το χίλια εξακόσια σαράντα ένα, με προσωπικό αυτοκρατορικό διάταγμα του Τσάρου Αλεξίου, η εικόνα μεταφέρθηκε επίσημα στη Μόσχα. Στον τόπο όπου την υποδέχθηκαν, κοντά στις πύλες της Τβερσκάγια, οικοδομήθηκε ναός για να τη φιλοξενήσει. Το χίλια εξακόσια πενήντα τέσσερα ιδρύθηκε εκεί η Μονή των Παθών για να τιμηθεί η εικόνα ως καθολικός θησαυρός.

Η Εορτή της εικόνας τιμάται στις δεκατρείς Αυγούστου, σε ανάμνηση της μεταφοράς της από το Παλίτσα στη Μόσχα. Τιμάται επίσης και την έκτη Κυριακή μετά το Πάσχα, την Κυριακή του Τυφλού, σε ανάμνηση των θαυμάτων εκείνης της ημέρας. Αντίγραφα της εικόνας έλαβαν δόξα στον ναό της Συλλήψεως της Αγίας Άννης στη Μόσχα και στο χωριό Ενκάγιεβα της Επισκοπής Τάμποφ. Στην πόλη Λίπετσκ, μέσα στον καθεδρικό της Γεννήσεως, υπάρχει επίσης μια πολύ αρχαία και σεβαστή εικόνα της Παναγίας των Παθών.

Προς τιμήν της κτίστηκε ιδιαίτερο παρεκκλήσιο μέσα στον καθεδρικό, όπου φυλάσσεται με ευλάβεια από τους χριστιανούς. Στα παλιά χρόνια οι κάτοικοι της πόλεως συνέρρεαν εκεί με προσευχή και λάμβαναν πολλές θεραπείες ψυχικών και σωματικών παθών. Αργότερα όμως ξέχασαν σχεδόν εντελώς αυτή την ευσεβή συνήθεια και οι ευλογίες της Βασίλισσας των Ουρανών διατηρήθηκαν μόνο σε ασαφή και θολή παράδοση. Το χίλια οκτακόσια τριάντα ένα ξέσπασε φοβερή επιδημία χολέρας στην περιοχή και στην ίδια την πόλη του Λίπετσκ.

Όλοι οι κάτοικοι θυμήθηκαν τότε τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας και κατέφυγαν με δάκρυα στη Μητέρα του Θεού. Μόλις η εικόνα μεταφέρθηκε από τον ναό και περιφέρθηκε σε λιτανεία στους δρόμους και τα σπίτια, οι θάνατοι έπαψαν. Σύντομα η φοβερή επιδημία της χολέρας σταμάτησε εντελώς και η πόλη απαλλάχθηκε από το φοβερό αυτό κακό. Σε ευγνωμοσύνη για τη σωτηρία τους, οι κάτοικοι κατασκεύασαν αργυρό κάλυμμα για την εικόνα και το στόλισαν με πολύτιμους λίθους.

Στις είκοσι Φεβρουαρίου του χίλια πεντακόσια σαράντα επτά, επί Ιβάν του Τρομερού, ξέσπασαν δύο μεγάλες πυρκαγιές στη Μόσχα. Καταστράφηκαν πολλά σπίτια κοντά στον ναό της Συλλήψεως της Αγίας Άννης, στη γωνία της συνοικίας Κίταϊ της πόλεως. Ένα μόνο ξύλινο σπίτι έμεινε αλώβητο από τη φωτιά, εκείνο όπου φυλασσόταν η εικόνα της Παναγίας των Παθών. Ο Τσάρος έμαθε για αυτό το θαύμα και έφερε την εικόνα στο παλάτι, όπου φανερώθηκε με πολλά θαύματα.

Λίγο αργότερα μεταφέρθηκε από το παλάτι στον ναό της Συλλήψεως της Θεοτόκου και τοποθετήθηκε αριστερά της Ωραίας Πύλης. Εκεί παραμένει μέχρι σήμερα η σεπτή εικόνα, ως ευλογία και παρηγοριά για τους πιστούς προσκυνητές που την επικαλούνται. Άλλη μια θαυματουργή εικόνα των Παθών φανερώθηκε στο χωριό Ενκάγιεβ της επαρχίας Τάμποφ με εντελώς ασυνήθιστο τρόπο. Κατά τη διάρκεια μιας πλημμύρας του ποταμού Ερμίσι, ένας δουλοπάροικος ονόματι Ιβάν είδε μια εικόνα να επιπλέει στα νερά.

Δεν είναι γνωστό από πού ήρθε η εικόνα της Παναγίας των Παθών εκείνη την ευλογημένη ημέρα. Ο Ιβάν την έβγαλε με σεβασμό από τα νερά και την έφερε στον γαιοκτήμονα Νεστέροφ, που τη φύλαξε με ευλάβεια. Ο γαιοκτήμονας διέταξε να τοποθετηθεί στις πύλες του αρχοντικού του, ώστε να την βλέπουν όλοι οι περαστικοί. Εκεί όσοι ήταν τυφλοί ή κατά κάποιο τρόπο παράλυτοι έλαβαν θαυματουργικά τη θεραπεία τους μετά από προσευχή. Μετά από αυτά τα θαυμαστά γεγονότα, η εικόνα της Παναγίας μεταφέρθηκε με ευλάβεια στον ναό του Ευαγγελισμού του Ενκάγιεβ.

Από τότε φανερώθηκε επίσημα ως θαυματουργή και πλήθος πιστών την προσκυνούν με ευλάβεια ως τις ημέρες μας. Άλλη ευλογημένη εικόνα της Παναγίας των Παθών βρίσκεται στη Μονή του Σωτήρος Πρίλουκι κοντά στη Βολόγκντα. Η μονή είχε ιδρυθεί από τον όσιο Δημήτριο, ο οποίος εκοιμήθη εν Κυρίω την ενδεκάτη Φεβρουαρίου του χίλια τριακόσια ενενήντα δύο. Στη λάρνακα του αγίου, μέσα σε γυάλινη θήκη, φυλάσσεται αρχαία εικόνα της Παναγίας των Παθών, που θεωρείται κελλιωτική του οσίου ιδρυτή.

Και άλλα ακόμη αντίγραφα της θαυματουργής εικόνας ευλογούν τους πιστούς σε πόλεις όπως το Όρελ και η Κολόμνα. Ταις πρεσβείαις της Παναγίας Θεοτόκου της των Παθών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.