Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Οσίου Θεοδοσίου του Σπηλαίου

Στο φως ενός λιγοστού καντηλιού, μέσα στην υγρή και σκοτεινή σπηλιά του Κιέβου, τρεις αδελφοί έσκαβαν σιωπηλά την παγωμένη γη. Ήταν δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια από την κοίμηση του οσίου Θεοδοσίου και ολόκληρη η Πετσέρσκα Λαύρα ζητούσε επιτακτικά τον πνευματικό της πατέρα. Ο ηγούμενος Ιωάννης κάλεσε ολόκληρη τη σύναξη των μοναχών και όλοι μαζί αποφάσισαν να μεταφέρουν τα ιερά λείψανα στον νέο πέτρινο ναό της Κοιμήσεως. Έλεγαν μεταξύ τους πως δεν αρμόζει στους μοναχούς να στερούνται τον ποιμένα τους, ούτε αρμόζει στον ποιμένα να αφήνει το ποίμνιό του έξω από τον ναό που ο ίδιος θεμελίωσε.

Έτσι ετοίμασαν μια καινούργια πέτρινη λάρνακα και όρισαν με ευλάβεια τη θέση της μέσα στην εκκλησία, ώστε όλοι να μπορούν να προσκυνούν. Τρεις ημέρες πριν τη μεγάλη γιορτή της Κοιμήσεως, ο ηγούμενος έδωσε εντολή να ξεκινήσει αμέσως το ιερό έργο της εκταφής. Πρώτος εκτελεστής και αυτόπτης μάρτυρας ορίστηκε ο μακάριος Νέστωρ ο χρονογράφος, εκείνος που αργότερα κατέγραψε την όλη ιστορία. Εκείνος πήρε μαζί του δύο αδελφούς, άντρες θαυμαστής ζωής, ενώ κανείς άλλος μέσα στο μοναστήρι δεν γνώριζε τίποτα.

Νύχτα βαθιά, με τα εργαλεία στους ώμους, κατέβηκαν προσεκτικά στο σπήλαιο και πλησίασαν τον τόπο της ταφής. Έκαναν τη συνηθισμένη προσευχή, ψέλνοντας με χαμηλή φωνή ψαλμούς, και άρχισαν να σκάβουν με μεγάλη προσοχή και συγκίνηση. Ο μόχθος τους κράτησε για ώρες ολόκληρες, χωρίς όμως κανένα ορατό αποτέλεσμα, και η καρδιά των αδελφών άρχισε να βαραίνει από φόβο και αμφιβολία. Όταν επιτέλους χτύπησε το ξύλο του ναού για τον όρθρο, ο Νέστωρ έφτασε επιτέλους στη χωμάτινη επιφάνεια που σκέπαζε τα τίμια λείψανα.

Τον κατέλαβε μεγάλο δέος και άρχισε να φωνάζει ζητώντας με δάκρυα έλεος για χάρη του οσίου πατέρα. Κάλεσε τον ηγούμενο, ο οποίος έφτασε αμέσως με δύο αδελφούς, και όλοι μαζί έσκυψαν με βαθιά συγκίνηση πάνω από το άνοιγμα. Είδαν το ιερό σώμα να κείται ακέραιο και απαθές, με κλειστά μάτια, ενωμένα χείλη και απείραχτη σάρκα. Τα μαλλιά είχαν προσκολληθεί απαλά στην κεφαλή και η φθορά του θανάτου δεν είχε αγγίξει καθόλου το άγιο λείψανο.

Τοποθέτησαν τα λείψανα σε ξύλινο φέρετρο και τα έβγαλαν με μεγάλη προσοχή στην είσοδο του σπηλαίου, μέσα σε βαθιά ευλάβεια. Εκείνη τη μοναδική νύχτα, δύο μοναχοί σκοποί παρατήρησαν τρεις στήλες φωτός, σαν λαμπερές αψίδες, να στέκονται πάνω από το σπήλαιο. Οι ουράνιες στήλες μετακινήθηκαν αργά προς τον μεγάλο ναό, ακριβώς εκεί όπου θα τοποθετούσαν τα λείψανα. Το ίδιο θαυμαστό όραμα είδαν και άλλοι μοναχοί καθ' οδόν προς τον όρθρο, αλλά και ευλαβείς πολίτες μέσα στο ίδιο το Κίεβο.

Ο επίσκοπος Στέφανος, ο οποίος βρισκόταν τότε στο μοναστήρι του Κλόβου, αντίκρισε μέσα στη νύχτα μεγάλη ουράνια λάμψη πάνω από το σπήλαιο. Έσπευσε αμέσως με γρήγορο άλογο, μαζί με τον ηγούμενο Κλήμη, και βρήκε τον Νέστορα γύρω από τα ιερά λείψανα. Την επόμενη μέρα συγκεντρώθηκαν με ευλάβεια πέντε επίσκοποι, οι ηγούμενοι των μοναστηριών του Κιέβου και πλήθος πιστών με αναμμένα κεριά. Με ιερές ψαλμωδίες μετέφεραν τα τίμια λείψανα στον μεγάλο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που είχε θεμελιώσει ο ίδιος ο όσιος.

Τοποθέτησαν τα λείψανα στη δεξιά πλευρά του ναού, τη δέκατη τετάρτη ημέρα του Αυγούστου, ημέρα Πέμπτη, την πρώτη πρωινή ώρα. Όλη η αδελφότητα γιόρτασε με μεγάλη πνευματική χαρά, βλέποντας το φως των αναμμένων κεριών να σκεπάζει το φως της ημέρας. Την τρίτη μέρα μετά την ιερή ανακομιδή εκπληρώθηκε με θαυμαστό τρόπο μια παλιά προφητεία του ίδιου του οσίου Θεοδοσίου. Παλαιότερα είχε επισκεφτεί τον πνευματικό του υιό Ιωάννη και τη γυναίκα του Μαρία, τους δίδαξε για την ελεημοσύνη και τη Βασιλεία των Ουρανών.

Η ευλαβής Μαρία τότε τον ρώτησε με απορία πού θα τοποθετηθεί κάποτε το νεκρό σώμα της. Ο όσιος της αποκρίθηκε προφητικά ότι θα αναπαυθεί ακριβώς εκεί όπου θα τοποθετηθεί και το δικό του σώμα κάποτε. Πράγματι, η Μαρία κοιμήθηκε μόλις δύο μέρες μετά την ανακομιδή και τοποθετήθηκε απέναντι από τον τάφο του οσίου. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα κοιμήθηκε και ο ίδιος ο σύζυγος Ιωάννης, ενενηκοντούτης και ευσεβέστατος βογιάρος του Κιέβου.

Τοποθετήθηκε με τιμή δίπλα στη σύζυγό του και έτσι η αρχαία προφητεία βρήκε πλήρη και θαυμαστή επιβεβαίωση. Ταις πρεσβείαις του οσίου πατρός ημών Θεοδοσίου του Σπηλαίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.