Ανακομιδή Λειψάνων Οσίου Μαξίμου του Διά Χριστόν Σαλού της Μόσχας

Στους θλιμμένους δρόμους της μεσαιωνικής Μόσχας, ανάμεσα στους χειμώνες και τις δοκιμασίες ενός σκληρού αιώνα, περιπλανιόταν μια φωτεινή και ασυνήθιστη μορφή. Ο Όσιος Μάξιμος ο διά Χριστόν σαλός της Μόσχας έγινε γνωστός στους πιστούς για τη φοβερή του άσκηση και την προφητική του διδαχή. Για τους γονείς του, τον τόπο της γεννήσεως και τα παιδικά του χρόνια δεν διασώθηκαν συγκεκριμένες ιστορικές πληροφορίες. Ο Άγιος Μάξιμος διάλεξε ένα από τα πιο δύσκολα και αγκαθωτά μονοπάτια της σωτηρίας, αναλαμβάνοντας τη μορφή του δια Χριστόν σαλού.

Καλοκαίρι και χειμώνα περπατούσε σχεδόν γυμνός μέσα στους δρόμους της Μόσχας, υπομένοντας με υπομονή τη ζέστη και την παγωνιά. Είχε μια χαρακτηριστική και αξιομνημόνευτη φράση που επαναλάμβανε συχνά στους ανθρώπους, οι οποίοι τον συναντούσαν στους κρύους δρόμους. Έλεγε πως ο χειμώνας είναι μεν αυστηρός και άγριος, αλλά ο Παράδεισος του Θεού είναι πραγματικά γλυκύς και απερίγραπτος. Η Ρωσία αγαπούσε τους δικούς της δια Χριστόν σαλούς και εκτιμούσε βαθιά την ταπείνωσή τους και τη σοφία τους.

Άκουγε προσεκτικά τις παροιμιακές ρήσεις τους και τα παραδείγματα της απλής λαϊκής τους γλώσσας με σεβασμό. Όλοι έδιναν προσοχή στους σαλούς, από τους Μεγάλους Πρίγκιπες της Ρωσίας έως και τον τελευταίο ζητιάνο των δρόμων της Μόσχας. Στις απλές λέξεις τους έβλεπαν οι πιστοί έναν λόγο σοφίας, ο οποίος ξεπερνούσε τις δυνάμεις της ανθρώπινης λογικής και φιλοσοφίας. Ο Μακάριος Μάξιμος έζησε σε μια ιδιαίτερα δύσκολη και σκληρή εποχή για τον δοκιμασμένο ρωσικό λαό.

Συνεχείς ταταρικές επιδρομές, μεγάλες ξηρασίες και επιδημίες έπλητταν τη γη και πλήθος αθώων ανθρώπων χάνονταν καθημερινά από την πείνα. Ο άγιος έλεγε στους δυστυχισμένους πως δεν είναι όλα όπως κανείς τα περιμένει στην πορεία της ζωής. Τους συμβούλευε να υποτάσσονται στο θέλημα του Θεού και να σκύβουν χαμηλά με ταπεινό φρόνημα όταν δοκιμάζονται. Έλεγε ότι δεν πρέπει να κλαίει εκείνος που χτυπιέται, αλλά να κλαίει εκείνος που δεν δοκιμάζεται από τον Κύριο.

Παρότρυνε όλους να δείχνουν υπομονή και ανθεκτικότητα, ώστε να φανερώνουν τουλάχιστον με αυτόν τον τρόπο την ανθρωπιά τους. Σιγά σιγά, έλεγε, καίγεται και το νωπό ακόμη ξύλο, και ο Θεός χαρίζει τη σωτηρία σε όσους υπομένουν τα πάντα. Όμως ο μακάριος άγιος δεν έλεγε μόνο λόγια παρηγοριάς και πραότητος προς τους ταπεινούς και πτωχούς ανθρώπους του λαού. Οι έντονοι ελεγκτικοί του λόγοι τρόμαζαν συχνά τους ισχυρούς και επιφανείς άρχοντες της κοσμικής εξουσίας της εποχής.

Ο μακάριος Μάξιμος έλεγε συχνά και με παρρησία στους πλούσιους και έντιμους ότι έχουν εικονοστάσι, αλλά πουλημένη συνείδηση. Με αυτές τις φοβερές αλλά αληθινές φράσεις διέλυε τα ψεύτικα προσχήματα της κοσμικής ευσέβειας των ισχυρών ανδρών της εποχής. Πρόσθετε πως όλοι κάνουν το σημείο του σταυρού, αλλά δεν προσεύχονται όλοι αληθινά μπροστά στον Κύριο. Ο μακάριος Μάξιμος υπενθύμιζε αυστηρά στους ανθρώπους ότι ο Θεός βλέπει κάθε αδικία και δεν εξαπατάται ποτέ από την υποκρισία τους.

Τους θύμιζε πως δεν θα εξαπατήσουν τον Παντογνώστη Κύριο, όπως ίσως νομίζουν ότι μπορούν να ξεγελάσουν τους συνανθρώπους τους. Ο Όσιος Μάξιμος εκοιμήθη εν Κυρίω στις ένδεκα Νοεμβρίου του χίλια τετρακόσια τριάντα τέσσερα και ενταφιάστηκε στον ιερό ναό. Τάφηκε με μεγάλη ευλάβεια στην εκκλησία των αγίων πριγκίπων Βόρι και Γκλεμπ, που τιμώνται με ξεχωριστή τιμή στη Ρωσική Εκκλησία. Από εκείνη τη μακάρια στιγμή άρχισαν να συμβαίνουν θαυμαστές θεραπείες ασθενών μπροστά στα ιερά λείψανα του δούλου του Θεού.

Σε ειδική εγκύκλιο του χίλια πεντακόσια σαράντα επτά, ο Μητροπολίτης Μακάριος έδωσε επίσημη εντολή για την ψαλμωδία στη Μόσχα. Όρισε να τελείται από τότε στη Μόσχα ψαλμωδία και εορτασμός για τον νέο θαυματουργό Μάξιμο, τον δια Χριστόν σαλό. Την ίδια ακριβώς χρονιά, στις δεκατρείς Αυγούστου, έγινε επίσημα η ανακομιδή των αφθάρτων λειψάνων του μακαρίου. Η εκκλησία των Αγίων Βόρι και Γκλεμπ, όπου ήταν θαμμένος ο άγιος, κάηκε ολοσχερώς το χίλια πεντακόσια εξήντα οκτώ.

Στον ίδιο ευλογημένο τόπο οικοδομήθηκε νέος ιερός ναός, ο οποίος καθιερώθηκε επίσημα στο όνομα του Αγίου Μαξίμου του δια Χριστόν σαλού. Τα σεπτά λείψανα του οσίου τοποθετήθηκαν με μεγάλη ευλάβεια μέσα στον νέο αυτό ναό της Μόσχας. Ταις πρεσβείαις του οσίου Μαξίμου του διά Χριστόν σαλού της Μόσχας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.