Ένας λεπτός αέρας φύσηξε στην Άβυδο εκείνο το βράδυ που τα μάτια μιας ευσεβούς γυναίκας έκλεισαν για τον γνωστό κόσμο. Στη φωτεινή σιωπή του ηλιοβασιλέματος η Σοφιανή σήκωσε αργά τα χέρια της προς τον ουρανό και έμοιαζε νεκρή στο κρεβάτι της. Ήταν το έτος χίλια εξακόσια επτά και η ευλαβής σύζυγος ζούσε κοντά στην Κωνσταντινούπολη με τον ορθόδοξο και θεοφιλή άνδρα της. Είχε αρρωστήσει βαριά και είκοσι ολόκληρες ημέρες δεν μπορούσε να σηκώσει ούτε το κεφάλι της από το προσκέφαλο.

Οι συγγενείς της ετοίμαζαν με δάκρυα τα ταφικά της και κανείς δεν μπορούσε να τους παρηγορήσει στη βαθιά εκείνη θλίψη του οίκου. Παρατήρησαν όμως ότι κάτω από τον αριστερό μαστό το σώμα της κρατούσε ακόμη μια απαλή και ζωντανή θερμότητα. Έτσι την άφησαν ασαβάνωτη πάνω στο στρώμα, περιμένοντας με τρεμάμενη ελπίδα να φανεί η αλήθεια του θανάτου ή της ζωής. Όταν έφτασε αργότερα στο σπίτι η αδελφή της η Άννα, πλημμυρισμένη από πόνο και απόγνωση, ράντισε το πρόσωπό της με κρύο νερό.

Τότε η Σοφιανή άνοιξε ξαφνικά τα μάτια της και μίλησε με βαθύ παράπονο προς εκείνη που την έσυρε πίσω. Της είπε ότι περισσότερη ζημία της προξένησε με τις φωνές της, αφού έχασε τη φωτεινή εκείνη μετοχή στη δόξα. Έπρεπε μάλλον να χαρεί που την έβλεπε νεκρή και να ευχαριστήσει τον Θεό, αντί να την επαναφέρει στην πρόσκαιρη ζωή. Η Σοφιανή διηγήθηκε ότι ένας αστραπόμορφος νέος εμφανίστηκε στο πλευρό της κρατώντας ένα χρυσό δοχείο γεμάτο με ζωοπάροχο νερό.

Όταν εκείνη άπλωσε το χέρι της να πιει, αρπάχθηκε από τη γνωστή ζωή και βρέθηκε με την ψυχή της να ανέρχεται στους ουρανούς. Πέρασαν επτά σφαιροειδείς κύκλους του ουρανού μέσα σε βαθύ σκότος, ώσπου έφτασαν σε έναν φωτεινό και πανευώδη τόπο. Εκεί υψώνονταν δύο τεράστιες πύλες δικαιοσύνης, που έκοβαν την ανάσα από τη φοβερή και ασύλληπτη μεγαλοπρέπειά τους. Η δεξιά ήταν φτιαγμένη από καθαρό χρυσό και πολύτιμους λίθους και οδηγούσε στην αιώνια Βασιλεία των Ουρανών.

Η αριστερή έλαμπε σαν αναμμένο σίδερο και άνοιγε με κρότο στην οδύνη της κολάσεως των αμαρτωλών. Γύρω από εκείνη στέκονταν φρικωδέστατοι οπλισμένοι γίγαντες, οι οποίοι φύλαγαν την είσοδο με βλοσυρή και αυστηρή σιωπή. Η Σοφιανή έμεινε άφωνη από τον φόβο της, ενώ ο οδηγός της της εξηγούσε το νόημα των δύο φοβερών πυλών. Ανέβηκαν ακόμη ψηλότερα και αντίκρισαν εκεί αμέτρητα πλήθη φωτόμορφων ανδρών σε διαφορετικές μεταξύ τους βαθμίδες δόξας.

Ο οδηγός την έβαλε ανάμεσα στους αγγέλους και της είπε να σκύψει και να προσκυνήσει με βαθύτατο φόβο. Η Σοφιανή υπάκουσε και προσκύνησε, χωρίς όμως να δει σαφώς ποιον προσκυνούσε εκείνη τη στιγμή της οπτασίας της. Ο οδηγός της της παρήγγειλε στη συνέχεια να σταθεί εκεί, ώστε να γνωρίσει τα τεράστια μυστήρια της Δευτέρας Παρουσίας. Επάνω στον πύρινο και βασιλικό θρόνο, μέσα σε φωτεινές νεφέλες, καθόταν ο Δεσπότης Χριστός ντυμένος γαλαζοπόρφυρο ένδυμα.

Η Σοφιανή από τη δυνατή λάμψη του προσώπου Του δεν τόλμησε να σηκώσει τα μάτια της προς εκείνον. Δεξιά Του στεκόταν η Κυρία Θεοτόκος και αριστερά Του ο Τίμιος Πρόδρομος, όπως ακριβώς μας τους παραδίδει η εικονογραφική παράδοση. Κάτω από τον θρόνο ένα ανθρώπινο χέρι κρατούσε μια πλάστιγγα δικαιοσύνης, για να ζυγίζονται τα έργα κάθε ψυχής. Οι παριστάμενοι άγγελοι έψαλλαν αδιάκοπα τρισάγιους ύμνους, ενώ ο Κύριος ύψωνε τα άχραντα χέρια Του και ευλογούσε τις ψυχές.

Από τα δεξιά Του δάκτυλα έπεφταν ποταμηδόν πολύτιμοι λίθοι και μαργαρίτες, σύμβολο του άφατου ελέους Του προς τους ευσεβείς ορθοδόξους. Από τα αριστερά Του έπεφταν φλογεροί πύρινοι κόμποι, εικόνα της οργής Του για όσους αδικούν τον πλησίον τους χωρίς μετάνοια. Αριστερά από τον θρόνο άνοιγε ένα μέγα χάσμα, από το οποίο έβγαινε αφόρητη θειαφώδης δυσωδία και σπαρακτικές φωνές. Οι άγγελοι έφερναν τις ψυχές μπροστά στον Κριτή και ζύγιζαν τα έργα τους, τα καλά στη δεξιά και τα πονηρά στην αριστερή πλάστιγγα.

Τις σωσμένες ψυχές τις οδηγούσαν προς τη χρυσή πύλη και τις αμετανόητες τις παρέδιδαν στο σκοτεινό βάραθρο της κολάσεως. Έφεραν τότε μια ψυχή της οποίας τα κρίματα ξεπερνούσαν τα αγαθά της έργα, και ο Κύριος ετοιμαζόταν να την παραδώσει στο χάος. Η Θεοτόκος και ο Πρόδρομος όμως μεσίτευσαν για εκείνη, καθώς δεν είχε ποτέ προδώσει την ορθόδοξη πίστη της στον Χριστό. Έφτασαν στον θρόνο και άγγελοι παρουσιάζοντες τις ελεημοσύνες, τις λειτουργίες, τα κεριά, το λάδι και τα μνημόσυνα που έγιναν για χάρη της.

Ακούστηκαν ακόμη οι δεήσεις των ιερέων που λειτούργησαν για την ψυχή, καθώς και οι αγαθοεργίες των γονέων και των συγγενών της. Πρόσθεσαν τη φωνή τους και οι πτωχοί που είχαν λάβει τις ελεημοσύνες, ζητώντας από τον Θεό να συγχωρήσει την ψυχή. Ο Δεσπότης έδινε ήδη συγχώρηση στην αμαρτωλή εκείνη ψυχή για χάρη των ιερέων Του και των αδελφών Του των πτωχών. Έφτασαν όμως τη στιγμή εκείνη στον θρόνο οι βλασφημίες, οι οδυρμοί και τα μοιρολογήματα των γονέων της επί τη γη.

Με αυτά αρνούνταν εμπράκτως την ανάσταση των νεκρών, σύμφωνα με το ενδέκατο άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως. Τότε ο Κύριος οργίστηκε πολύ και πρόσταξε να ριχτεί η ψυχή εκείνη στο σκότος το εξώτερο, στο αχανές βάραθρο της κολάσεως. Οι άγγελοι λυπήθηκαν βαθιά για τη χαμένη εκείνη ψυχή, όμως υπάκουσαν με ευλάβεια στο πρόσταγμα του Δεσπότου. Αμέσως μετά οδηγήθηκε με ψαλμωδίες, θυμιάματα, λαμπάδες και φωτοχυσίες μια άλλη μακαρία ψυχή προς τον φοβερό θρόνο.

Είχε ένδυμα λευκό και καθαρό σαν τον ήλιο, χωρίς καμία κηλίδα ή στίγμα αμαρτίας πάνω της. Έμοιαζε σαν να φορούσε ακέραιη ακόμη τη λαμπρή στολή του αγίου Βαπτίσματος, που τη φύλαξε αμόλυντη όλη της τη ζωή. Όλοι οι άγγελοι ευχαρίστησαν τον Παντοκράτορα Δεσπότη που τους αξίωσε να δουν τέτοια ψυχή δικαίου, καθαρή από κάθε αμαρτία. Ο Δεσπότης πρόσταξε αμέσως να αναπαυθεί η μακαρία εκείνη ψυχή μαζί με τους αγίους Του στις αιώνιες μονές Του.

Έπειτα ο Κύριος στράφηκε προς τη Σοφιανή και της είπε ότι έπρεπε να επιστρέψει στο σώμα της. Πρώτα όμως θα γνώριζε τις κατοικίες των αγίων, ώστε να διηγηθεί την οπτασία και να ωφελήσει ψυχές στον κόσμο. Της υποσχέθηκε επιπλέον ότι, αν αγωνιστεί τρία χρόνια ακόμη με αρετές, θα της χάριζε μεγαλύτερες τιμές. Ένας λαμπρός άγγελος την οδήγησε προς τη χρυσή πύλη του Παραδείσου, μαζί με άλλες σωσμένες και αγνές ψυχές. Εκεί μάλιστα την προϋπάντησαν η Θεοτόκος και ο Απόστολος Πέτρος, ο οποίος κρατούσε στα χέρια του τα ουράνια κλειδιά.

Η ψυχή της Σοφιανής έτρεμε από ευλάβεια και δέος, καθώς συμπορευόταν με τη Μητέρα του Κυρίου στην ουράνια πύλη. Άνοιξε ο Πέτρος την ωραία εκείνη πύλη και μπήκε πρώτη η Θεοτόκος, ακολουθούμενη από τον ίδιο και τους αγγέλους με τις ψυχές. Η Σοφιανή έσπευδε να συμπορευθεί με την Παναγία, και η ψυχή της θαύμαζε από τη χαρά για τα αναμενόμενα. Το έδαφος του Παραδείσου ήταν λευκό σαν καθαρό βαμβάκι, στολισμένο με μαργαριτάρια και πολύτιμους λίθους ασύγκριτης ομορφιάς.

Δεν έμοιαζε διόλου με τη στερεά γη μας, που έχει ανηφόρες, κατηφόρες, πέτρες, ποτάμια και άλλα τραχιά γνωρίσματα. Ψηλά δέντρα ευώδη γέμιζαν τον τόπο με άνθη και ωραιότατους καρπούς, που έμοιαζαν με ρόδα και κρίνα του ουρανού. Κάτω από τα δέντρα στρωμένα χρυσοπόρφυρα στρώματα φιλοξενούσαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά μέσα σε γαλήνια και αδιατάρακτη ευφροσύνη. Η Σοφιανή αναγνώρισε ανάμεσά τους τον ιερέα πατέρα της τον Ιωάννη, τη μητέρα της την Αναστασία και μια κοιμηθείσα αδελφή της.

Δεν μπόρεσε όμως να τους πλησιάσει και να τους μιλήσει, καθώς οι κατοικίες τους ήταν διαφορετικές από τη δική της θέση. Είδε ακόμη τους Αγίους σε υψηλότερο και φωτεινότερο τόπο, λευκοφορεμένους και ντυμένους με λαμπρότατο και ασύλληπτο φως. Η Παναγία της είπε να σπεύσει να προσκυνήσει τον δίκαιο Αβραάμ, που της έγνεφε από έναν ωραιότατο θρόνο μέσα σε αναρίθμητες ψυχές. Έτρεξε εκείνη με θάρρος για να φτάσει τον πατριάρχη, αλλά τότε άκουσε τις φωνές της αδελφής της και επέστρεψε με βαρύ πάγωμα στο σώμα της.

Μόλις ηρέμησε η αναπνοή της και συνήλθε τελείως, ζήτησε πνευματικό για να εξομολογηθεί όσα είδε στα ουράνια. Ήρθε με πατριαρχική προσταγή ο Ιερόθεος Κουκουζέλης, προηγούμενος της Μονής Σταυροβουνίου της Κύπρου, για να την εξομολογήσει με σύνεση. Σε εκείνον αποκάλυψε ακόμη και ένα προγενέστερο γεγονός, που είχε σημαδέψει βαθιά την οικογενειακή τους ζωή. Τρία χρόνια πριν, ενώ έγνεθε ένα μεσημέρι μέσα στο πατρικό σπίτι, αντίκρισε με τα μάτια της τους τρεις μεγάλους Ιεράρχες.

Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος εμφανίστηκαν με αρχιερατικές στολές μέσα σε φως και σεισμό. Της ζήτησαν να αφιερώσει το σπίτι ώστε να γίνει εκκλησία στο όνομά τους, υποσχόμενοι να πρεσβεύουν για τη σωτηρία της. Όταν δίστασε λόγω της φτώχειας και του φόβου του Σουλτάνου, οι Άγιοι τη διαβεβαίωσαν ότι θα τακτοποιούσαν κάθε εμπόδιο. Της αποκάλυψαν μάλιστα ότι κάτω από τον αχυρώνα κρυβόταν παλαιός ναός με μαρμάρινη Αγία Τράπεζα και σταυρούς από την αρχαία εποχή.

Έσκαψαν την αυγή με τους συγχωριανούς, βρήκαν τα ιερά αυτά μάρμαρα, πήραν την άδεια από τον Σουλτάνο και άρχισαν την ανοικοδόμηση. Πούλησαν χωράφια για να αγοράσουν τα αναγκαία πράγματα του ναού, και ο μητροπολίτης Κίτρους εγκαινίασε τελικά τον λαμπρό αυτό ναό. Έπειτα η οικογένεια μετοίκησε στην Κωνσταντινούπολη, νοίκιασε εκεί ένα σπίτι και συνέχισε ευλαβικά τη ζωή της μέσα στη μεγάλη πόλη. Μετά την οπτασία της η Σοφιανή ζήτησε από τον πνευματικό της να πείσει τον σύζυγό της να τη συγκατατεθεί να μονάσει.

Είχε υποσχεθεί ο Κύριος ότι τρία ακόμη χρόνια ζωής θα της χάριζε, για να κλάψει τις αμαρτίες της και να αυξήσει τις αρετές της. Ο άνδρας της πρότεινε δύο χρόνια αργότερα να ταξιδέψουν μαζί στους Αγίους Τόπους, ώστε να αφιερωθούν και οι δύο στον Θεό. Πούλησαν λοιπόν όλα τα υπάρχοντά τους και έφτασαν στα Ιεροσόλυμα, όπου εξομολογήθηκαν τα πάντα στον Πατριάρχη Σωφρόνιο. Κοινώνησαν τα Άχραντα Μυστήρια και πέρασε ο καθένας τους στον δικό του δρόμο μοναχικής ζωής με βαθιά και ζωντανή ευλάβεια.

Η Σοφιανή έλαβε το αγγελικό σχήμα σε γυναικείο μοναστήρι και μετονομάστηκε Σωφρονία, προς τιμή του πατριάρχη της Ιερουσαλήμ. Ο σύζυγός της Χρήστος εκάρη μοναχός σε ανδρώο κοινόβιο και έλαβε το νέο όνομα Χαρίτων, ολοκληρώνοντας τον δρόμο τους. Η οπτασία τους ταξίδεψε σαν φως παρηγοριάς και νουθεσίας στις ορθόδοξες ψυχές κάθε εποχής που διψούν τη Βασιλεία. Ταις πρεσβείαις της οσίας μητρός ημών Σοφιανής της Σωφρονίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.