Στα στρατόπεδα της αχανούς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ανάμεσα σε λάβαρα και πανοπλίες, ένας αξιωματούχος του στρατού του Θεοδοσίου του Μεγάλου ένιωθε την ψυχή του να καίγεται από έναν διαφορετικό πόθο. Λεγόταν Δαλμάτιος και έμελλε να εγκαταλείψει τη δόξα του κόσμου για να φορέσει το ταπεινό ράσο της μοναχικής υποταγής. Ο Όσιος Δαλμάτιος υπηρετούσε ως στρατιώτης στο σώμα του ευσεβούς αυτοκράτορα Θεοδοσίου, και απολάμβανε ιδιαίτερη εκτίμηση και τιμή στην αυλή. Γρήγορα όμως τη θεοσεβή ψυχή του κυρίευσε η σφοδρή επιθυμία να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στον Κύριο και Δημιουργό του.

Παίρνοντας μαζί του τον γιο του Φαύστο, ξεκίνησε για να συναντήσει τον φημισμένο μοναχό Ισαάκιο κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Η φήμη της αρετής του Ισαακίου είχε φέρει κοντά του πολλούς άνδρες που ζητούσαν τη σωτηρία της ψυχής τους. Ο Ισαάκιος δέχθηκε με αγάπη τους δύο επισκέπτες και τους έκειρε μοναχούς, οδηγώντας τους στην ασκητική παλαίστρα. Πατέρας και γιος αγωνίστηκαν σκληρά για χρόνια μέσα στη συνοδεία της μονής, με νηστεία αυστηρή και αδιάλειπτη προσευχή.

Ο Δαλμάτιος ξεχώρισε ανάμεσα στους υπόλοιπους μοναχούς για τη μεγάλη αρετή του και την αδιάκοπη πνευματική του εργασία. Κάποτε μάλιστα κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής ο όσιος έμεινε χωρίς καμιά τροφή για ολόκληρες σαράντα ημέρες. Μετά από αυτό το θαυμαστό αγώνισμα της εγκράτειας αξιώθηκε από τον Κύριο μιας ξεχωριστής θείας οπτασίας. Μετά τον θάνατο του ευσεβούς Ισαακίου ο Δαλμάτιος εξελέγη ομόφωνα ηγούμενος της μονής με κοινή συμφωνία της αδελφότητας.

Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα η μονή πήρε προς τιμήν του την ονομασία Δαλματική και διατήρησε αυτό το όνομα στους αιώνες. Όταν συγκλήθηκε η Τρίτη Οικουμενική Σύνοδος στην Έφεσο το τετρακόσια τριάντα ένα, ο Δαλμάτιος τιμήθηκε ιδιαίτερα από τους πατέρες. Στάθηκε πιστός υπερασπιστής της Ορθοδόξου πίστεως απέναντι στην αίρεση του Νεστορίου που πρόσβαλε την Παναγία ως Θεοτόκο. Οι θεοφόροι πατέρες της Συνόδου εκτίμησαν τόσο πολύ την παρρησία και την ευσέβειά του, ώστε τον αναγόρευσαν αρχιμανδρίτη της μονής του.

Έτσι ο Δαλμάτιος τελείωσε ειρηνικά τη ζωή του, αφού έδωσε σχεδόν ολόκληρη την ύπαρξή του στη διακονία του Θεού. Τη δική του πορεία ακολούθησε πιστά ο γιος του Φαύστος, αναδεικνύοντας τον εαυτό του άξιο διάδοχο του πατέρα του. Όσον αφορά τον όσιο Ισαάκιο, εκείνος έμεινε ξακουστός για τη γενναία στάση του απέναντι στον αιρετικό αυτοκράτορα Ουάλη. Όταν ο Ουάλης ξεκινούσε εκστρατεία ενάντια στους Σκύθες, ο όσιος τον αντιμετώπισε με παρρησία και πέθανε αργότερα σε βαθιά γεράματα.

Ταις πρεσβείαις των οσίων Δαλματίου, Φαύστου και Ισαακίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.