Λαμπρότατος ἀδάμας τῆς διακονικῆς εὐσπλαχνίας ἀναδεικνύεται ἡ ὁσία Ὀλυμπιάδα, ἡ διακόνισσα, ποὺ ἀπὸ τὰ ἀνάκτορα τῆς αὐτοκρατορικῆς αὐλῆς ἀφιερώθηκε στὴν ταπεινὴ διακονία τῆς Ἐκκλησίας. Πατρίδα τῆς ἁγίας Ὀλυμπιάδος ἦταν ἡ βασιλεύουσα πόλις Κωνσταντινούπολη, ὅπου ζοῦσαν οἱ ἔνδοξοι καὶ εὐγενεῖς γονεῖς της. Ὁ πατέρας της Ἀνύσιος Σεκοῦνδος ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ τιμημένους συγκλητικοὺς τῆς αὐτοκρατορίας, ἕνας ἀπὸ τοὺς πρωταγωνιστὲς τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς ἐποχῆς. Ἡ μητέρα της ἦταν θυγατέρα τοῦ ἐπιφανοῦς ἐπάρχου Εὐλαβίου, ποὺ ἀναφέρεται στὴν ἱστορία τῶν θαυμάτων τοῦ ἁγίου Νικολάου τῶν Μύρων.

Στὰ χρόνια τοῦ μεγάλου εὐσεβέστατου Κωνσταντίνου ὁ Εὐλάβιος ἦταν τὸ πρῶτο πρόσωπο μετὰ τὸν αὐτοκράτορα τῆς αὐτοκρατορίας. Ἡ μητέρα τῆς Ὀλυμπιάδος ἦταν ἀρχικὰ ἀρραβωνιασμένη μὲ τὸν Κώνστα, τὸν μικρότερο γιὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, ποὺ ἀργότερα βασίλευσε στὴν ἀρχαία Ρώμη. Ὁ Κώνστας ὅμως δολοφονήθηκε πρὶν τὸν τελεσθεῖ ὁ γάμος, καὶ ἡ Ὀλυμπιάδα δόθηκε σύζυγος στὸν Ἀρσάκη τὸν βασιλιᾶ τῆς Ἀρμενίας. Ἡ συζυγία ἐκείνη ὑπῆρξε σύντομη, καθὼς ὁ Ἀρσάκης ἀναπαύθηκε γρήγορα, καὶ ἡ Ὀλυμπιάδα χήρευσε χωρὶς τέκνα.

Στὴ συνέχεια ἡ Ὀλυμπιάδα νυμφεύθηκε τὸν προαναφερθέντα συγκλητικὸ Ἀνύσιο Σεκοῦνδο, καὶ γέννησε τὴν ἁγία ὁσία Ὀλυμπιάδα. Πρὶν ἀκόμη ἐνηλικιωθεῖ ἡ μικρή, οἱ γονεῖς τὴν ἀρραβώνιασαν μὲ ἕνα εὐγενῆ νεαρὸ συγκλητικὸ γιὸ τοῦ ἐπάρχου Νευριδίου. Ὁ ἐπίσημος γάμος εἶχε ἀναβληθεῖ μέχρι τὴν ἐνηλικίωσή της, ἀλλὰ μέσα σὲ εἴκοσι μῆνες ὁ νεαρὸς γαμπρὸς ἀναπαύθηκε θαυμαστά. Ἔτσι ἡ Ὀλυμπιάδα ἔμεινε παρθένος καὶ ταυτόχρονα χήρα, μία πρωτόφαντη κατάσταση γιὰ ἀρχοντοπούλα ἐκείνης τῆς ἐποχῆς.

Δὲν θέλησε νὰ νυμφευθεῖ ξανὰ ἄλλον ἄνδρα, ἀλλὰ ἐπιθύμησε νὰ παραμείνει σὲ παρθενία καὶ ἁγνότητα ὁλόκληρη τὴ ζωή της. Μετὰ τὸν θάνατο τῶν εὐσεβῶν γονέων της, ἡ Ὀλυμπιάδα ἔμεινε κληρονόμος μεγάλων πλούτων καὶ ἀναρίθμητης ἀκίνητης περιουσίας. Ἀφιέρωσε ὅλα τὰ ἐγκόσμια ἀγαθὰ στὸν φιλάνθρωπο Θεόν, καὶ ἄρχισε νὰ τὰ μοιράζει γενναιόδωρα στοὺς ἀνάγκους ἀδελφοὺς τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ. Δωροδότησε ἐκκλησίες, μοναστήρια, ἐρημῖτες ἀσκητάς, νοσοκομεῖα, ἀσύλους πτωχῶν καὶ ξένων, ὀρφανὰ καὶ χῆρες, καὶ ὅσους ἔπεσαν σὲ ἔσχατη πενία.

Ἔστελνε ἐπίσης γενναιόδωρη ἐλεημοσύνη στοὺς φυλακισμένους χριστιανοὺς καὶ στοὺς ἐξορισμένους πιστούς, σὲ διάφορους τόπους τῆς αὐτοκρατορίας. Ἡ ἴδια ἀσκοῦσε αὐστηρὴ νηστεία καὶ προσευχόταν ἀδιάλειπτα, νεκρώνοντας μὲ κάθε τρόπο τὸ σῶμα της καὶ ὑποτάσσοντάς το στὸ ἁγιότατο πνεῦμα της. Στὰ χρόνια τοῦ αὐτοκράτορος Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ποὺ ἦταν πατέρας τοῦ Ἀρκαδίου καὶ τοῦ Ὁνωρίου, ζοῦσε ἕνας συγγενής του ποὺ ὀνομαζόταν Ἐλπίδιος. Ὁ αὐτοκράτορας ἤθελε νὰ δώσει τὴ νεαρὴ καὶ ὡραία Ὀλυμπιάδα ὡς σύζυγο στὸν Ἐλπίδιο, ἀλλὰ ἐκείνη ἀρνήθηκε ἀποφασιστικὰ τὴν πρόταση.

Ὁ ἀνήσυχος αὐτοκράτορας προσπαθοῦσε μὲ διάφορους τρόπους νὰ τὴν πείσει νὰ ἐνδώσει στὸ θέλημά του, ὅμως ἐκείνη παρέμενε σταθερὴ. Ἡ θαρραλέα Ὀλυμπιάδα τοῦ ἀπάντησε ὅτι, ἂν ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ εἶναι παντρεμένη, δὲν θὰ τῆς εἶχε πάρει τὸν πρῶτο της μνηστήρα. Ἀφοῦ ὁ Θεὸς γνώριζε ὅτι ὁ γάμος δὲν ἦταν ὠφέλιμος γιὰ τὴν ψυχική της σωτηρία, τὴν ἀπάλλαξε ἀπὸ τὸν βαρὺ ζυγὸ τοῦ ἀνδρὸς. Ἔθεσε στὴ θέση του τὸν ἁπαλὸ ζυγὸ τῆς διακονίας τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ, σύμφωνα μὲ τὸν λόγο τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου.

Ὁ αὐτοκράτορας θύμωσε καὶ διέταξε τὸν ἔπαρχο τῆς πόλεως νὰ τῆς ἀφαιρέσει ὅλα τὰ ὑπάρχοντά της. Παρέδωσε τὰ πάντα γιὰ φύλαξη μέχρι ποὺ ἡ Ὀλυμπιάδα νὰ συμπληρώσει τὸ τριακοστὸ ἔτος τῆς ἡλικίας της. Ὁ ἔπαρχος, ὄχι τόσο γιὰ τὴν αὐτοκρατορικὴ ἐντολὴ ὅσο γιὰ τὴν ὑπόθαλπη τοῦ Ἐλπιδίου, τὴν στενοχωροῦσε μὲ τέτοιο τρόπο ποὺ δὲν εἶχε ἐλευθερία. Δὲν τῆς ἐπέτρεπε νὰ συνομιλεῖ μὲ τοὺς ἁγιότατους ἱεράρχες τῆς πόλεως, οὔτε νὰ προσέρχεται στοὺς ἁγίους ναοὺς γιὰ νὰ προσευχηθεῖ.

Ἤθελε ἀπὸ τὴν στενοχώρια ἡ ὁσία νὰ συμφωνήσει στὸν προτεινόμενο γάμο, ὅμως ἡ Ὀλυμπιάδα χαιρόταν καὶ εὐχαριστοῦσε διαρκῶς τὸν Θεόν. Μετὰ ἀπὸ ἕνα εὔλογο διάστημα ἔγραψε στὸν αὐτοκράτορα ὅτι τοῦ ἀναγνωρίζει τὴ μεγάλη βασιλικὴ φιλανθρωπία του. Τοῦ ἔγραψε ὅτι ἐνήργησε ὡς ἀληθινὸς ἐπίσκοπος, ἀναθέτοντας σὲ ἄλλον τὴ φροντίδα τοῦ βάρους ποὺ ἐκείνη φρόντιζε μέχρι τότε. Ζήτησε ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα μία μεγαλύτερη εὐεργεσία, νὰ διατάξει τὸν ἀξιωματοῦχο νὰ μοιράσει ὅλα τὰ ὑπάρχοντά της στὶς ἐκκλησίες.

Νὰ τὰ μοιράσει στοὺς ἁγιότατους πτωχοὺς καὶ τοὺς ἐνδεεῖς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ ἀποφύγει τὴν περιττὴ μάταιη δόξα τῆς προσωπικῆς ἐλεημοσύνης. Ὁ αὐτοκράτωρ διάβασε τὴν ἐπιστολὴ καὶ συγκινήθηκε ἀπὸ τὴν εὐσέβεια καὶ τὴν ταπεινοφροσύνη τῆς ὁσίας Ὀλυμπιάδος. Ἐπέτρεψε ξανὰ στὴν ὁσία νὰ διοικεῖ ἡ ἴδια τὴν περιουσία της, καθὼς εἶχε ἀκούσει γιὰ τὴν ἐνάρετη βιοτή της. Ἡ ὁσία Ὀλυμπιάδα δὲν ἔτρωγε καθόλου κρέας, καὶ δὲν πήγαινε ποτὲ σὲ δημόσια λουτρά, ἀκόμη καὶ ὅταν τὸ ἐπέβαλε ἡ ἀσθένεια.

Ὅταν χρειαζόταν ἀπὸ κάποια ἀσθένεια νὰ πλυθεῖ, καθόταν στὸ καθαρὸ ζεστὸ νερὸ φοροῦντας ἀκόμη τὸ μακρὺ πουκάμισό της. Ντρεπόταν ὄχι μόνο τὶς δοῦλες ποὺ τὴν περιποιοῦνταν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἑαυτό της, καὶ δὲν ἤθελε νὰ δεῖ τὸ γυμνὸ σῶμα της. Γιὰ τὴν τέτοια ἁγνὴ καὶ τίμια ζωή της, ἡ ἁγία Ὀλυμπιάδα κλήθηκε στὴ διακονία τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας μὲ μεγάλη τιμή. Ὁ ἁγιότατος πατριάρχης Νεκτάριος τῆς Κωνσταντινουπόλεως τὴν χειροτόνησε διακόνισσα, μία τιμητικὴ θέση γιὰ τὴν διακονία τῶν χηρῶν καὶ τῶν παρθένων στὴν Ἐκκλησία.

Διηκόνησε τὸν Σωτῆρα Χριστὸν τιμίως καὶ δικαίως μαζὶ μὲ τὶς ἄλλες ἁγιότατες διακόνισσες τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας τῆς Πόλεως. Ἀκολούθησε τὸ φωτεινὸ παράδειγμα τῆς εὐαγγελικῆς χήρας προφήτιδος Ἄννας, ποὺ δὲν ἔφευγε ἀπὸ τὸν Ναό, νηστεύοντας καὶ προσευχομένη ἡμέρα καὶ νύχτα. Ἡ ζωὴ τῆς μακαρίας Ὀλυμπιάδος ἦταν τόσο ἀκηλίδωτη, ὥστε καὶ οἱ ἐχθροί της δὲν μποροῦσαν νὰ βροῦν τίποτε ποὺ νὰ ἀξίζει κατηγορία. Στὰ χρόνια τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ποὺ διαδέχθηκε στὸν θρόνο τὸν Νεκτάριο, οἱ ἐχθροὶ τοῦ ἁγίου ἀρχιεπισκόπου ἀντιμετώπιζαν ἐχθρικὰ καὶ τὴν Ὀλυμπιάδα.

Ὁ πατριάρχης Ἀλεξανδρείας Θεόφιλος ἦταν ὁ πιὸ σκληρὸς ἐχθρός της, καθὼς θύμωνε γιὰ τὴν φιλοξενία ποὺ προσέφερε στοὺς διωγμένους μοναχοὺς τῆς αἰγυπτιακῆς ἐρήμου. Ἡ ὁσία Ὀλυμπιάδα φιλοξενοῦσε γενναιόδωρα τοὺς διωγμένους ξένους, μοναχοὺς καὶ ἐπισκόπους ποὺ ἔρχονταν στὴν Κωνσταντινούπολη γιὰ διάφορες ὑποθέσεις. Συνέδραμε γενναιοδώρως οἰκονομικὰ τὸν ἅγιο Ἀμφιλόχιο τοῦ Ἰκονίου καὶ τὸν ἅγιο Ὀνήσιμο τῆς Ποντικῆς ἐκκλησίας τῆς ἐποχῆς. Παλαιότερα συνέδραμε καὶ τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο, ποὺ ἀρχιεράτευσε στὴν Κωνσταντινούπολη πρὶν ἀπὸ τὸν Νεκτάριο.

Συνέδραμε ἐπίσης τὸν Πέτρο τοῦ Σεβαστείας, τὸν φυσικὸ ἀδελφὸ τοῦ μεγάλου Βασιλείου, καὶ τὸν φερώνυμο Ἐπιφάνιο τῆς Κύπρου. Ἀκόμη καὶ στὸν Ὄπτιμο, ποὺ ἀναπαύθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη, ἡ ἴδια τοῦ ἔκλεισε τὰ μάτια μετὰ τὴν κοίμησή του. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος τὴν ἐκτιμοῦσε ὡς μεγάλη δούλη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἀγαποῦσε μὲ ἁγία πνευματικὴ ἀγάπη. Ὅταν ὁ ἀναίτιος ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐκθρονίστηκε ἀδίκως ἀπὸ τὸν πατριαρχικὸ θρόνο, ἡ μακαρία Ὀλυμπιάδα τὸν θρήνησε πικρότατα μαζὶ μὲ τὶς ἄλλες διακόνισσες.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης βγαίνοντας γιὰ τελευταία φορὰ ἀπὸ τὸν ναὸ τῆς Ἁγίας Σοφίας, μπῆκε στὴν κρηπίδα τοῦ βαπτιστηρίου καὶ τοὺς ἀποχαιρέτησε. Κάλεσε τὴν μακαρία Ὀλυμπιάδα μαζὶ μὲ τὶς διακόνισσες Πενταδία, Πρόκλη καὶ Σαλβίνα τὴν ἐνάρετη χήρα, καὶ τοὺς ἔδωσε τὶς τελευταῖες του πατρικὲς συμβουλές. Τοὺς εἶπε νὰ μὴν ἐγκαταλείψουν τὴν Ἐκκλησία ἐξαιτίας τοῦ νέου ἐπισκόπου ποὺ θὰ τοποθετοῦνταν, ἀλλὰ νὰ ὑπακούσουν, διότι ἡ Ἐκκλησία δὲν μπορεῖ νὰ μένει χωρὶς ἐπίσκοπο. Μετὰ τὴν ἐξορία του πῆρε φωτιὰ ὁ μέγας καθεδρικὸς ναὸς τῆς Ἁγίας Σοφίας, καὶ μέρος τῆς πόλεως κάηκε.

Ὅλοι οἱ ἀκόλουθοι τοῦ ἁγίου Ἰωάννου ἀνακρίθηκαν αὐστηρὰ ἀπὸ τὸν ἔπαρχο τῆς πόλεως γιὰ τὴν τρομερὴ φωτιά. Ὑποψιάζονταν ἄδικα ὅτι αὐτοὶ εἶχαν βάλει τὴ φωτιὰ στὸν ναό, καὶ ἔτσι ἀνακρίθηκε καὶ ἡ ἁγία Ὀλυμπιάδα μὲ ἀπίστευτη σκληρότητα. Ὁ ἔπαρχος ἦταν σκληρὸς καὶ ἄκαρδος, καὶ παρόλο ποὺ δὲν βρέθηκε καμμία ἐνοχὴ στὴν ὁσία, τὴν καταδίκασε σὲ μεγάλο πρόστιμο. Μετὰ τὴν ἄδικη καταδίκη της, ἡ ὁσία ἐγκατέλειψε τὴν Κωνσταντινούπολη καὶ μετέβη στὴν Κύζικο, ἐλπίζοντας νὰ βρεῖ ἥσυχη ζωή.

Ὅμως οἱ ἐχθροί της δὲν τὴν ἄφησαν ἥσυχη οὔτε ἐκεῖ, καὶ τὴν καταδίκασαν σὲ ἐξορία στὴν πόλη τῆς Νικομηδείας. Ὅταν τὸ ἔμαθε ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, τῆς ἔγραψε παρηγορητικὲς ἐπιστολὲς ἀπὸ τὸν τόπο τῆς δικῆς του ἐξορίας. Ἡ μακαρία Ὀλυμπιάδα ἔμεινε στὴν ἐξορία γιὰ μεγάλο διάστημα, ὑπομένοντας πολλὲς θλίψεις καὶ στενοχώριες μέχρι τὸ τέλος της. Ἡ μακαρία ὁσία ἀναπαύθηκε ἐν Κυρίῳ στὴν ἐξορία τῆς Νικομηδείας, μετὰ ἀπὸ μία ζωὴ γεμάτη διακονικὴ ἀγάπη καὶ θλίψεις γιὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη Χρυσόστομο.

Πρὶν ἀκόμη ταφεῖ τὸ τίμιο σῶμα της, ἡ ὁσία ἐμφανίστηκε σὲ ἐνύπνιο στὸν ἐπίσκοπο τῆς Νικομηδείας. Τοῦ εἶπε νὰ τοποθετήσει τὸ ἁγιότατο σῶμα της σὲ ξύλινη λάρνακα, καὶ νὰ τὴν ρίξει στὴ θάλασσα τοῦ Βοσπόρου. Ὅπου ξεβράσει ἡ θάλασσα τὴ λάρνακα στὴν ξηρά, ἐκεῖ ἂς γίνει ἡ ταφή της, σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόδειξή της. Ὁ εὐλαβὴς ἐπίσκοπος ὑπάκουσε στὴν ὑπόδειξή της, καὶ ἡ λάρνακα ξεβράστηκε σὲ τοποθεσία κοντὰ στὴν Κωνσταντινούπολη ποὺ λεγόταν Βρόχθι.

Ἐκεῖ ὑπῆρχε ναὸς τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θωμᾶ, καὶ οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς ἔλαβαν θεϊκὴ ἀποκάλυψη γιὰ τὸ τίμιο σῶμα της. Βγῆκαν στὴν παραλία, βρῆκαν τὴν λάρνακα καὶ τὴν τοποθέτησαν εὐλαβῶς στὸν ἁγιότοκο ναὸ τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ. Ἀπὸ τότε ἄρχισαν νὰ συμβαίνουν ἀναρίθμητες θαυμαστὲς θεραπεῖες γιὰ ὅλα τὰ ἀνθρώπινα πάθη καὶ τὶς ἀσθένειες. Μετὰ ἀπὸ πολλὰ χρόνια, βάρβαροι ἐπέδραμαν στὴν περιοχή, ἔκαψαν τὸν ναὸ καὶ ἔριξαν τὰ ἁγιότατα λείψανα στὴ θάλασσα.

Τὰ τίμια λείψανα ἔμειναν θαυματουργικὰ ἀβλαβῆ ἀπὸ τὴ φωτιά, καὶ τὸ νερὸ στὸ σημεῖο ποὺ ρίφθηκαν ἔγινε αἱματῶδες. Πιστοὶ χριστιανοὶ τὰ ἀνέκτησαν ἀπὸ τὴ θάλασσα, καὶ ὁ πατριάρχης Σέργιος τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔστειλε πρεσβύτερο νὰ τὰ μεταφέρει. Ὅταν ὁ πρεσβύτερος Ἰωάννης ἀνύψωσε τὰ ἱερὰ λείψανα, ἀπὸ αὐτὰ ἔρευσε πολὺ θαυματουργικὸ αἷμα μετὰ ἀπὸ διακόσια χρόνια. Τὰ ἅγια λείψανα μεταφέρθηκαν στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ τοποθετήθηκαν στὸ γυναικεῖο μοναστήρι ποὺ εἶχε ἱδρύσει ἡ ἴδια ἡ ὁσία.

Δι' εὐχῶν τῆς ὁσίας μητρὸς ἡμῶν Ὀλυμπιάδος τῆς διακονίσσης, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν, ἀμήν.