Από τη φωτεινή και πολύτεκνη οικογένεια των Καππαδοκών αγίων προήλθε η Οσία Μακρίνα, αδελφή του Μεγάλου Βασιλείου και του Γρηγορίου Νύσσης. Γεννήθηκε στις αρχές του τετάρτου αιώνος μετά Χριστόν στην Καππαδοκία, και ήταν το πρώτο και μεγαλύτερο από δέκα παιδιά της ευλογημένης οικογενείας. Κατά την παράδοση που σώζεται από τον αδελφό της Άγιο Γρηγόριο Νύσσης, μια ουράνια οπτασία εμφανίστηκε στη μητέρα της Αγία Εμμελία. Στο όραμα αυτό ένας άγγελος της προμήνυσε ότι το παιδί που θα γεννηθεί έπρεπε να ονομαστεί Θέκλα, εις τιμήν της παλαιάς πρωτομάρτυρος.

Η Αγία Εμμελία υπάκουσε στη θεία βούληση και έδωσε στην κόρη της το όνομα Θέκλα ως πρώτη ονομασία. Στη συνέχεια όμως, ο πατέρας της της έδωσε και ένα δεύτερο όνομα, Μακρίνα, εις μνήμη της σεπτής γιαγιάς της. Η αρχαία εκείνη Μακρίνα είχε υπάρξει μαθήτρια του Αγίου Γρηγορίου του Θαυματουργού και είχε υπομείνει διωγμό στην εποχή του αυτοκράτορα Μαξιμιανού Γαλερίου. Από βρέφος, λοιπόν, η αγία Μακρίνα κουβαλούσε στους ώμους της την ευλογημένη παράδοση δύο γενεών χριστιανικής μαρτυρίας.

Η μητέρα της, Αγία Εμμελία, ανέλαβε προσωπικά την ανατροφή της κόρης της με ευσέβεια και προσοχή, χωρίς ανάθεση σε άλλους. Δίδαξε στη μικρή τη γραφή και την ανάγνωση μέσα από τα Άγια Γραφικά κείμενα και τους Ψαλμούς του Δαβίδ. Επέλεγε προσεκτικά παραδείγματα από τα ιερά βιβλία, που μιλούσαν για ευσεβή και θεοφιλή βίο των Αγίων. Από τα νεανικά της χρόνια η Μακρίνα έδειξε ασυνήθιστο ζήλο για την προσευχή και τη συμμετοχή στις ιερές ακολουθίες της Εκκλησίας.

Η μητέρα της φρόντισε επίσης να της διδάξει τις απαιτούμενες οικιακές γνώσεις και διάφορες χειροτεχνίες, για ολοκληρωμένη ανατροφή. Δεν την άφηνε ποτέ αργή ή απασχολημένη με τα άσκοπα παιγνίδια ή τις διασκεδάσεις των άλλων νεανικών παρεών. Όταν η Μακρίνα μεγάλωσε και έφθασε σε ηλικία γάμου, οι γονείς της την αρραβώνιασαν με κάποιον ευσεβή και σπουδαίο νεαρό. Ο νεαρός αυτός ήταν αξιοζήλευτος, καλλιεργημένος και ευγενής, και υπήρξε αληθινά καλή πρόταση γάμου για την Οσία Μακρίνα.

Πριν όμως ολοκληρωθεί ο γάμος, ο αρραβωνιαστικός της απεβίωσε αιφνιδίως, αφήνοντας τη μικρή Μακρίνα μόνη ενώπιον της ζωής. Πολλοί άλλοι νέοι ζήτησαν τη συνέχεια το χέρι της σε γάμο, καθώς ήταν περιζήτητη νεαρή της εποχής της. Η αγία όμως αρνήθηκε σθεναρά όλες τις προτάσεις, διότι είχε διαλέξει στην καρδιά της τη ζωή της παρθενίας και αγνότητας. Αρνήθηκε επίσης να φανεί άπιστη στη μνήμη του εκλιπόντος αρραβωνιαστικού της, όπως διδάσκει η ορθόδοξη χριστιανική παράδοση.

Έμεινε στο πατρικό σπίτι, βοηθώντας την οικογένεια στις διάφορες οικιακές εργασίες ως υπεύθυνη μαζί με τους υπηρέτες, και ανέλαβε σημαντικό ρόλο στην ανατροφή των μικρότερων αδελφιών της. Έδειξε ωριμότητα και σύνεση πέρα από την ηλικία της, και μετά τον θάνατο του πατρός της η Μακρίνα μετατράπηκε σε κύριο στήριγμα ολόκληρης της πολυάριθμης ευλογημένης οικογενείας. Όταν τα παιδιά της οικογένειας ενηλικιώθηκαν και κατευθύνθηκαν στη ζωή τους, η Αγία Μακρίνα προέβη σε σπουδαία πνευματική απόφαση. Έπεισε τη μητέρα της Εμμελία να εγκαταλείψει εντελώς τον κόσμο και να ελευθερώσει όλους τους δούλους της οικογένειας.

Έπεισε επίσης την Αγία Εμμελία να εγκατασταθούν μαζί σε γυναικείο κοινοβιακό μοναστήρι μέσα στη μακαρία ησυχαστική γαλήνη της Εκκλησίας. Πολλοί από τους πρώην δούλους ακολούθησαν το ευλογημένο παράδειγμα των δύο αγίων γυναικών και συναγωνίστηκαν στη μοναχική κοινοβιακή πορεία. Όλοι μαζί έλαβαν τους μοναχικούς όρκους και έζησαν ως μία ευλογημένη πνευματική οικογένεια του Χριστού, προσευχόμενοι καθημερινά. Εργάζονταν όλοι από κοινού και κατείχαν τα πάντα ως κοινή περιουσία, χωρίς καμία απολύτως διάκριση μεταξύ των μοναχών της αδελφότητας.

Η Μακρίνα κατάφερε ακόμη να μεταστρέψει τον αδελφό της Βασίλειο, ο οποίος επέστρεψε ως πρόκριτος από τη φημισμένη Αθήνα. Τον έφερε με κατανυκτικούς πατερικούς λόγους σε τόσο βαθιά ταπεινοφροσύνη, ώστε να εγκαταλείψει τη φιλοσοφική ματαιοδοξία της ρητορικής. Έτσι, ο μέλλων Μέγας Βασίλειος επέλεξε την αγγελική μοναχική πολιτεία και τη διακονία της εκκλησιαστικής αρχιερατικής ποιμαντικής. Επίσης, η Αγία Μακρίνα μετέστρεψε και τον άλλο αδελφό της Ναυκράτιο, νεαρό ακόμη του γενεαλογικού δένδρου της οικογένειας.

Με ψυχωφελείς πατερικές συνομιλίες τον οδήγησε στην αγάπη του ζώντος Θεού και στην παρθενία της ασκητικής ερήμου. Ο Ναυκράτιος εγκατέλειψε ταχύτατα τα κοσμικά πράγματα και αποσύρθηκε σε ησυχαστική έρημο, υπηρετώντας τους γέροντες ασκητές της εποχής. Μετά τον θάνατο της Αγίας Εμμελίας, η Οσία Μακρίνα ανέλαβε επίσημα την πνευματική καθοδήγηση των αδελφών του γυναικείου μοναστηρίου. Απολάμβανε τον βαθύτατο σεβασμό όλων όσων τη γνώριζαν προσωπικά, ανεξάρτητα από κοινωνική θέση ή από οικογενειακή προέλευση.

Η αυστηρότητα προς τον εαυτό της και η εγκράτεια σε όλα τα θέματα της ζωής υπήρξαν γνωρίσματα της Αγίας. Κοιμόταν σταθερά πάνω σε σκληρές σανίδες, χωρίς στρώμα και χωρίς ανέσεις, και δεν διατηρούσε καμία απολύτως κοσμική περιουσία. Η Αγία Μακρίνα έλαβε από τον Κύριο και το χάρισμα της θαυματουργίας, με το οποίο ευεργετούσε πολλούς πιστούς της εποχής της. Σύμφωνα με μαρτυρία των μοναχών της Μονής, η Αγία θεράπευσε ένα κοριτσάκι από βαριά οφθαλμική ασθένεια.

Η μαρτυρία αυτή κοινοποιήθηκε στον αδελφό της Άγιο Γρηγόριο Νύσσης μετά την οσιακή κοίμηση της Αγίας. Η Μονή της Μακρίνας ευλογήθηκε επίσης από τη χάρη του Θεού να μη στερηθεί ποτέ σιτάρι σε καιρούς λιμού. Στις δύσκολες στιγμές της σιτοδείας, οι προσευχές της Αγίας εξασφάλιζαν την επάρκεια του απαραίτητου σιτηρού για τις αδελφές. Παράλληλα, η Μακρίνα διέπρεψε στη γνώση των Αγίων Πατέρων και των ιερών Γραφών, με αξιοθαύμαστη πνευματική βαθύτητα και διάκριση.

Δίδασκε τους πιστούς και τις αδελφές της Μονής, μεταδίδοντάς τους με κατανυκτικότητα τα μυστικά της προσευχής και της θεωρίας. Στη συνέχεια ο Μέγας Βασίλειος έγινε αρχιεπίσκοπος Καισαρείας Καππαδοκίας, και χειροτόνησε τον Γρηγόριο Νύσσης ως πρεσβύτερο. Η Αγία Μακρίνα χάρηκε αληθινά για την εκκλησιαστική προαγωγή των αδελφών της, και προσευχόταν για τη διακονία τους. Εννέα ολόκληρα έτη μετά την κοίμηση του Αγίου Βασιλείου, η Οσία Μακρίνα πληροφορήθηκε με βαθύ πόνο τη μετάστασή του προς τον Κύριο.

Ο πόνος αυτός ήταν μεγάλος όχι λόγω της απώλειας του αδελφού της, αλλά για την Εκκλησία. Διότι έσβησε ένας τέτοιος μεγάλος φωστήρας της οικουμένης και έπεσε ένας μεγαλειώδης στύλος της ορθόδοξης ευσέβειας. Στη συνέχεια ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο αδελφός της, μετά από Σύνοδο επισκόπων στην Αντιόχεια, αποφάσισε να την επισκεφθεί. Στο όνειρο της προηγούμενης νύχτας ο Γρηγόριος είδε ότι κρατούσε στα χέρια του ιερά λείψανα μαρτύρων με ολόλαμπρες αχτίδες.

Όταν έφθασε στη Μονή, βρήκε τη Μακρίνα βαρειά άρρωστη, ξαπλωμένη όχι σε κρεββάτι αλλά πάνω σε μια ξύλινη σανίδα. Παρά τη βαριά αρρώστια της, η Αγία διηύθυνε ψυχωφελή και κατανυκτική συνομιλία με τον αδελφό της επίσκοπο, χωρίς παράπονα. Μιλούσε με βαθιά πνευματικότητα για την πρόνοια του Θεού, για το μέλλον αιώνα και για την ανάσταση. Διηγείτο επίσης τη δημιουργία του ανθρώπου, τον τρόπο που πέρασε στη φθορά και τη μετάβασή του από την πρόσκαιρη ζωή.

Η Αγία ήταν γεμάτη με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, και ο Γρηγόριος ένιωθε ότι ξεπηγάζει χάρη μέσα από τα χείλη της. Ο νους της ήταν εξ ολοκλήρου απασχολημένος με τα ουράνια πράγματα και με την προσευχητική μνημόνευση του Χριστού. Την επόμενη ημέρα ο Άγιος Γρηγόριος επέστρεψε δίπλα της και διεπίστωσε ότι όλες οι σωματικές δυνάμεις την είχαν εγκαταλείψει εντελώς. Η Αγία ένιωσε τη θλίψη του αδελφού της και άρχισε να τον παρηγορεί με θεόπνευστα λόγια και ψυχωφελή ασκητικά διηγήματα.

Η ίδια η Αγία ήταν γεμάτη με πνευματική χαρά, χωρίς φόβο θανάτου και χωρίς ταραχή ή αμφιβολία. Είχε μέσα της μόνο την αδιάκοπη ελπίδα προς τον Κύριο, διότι η ψυχή της είχε αληθινά πιστέψει στην ανάσταση. Κατά το μεσημέρι η Αγία εξασθένισε ακόμη περισσότερο και έπαψε σταδιακά να συνομιλεί με τον αδελφό της επίσκοπο. Άρχισε αντιθέτως να συνομιλεί μέσα από προσευχή με τον Θεό, υψώνοντας τα κουρασμένα χέρια της προς αυτόν. Με ταπεινή και τρυφερή φωνή η Μακρίνα ευχαρίστησε τον Κύριο για όλες τις ευεργεσίες που της είχε χαρίσει.

Σημείωσε με τα δάχτυλά της τον Σταυρό σε μάτια, στόμα και καρδιά, και παρέδωσε την αγία ψυχή της στον Θεό. Έφαινε ότι κοιμήθηκε φυσικό ύπνο, με τα μάτια κλειστά και τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος της. Η Αγία Μακρίνα κοιμήθηκε εν Κυρίω το έτος τριακόσια ογδόντα μετά Χριστόν, και ετάφη μαζί με τους ευλογημένους γονείς της. Όταν την έντυσαν για την κηδεία της, βρήκαν στον λαιμό της σιδερένιο σταυρό και ένα ευτελέστατο σιδερένιο δαχτυλίδι.

Στο δαχτυλίδι αυτό είχε τοποθετήσει η ίδια ένα μικρό τεμάχιο από το αληθινό Τίμιο Ξύλο του Σταυρού. Με τις θερμές πρεσβείες της Οσίας Μακρίνας οι ορθόδοξοι πιστοί ζητούν τη χάρη της εγκράτειας, της παρθενίας και της κατά Χριστόν θεωρητικής πορείας.