Πώς ένας απλός χωρικός νέος από το ορεινό Καρπενήσι παρεσύρθη ως παιδί στον μωαμεθανισμόν και πώς αργότερον επέστρεψε ηρωικώς ως μάρτυς στον Χριστόν; Πώς η ευλογημένη μετάνοια και η αγιορείτικη ασκητική ζωή του ωδήγησαν τον γενναίον Γεράσιμον στο μαρτυρικόν στεφάνι της δόξης; Στο γραφικόν χωριό Μεγάλο Χωριό του Καρπενησίου εζούσε ένας νεαρός ορθόδοξος χριστιανός, ο οποίος ωνομαζόταν με το βαπτιστικόν όνομα Γεώργιος. Σε ηλικίαν έντεκα ετών, ο μικρός Γεώργιος μετέβη στην ένδοξον Κωνσταντινούπολιν και εγκαταστάθηκε εκεί με κάποιον συγγενή του γαλατάν.

Μίαν συγκλονιστικήν ημέραν εμετέφερε στο κεφάλι του χάλκινον δίσκον με πήλινα δοχεία γεμάτα γιαούρτι προς πώλησιν. Ξαφνικώς εγλίστρησε και έπεσε, ρίχνοντας με κρότον τον δίσκον και τα δοχεία και σπάζοντας τα όλα ολοκληρωτικώς. Καθώς εστεκόταν κλαίοντας απαρηγορήτως στον δρόμον, μία μουσουλμάνα γυναίκα τον είδε από το παράθυρό της με συμπάθειαν. Τον επήρε με αγάπην στο σπίτι της, του προσέφερε φιλόξενον συμπάθειαν και τον παρηγόρησε διά την οδυνηράν περιπέτειαν.

Όσο ο μικρός Γεώργιος ήτο εκεί στο εκείνο σπίτι, ο σύζυγος της γυναικός προετοίμαζε τους δύο γιους του διά περιτομήν. Σε ένδειξιν ευγνωμοσύνης διά την φιλοξενίαν τους, το μικρόν παιδί συνεφώνησε ανυπόπτως όταν εκείνος του επρότεινε να περιτμηθεί ομοίως. Ο πανούργος εκείνος άνδρας τον υιοθέτησε επισήμως και υπεσχέθη να τον αφήνει να επισκέπτεται όποτε ήθελε το πατρικόν του χωριό. Έτσι ο νεαρός Γεώργιος έγινε μουσουλμάνος εξωτερικώς και παρέμεινε σε εκείνο το σπίτι επί δύο ολοκλήρους χρόνους.

Όμως ο σύζυγος αργότερα ηύρε ύποπτον την έλξιν της γυναικός του προς τον ωραίον νεανίσκον και τον παρέδωσε σε άλλον αξιωματούχον μουσουλμάνον. Ο νεαρός Γεώργιος συνώδευσε αυτόν τον αξιωματούχον στην Βουλγαρίαν και την Βοσνίαν, πριν επιστρέψει εν τέλει στην βασιλεύουσαν Κωνσταντινούπολιν. Έπειτα από κάποιον καιρόν, ο Γεώργιος εμετανόησε ολοψύχως διά την βαρείαν αμαρτίαν της εξωμοσίας του από την ορθόδοξον πίστιν. Επέστρεψε με ταπείνωσιν στο πατρικόν χωριό του, στο Μεγάλο Χωριό του Καρπενησίου, αναζητών την συγχώρησιν του Θεού.

Παρέμεινε εκεί τρία ολόκληρα χρόνια, παρακολουθώντας πιστώς και ευλαβώς τας ιεράς ακολουθίας της ενοριακής εκκλησίας του χωρίου του. Όταν επληροφορήθη ότι κάποιος γέρων μοναχός ονόματι Γεράσιμος επέστρεφε στο ευλογημένον Άγιον Όρος, απεφάσισε να τον ακολουθήσει εκεί. Έφθασε στο Άγιον Όρος και επήγε ταπεινώς στην ευλαβή Σκήτην του Αγίου Παντελεήμονος, αναζητών πνευματικόν πατέρα διά τον εαυτόν του. Εκεί ο Γέροντας Κύριλλος συνεφώνησε αγαπητικώς να γίνει ο πνευματικός του πατέρας και να τον καθοδηγήσει στην ορθόδοξον μοναχικήν ζωήν.

Ο πνευματικός του τον εδίδασκε επιμελώς πώς να προσεύχεται σωστώς και του έδωσε καθημερινόν ασκητικόν Κανόνα να ακολουθεί. Ο Κανών εκείνος περιελάμβανε επίσης την μελέτην του ευλογημένου Νέου Μαρτυρολογίου του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Έπειτα από έναν χρόνον δοκιμαστικής υπακοής, ο νέος εκείνος εκάρη μοναχός με το νέο μοναχικόν όνομα Γεράσιμος. Τρία χρόνια μετά την κουράν του, ο πατήρ Γεράσιμος εζήτησε από τον γέροντά του την ευλογίαν να γίνει νεομάρτυς διά τον Χριστόν.

Ο σοφός γέρων του είπε όμως με σύνεσιν ότι το αίτημά του εκείνο ήτο πρόωρον και δεν είχε ωριμάσει η ψυχή του. Άλλα τρία χρόνια επέρασαν μέσα σε άσκησιν και ο πατήρ Γεράσιμος επεσκέφθη ευλαβώς αρκετές αγιορείτικες μονές διά πνευματικήν ωφέλειαν. Έπειτα ο Γεράσιμος εζήτησε επιτέλους την ευλογίαν του γέροντος να επισκεφθεί την μητέρα του και τους άλλους ευσεβείς συγγενείς του. Η ευλογία του εδόθη ταπεινώς, αλλά αντί να επιστρέψει στο Μεγάλο Χωριό, εκείνος εκατευθύνθη στην Κωνσταντινούπολιν στο σπίτι του πατριού του.

Εκεί τον αντιμετώπισε γενναίως, λέγοντάς του ότι όταν ήτο μικρός και αφελής τον είχαν εξαπατήσει διά να περιτμηθεί. Είπε με θάρρος ο άγιος Γεράσιμος ότι τώρα είχε ενηλικιωθεί και μπορούσε να ξεχωρίσει το φως από το βαθύ σκοτάδι. Ομολόγησε δημοσίως και θαρραλέως ότι είχε γεννηθεί γνήσιος ορθόδοξος χριστιανός και επεθυμούσε να αποθάνει ως ορθόδοξος χριστιανός. Ο πατριός εκπλάγη βαθύτατα από αυτά τα λόγια, αλλά εκάλυψε τον θυμόν του και τον εκολάκευε επί τρεις ολοκλήρους ημέρας.

Του προσέφερε ευγενικά πλούτη και διάφορα άλλα κοσμικά ευχάριστα πράγματα, αλλά ο Γεράσιμος παρέμενε ακέραιος στην ορθόδοξον πίστιν του. Ο πατριός του είπε τότε να φύγει και να ζήσει αλλού, αλλά να προσποιείται εξωτερικώς τον μουσουλμάνον μέχρις ότου εγκαταλείψει την Πόλιν. Τον προειδοποίησε ότι αλλιώς η ζωή του θα κινδύνευε σοβαρώς, διότι ο νόμος δεν συγχωρούσε την επιστροφήν εις τον χριστιανισμόν. Είπε στον Γεράσιμον ότι τον αγαπούσε σαν παιδί του και δεν ήθελε να τον δει νεκρόν, αλλά ο μάρτυς απήντησε σταθερά.

Δήλωσε με θάρρος ότι δεν του ήτο δυνατόν να ψεύδεται με τέτοιον τρόπον, αλλά αντιθέτως θα διεκήρυσσε δημοσίως την χριστιανικήν του πίστιν. Ο Γεράσιμος παρεδόθη στους μουσουλμάνους αξιωματούχους, οι οποίοι τον εκτύπησαν αγρίως με μαστίγια και τον έκλεισαν στην φυλακήν. Ο γενναίος μάρτυς εδόξαζε όμως αδιαλείπτως τον Θεόν και επιπλήττε τους βασανιστάς του διά την πλάνην τους. Στην φυλακήν τον υπέβαλαν επί αρκετάς ημέρας σε σκληρά βασανιστήρια, αλλά εκείνος έμενε σταθερός στην ομολογίαν του.

Κατεδικάσθη τελικώς εις θάνατον και ακόμη καθ’ οδόν προς τον τόπον της εκτελέσεως προσπαθούσαν να τον πείσουν να αρνηθεί τον Χριστόν. Όταν έφθασαν στον τόπον εκτελέσεως, ο μάρτυς εγονάτισε ταπεινώς και εστράφη με ευλάβειαν προς την ανατολήν διά να προσευχηθεί. Ο δήμιος τον παρετήρησε και τον εστρίγγλισε προς άλλην κατεύθυνσιν, αλλά ο άγιος εστράφη πάλι θαρραλέως προς την ανατολήν. Ο δήμιος εθύμωσε φοβερά και έλαβε το σπαθί του και απεκεφάλισε τον γενναίον νεομάρτυρα στις τρεις Ιουλίου του χιλίου οκτακόσιου δωδεκάτου.

Διά πρεσβειών του αγίου οσιομάρτυρος Γερασίμου του Νέου του Καρπενησιώτου, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών των αμαρτωλών δούλων σου.