Οι Νεομάρτυρες των Άνω Μουλίων

Τρία ουράνια φώτα παρουσιάζονταν κάθε βράδυ πάνω από έναν πρόχειρο τάφο, δίπλα σε ένα μικρό ρυάκι της Κρήτης. Πάνω στο σεντούκι με τα ιερά λείψανα σχηματίστηκε αργότερα ιστός αράχνης, και μέσα στις ίνες του διακρίνονταν καθαρά τα πρόσωπα των τριών Αγίων. Πρόκειται για τους νεομάρτυρες Απόστολο, Ζαχαρία και Δημήτριο, που μαρτύρησαν στα Άνω Μούλια της Κρήτης κατά την επανάσταση του χίλια οκτακόσια εξήντα έξι. Όταν η εξέγερση φούντωσε, οι χριστιανικές οικογένειες του χωριού αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να αναζητήσουν καταφύγιο στα βουνά.

Οι οικογένειες των τριών μελλοντικών μαρτύρων κατευθύνθηκαν προς το φαράγγι πάνω από τον Ζαρό, με προορισμό τον Άγιο Νικόλαο. Όταν έφθασαν στον Μουλιανό Πόρο, έπεσαν πάνω σε έφιππη περίπολο Αξεντιανών οθωμανών, γνωστών για τη βαρβαρότητα και τη σκληρότητά τους. Οι τρεις άνδρες δεν κρατούσαν όπλα και δεν προέβαλαν καμία αντίσταση στους διώκτες τους. Παρ’ όλα αυτά συνελήφθησαν αμέσως ο Δημήτριος και ο Απόστολος, και οδηγήθηκαν στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου.

Εκεί άρχισε για τους ομολογητές μάρτυρες μια φρικτή δοκιμασία που σφράγισε για πάντα τη μνήμη του τόπου. Οι Τούρκοι ζήτησαν από τους δύο πρώτους να αρνηθούν την πίστη τους και να γίνουν μουσουλμάνοι. Εκείνοι όμως στάθηκαν σταθεροί στον Χριστό και αρνήθηκαν με θάρρος κάθε σκέψη αλλαξοπιστίας. Τότε άρχισαν τα απάνθρωπα βασανιστήρια, που μαρτυρούνται και στην έκθεση ωμοτήτων της Κατίνας Τσατσαρωνάκη. Τους χτύπησαν αλύπητα, τους έκοψαν τα χέρια, τη μύτη και τα αυτιά, και στη συνέχεια τους έβγαλαν τα μάτια.

Τελικά τους θανάτωσαν με σφαγή, σφραγίζοντας το μαρτύριό τους με την αποκοπή της κεφαλής. Τον Ζαχαρία τον κράτησαν τελευταίο, για να παρακολουθήσει το μαρτύριο των άλλων και να λυγίσει η ψυχή του. Το αποτέλεσμα όμως ήταν εντελώς αντίθετο και ο μάρτυρας έμεινε ακλόνητος στην ομολογία της πίστεως. Οργισμένοι, του πέρασαν σχοινί γύρω από τη μέση και το έδεσαν στη σέλα ενός αλόγου, που τον έσερνε ορμητικά. Τον τραβούσαν με ταχύτητα πάνω σε βράχια και κλαδιά, ώσπου πιάστηκε από τον κορμό μιας αγριαχλαδιάς.

Εκεί του έκοψαν με σπαθί και τα δύο χέρια και τον αποτελείωσαν χτυπώντας τον επτά φορές στο κεφάλι. Οι επτά αυτές σπαθιές φαίνονται καθαρά μέχρι σήμερα πάνω στο τίμιο κρανίο του. Δίπλα στον τόπο όπου μαρτύρησαν οι δύο πρώτοι περνούσε ένα μικρό ρυάκι με μαλακό χώμα στην κοίτη. Εκεί ευλαβείς χριστιανοί έσκαψαν πρόχειρα και έθαψαν με κρυφό σεβασμό τα τίμια σώματα και των τριών αγίων. Κάθε βράδυ άρχισαν να εμφανίζονται τρία ουράνια φώτα πάνω από τον τόπο της ταφής, ως θεϊκή επιβεβαίωση.

Άλλαξε μάλιστα και ο ρους του ρυακιού, για να μην παρασύρουν τα νερά το χώμα και τα σεπτά λείψανα. Αργότερα οι Άγιοι εμφανίστηκαν σε όνειρο σε συγχωριανό τους και ζήτησαν την εκταφή και τη μεταφορά τους. Έγινε η εκταφή και τα ιερά λείψανα τοποθετήθηκαν μέσα σε ένα ξύλινο σεντούκι με κάθε δυνατή ευλάβεια. Μεταφέρθηκαν στον Ναό των Αγίων Αποστόλων στο χωριό και εναποτέθηκαν στην αριστερή κόγχη μπροστά από το ιερό Βήμα. Με τον καιρό άρχισε να φανερώνεται πάνω στο σεντούκι ένα παράδοξο και θαυμαστό θέαμα.

Εμφανίστηκε ιστός αράχνης που μέρα με τη μέρα πύκνωνε και απλωνόταν με τρόπο εντελώς ασυνήθιστο. Πάνω στις λεπτές ίνες του ιστού σχηματίστηκαν καθαρά τα πρόσωπα και των τριών νεομαρτύρων του χωριού. Μετά το μαρτύριο, οι οθωμανοί δεν σταμάτησαν να προκαλούν βαρύτατα δεινά στις οικογένειες των τριών αγίων. Άρπαξαν μάλιστα μία από τις τρεις θυγατέρες του μάρτυρα Ζαχαρία, την Παπαδιά, και την πούλησαν σκλάβα στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί η νέα γυναίκα κατάφερε να παντρευτεί έναν χριστιανό και να δημιουργήσει τη δική της οικογένεια στην ξενιτιά.

Κάποια νύχτα είδε σε όνειρο τον πατέρα της, που της φανέρωσε ένα μυστικό σχετικό με τον Ναό των Αγίων Αποστόλων. Της είπε ότι ο μικρός τότε Ιωσήφ Χασουράκης έπρεπε να σκάψει στον τόπο όπου αρχικά είχαν εναποτεθεί τα λείψανα. Εκεί θα έβρισκαν αγίασμα που θα γινόταν πηγή πολλών θαυμαστών θεραπειών για τους ασθενείς της Κρήτης. Η Παπαδιά ταξίδεψε από την Κωνσταντινούπολη στα Μούλια και διηγήθηκε με συγκίνηση το θεϊκό όραμά της. Πράγματι, σε βάθος δύο μέτρων μέσα στον ναό βρέθηκε το αγίασμα που είχε υποδείξει ο μάρτυρας.

Από εκείνη τη στιγμή πολλοί ασθενείς έρχονταν από διάφορα μέρη της μεγαλονήσου και θεραπεύονταν με την πίστη τους. Ο ιερός αυτός χώρος του αγιάσματος σήμερα παραμένει προστατευμένος και τιμάται από τους ευλαβείς προσκυνητές. Το χίλια εννιακόσια σαράντα έξι ο εφημέριος της ενορίας πατήρ Μιχαήλ Τσαφαντάκης ανέθεσε στον ανιψιό του μια εργασία συντήρησης. Ο Κωνσταντίνος Αποστολάκης κλήθηκε να αντικαταστήσει φθαρμένο σοβά στα χαμηλά τμήματα του ιερού Βήματος του ναού.

Καθώς χτυπούσε τον τοίχο, άκουσε έναν υπόκωφο ήχο και κατάλαβε αμέσως ότι υπήρχε κενό μέσα στο κτίσμα. Φώναξε τον θείο του ιερέα και μαζί αφαίρεσαν προσεκτικά το λεπτό επίχρισμα από την επιφάνεια. Πίσω από τον σοβά βρήκαν εντοιχισμένο ντουλάπι, και μέσα του ήταν κρυμμένο το παλιό σεντούκι με τα τίμια λείψανα. Μόλις άνοιξαν το σεντούκι, ολόκληρος ο ναός πλημμύρισε από έντονη και ολόγλυκη ευωδία θεϊκής παρουσίας. Η οροφή του ναού γέμισε ταυτόχρονα από μυροβόλες σταγόνες αγιάσματος που έπεφταν με τρόπο εντελώς ανερμήνευτο.

Επειδή το ξύλινο σεντούκι είχε φθαρεί με τον χρόνο, θεώρησαν καλύτερο να αλλάξουν τη θήκη των λειψάνων. Τα τοποθέτησαν λοιπόν μέσα σε μεταλλικό δίσκο και τα ξανατοποθέτησαν με ευλάβεια στο ίδιο εντοιχισμένο κούφωμα. Έτσι τα ιερά σκηνώματα επέστρεψαν στη θέση τους και συνέχισαν να ευωδιάζουν ολόκληρο τον ιερό χώρο της ενορίας. Στις είκοσι τρεις Αυγούστου του χίλια εννιακόσια ογδόντα ένα έγινε στα Μούλια μια ιερή και ιστορική σύναξη. Λειτούργησε ο μακαριστός Μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας Κύριλλος, ένας ποιμένας βαθιά αφοσιωμένος στους τοπικούς αγίους της επαρχίας του.

Τότε έγινε το άνοιγμα της μικρής κρύπτης και η επίσημη μετακομιδή των λειψάνων στον κυρίως ναό του χωριού. Τα τίμια σκηνώματα τοποθετήθηκαν σε αρμόζουσα θέση, ώστε οι πιστοί να μπορούν να τα προσκυνούν με κάθε τιμή. Στις είκοσι μία Αυγούστου του δύο χιλιάδες έντεκα τελέστηκε άλλη μια σημαντική και κατανυκτική ιερή πράξη. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας Μακάριος τέλεσε τα ιερά εγκαίνια του νέου ναού των τριών νεομαρτύρων. Χρησιμοποίησε για τη θεμελίωση των αγίων εγκαινίων τεμάχια από τα ίδια τα ιερά λείψανα των τριών αγίων.

Ο ναός ανεγέρθηκε προς τιμήν τους στα Άνω Μούλια, σε τόπο που αγιάστηκε από το αίμα τους. Τις δαπάνες της ανέγερσης ανέλαβαν με αρχοντική φιλοτιμία οι συγγενείς των αγίων Κωνσταντίνος Αποστολάκης και Εμμανουήλ Αναγνωστάκης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή που πέφτει ανάμεσα στις δεκαέξι και τις είκοσι δύο Αυγούστου κάθε χρόνο.