Ο Νεομάρτυς Σταμάτιος από τον Βόλο

Μέσα στην Κωνσταντινούπολη του χίλια εξακόσια ογδόντα, ένας απλός χωρικός από τον Βόλο στάθηκε όρθιος μπροστά στον φοβερό Βεζύρη. Πήγε να ζητήσει δικαιοσύνη για τον βαρύ φόρο και βρέθηκε κατηγορούμενος ότι τάχα αρνήθηκε τον Χριστό του. Ο Σταμάτιος καταγόταν από το χωριό Άγιος Γεώργιος του Βόλου, στην επαρχία Δημητριάδος, και ζούσε ήσυχα ανάμεσα στους συγχωριανούς του. Εκείνη την εποχή έφτασε στην περιοχή ένας σκληρός αγάς, για να μαζέψει τον φόρο του χαρατσιού από τους Χριστιανούς.

Ο άνθρωπος αυτός φερόταν με αυθαιρεσία, καταδυνάστευε τους κατοίκους και τους φόρτωνε με αδικίες πέρα από κάθε μέτρο. Οι απελπισμένοι χωρικοί συσκέφθηκαν και αποφάσισαν να στείλουν μια μικρή αντιπροσωπία στην Υψηλή Πύλη της Πόλης. Ήλπιζαν πως εκεί θα έβρισκαν επιτέλους το δίκιο τους και θα γλίτωναν από τον σκληρό φοροεισπράκτορα. Ανάμεσα στα μέλη της αποστολής βρέθηκε και ο ταπεινός Σταμάτιος, χωρίς να φαντάζεται τι τον περίμενε. Παρουσιάστηκαν λοιπόν όλοι μαζί στον Βεζύρη και άρχισαν να εκθέτουν με παράπονο τις αδικίες του αγά.

Εκείνος όμως ήταν προσωπικός φίλος του φοροεισπράκτορα και δεν θέλησε καθόλου να ακούσει τα λόγια τους. Διέταξε αμέσως τους φρουρούς να τους πετάξουν έξω με σπρωξιές και άγρια χτυπήματα. Μερικοί από τους απεσταλμένους, και ο Σταμάτιος μαζί τους, διαμαρτύρονταν δυνατά για την κατάφωρη αδικία που γινόταν εις βάρος τους. Τότε κάποιοι Τούρκοι αξιωματούχοι, φίλοι του αγά, ξεχώρισαν τον άγιο και τον οδήγησαν πάλι πίσω στον Βεζύρη. Εκεί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του και τον συκοφάντησαν πως δήθεν είχε ασπαστεί τον ισλαμισμό και τώρα εμφανιζόταν ξανά ως Χριστιανός.

Ο Σταμάτιος αρνήθηκε με όλη του τη δύναμη την κατηγορία και έλεγξε φανερά την κακία των κατηγόρων του. Ο Βεζύρης τον έστειλε αμέσως στον αρμόδιο κριτή, που είχε καθήκον να εξετάζει τέτοιες σοβαρές υποθέσεις πίστεως. Μπροστά στον δικαστή ο μάρτυρας επανέλαβε σταθερά πως πρόκειται για ξεκάθαρη συκοφαντία των εχθρών του. Ο δικαστής τον κοίταξε με πονηρή ματιά και του είπε: «Κι αν δεν έγινες, γίνε τώρα Τούρκος». Ο γενναίος Σταμάτιος ύψωσε τότε τη φωνή του και απάντησε με αποφασιστικότητα και ιερή αγανάκτηση.

«Μη γένοιτο να γίνω τόσο ανόητος ώστε να αρνηθώ τον γλυκύτατο Χριστό μου». Καλύτερα θεωρούσε τον θάνατο μαζί με τον Κύριό του παρά τη ζωή με χίλιες απολαύσεις και πρόσκαιρες δόξες αυτού του κόσμου. Ο δικαστής έμεινε άναυδος μπροστά στη γενναιότητα του απλού χωρικού και τον έστειλε πάλι στον Βεζύρη. Εκείνος δοκίμασε με κάθε τρόπο να λυγίσει την ψυχή του, χρησιμοποιώντας κολακείες, υποσχέσεις, τιμές και αξιώματα. Του υποσχέθηκε ακόμη και τη θέση του προσωπικού του υπασπιστή, αν δεχόταν να αλλάξει την πίστη των πατέρων του.

Ο μάρτυρας για δεύτερη φορά ομολόγησε με δυνατή φωνή την αγάπη του προς τον Χριστό μπροστά σε όλους. «Πλούτο και δόξα και τιμή έχω εγώ τον Χριστό μου, που μου ετοιμάζει κατοικία αιώνια στους ουρανούς». Πρόσθεσε ακόμη πως οι τιμές και οι δόξες του κόσμου είναι φθαρτές και χάνονται γρήγορα μαζί με όσους τις κυνηγούν μάταια. Ο Βεζύρης οργίστηκε και διέταξε να τον κλείσουν στη φυλακή και να τον βασανίσουν σκληρά. Μετά από αρκετές ημέρες ζήτησε να τον φέρουν ξανά μπροστά του, ελπίζοντας πως οι ταλαιπωρίες θα τον είχαν τσακίσει εντελώς.

Δοκίμασε πάλι με υποσχέσεις και φοβέρες, μα ο μάρτυρας στεκόταν σαν αδιάσειστος βράχος μέσα στη θύελλα. Η μορφή του φανέρωνε γαλήνη και αποφασιστικότητα, χωρίς ίχνος δειλίας ή ταλάντευσης. Ο Σταμάτιος ύψωσε τότε τη φωνή του για τελευταία φορά μπροστά στον σκληρό κριτή του. «Ακόμη και με μύριους θανάτους να με καταδικάσεις, εγώ τον Χριστό μου ποτέ δεν θα τον αρνηθώ». Δήλωνε με παρρησία πως ήταν έτοιμος να βασανίζεται για το άγιο όνομά Του σε όλη του τη ζωή.

Ο Βεζύρης γέμισε οργή μπροστά στην ακλόνητη πίστη του και τον παρέδωσε στον έπαρχο της Πόλης. Έδωσε εντολή να αποκεφαλιστεί χωρίς άλλη αναβολή, ως παραδειγματική τιμωρία για όσους τολμούσαν να αντιστέκονται. Οι δήμιοι τον οδήγησαν στον τόπο της εκτέλεσης, μπροστά ακριβώς στο βασιλικό παλάτι, κοντά στην Αγία Σοφία. Εκεί ο γενναίος μάρτυρας έκλινε με χαρά τον αυχένα του κάτω από τη σπάθα του δημίου. Παρέδωσε την αγία ψυχή του στον Κύριο, την Δευτέρα δεκαέξι Αυγούστου του έτους χίλια εξακόσια ογδόντα.

Το αίμα του πότισε το χώμα της βασιλεύουσας και έγινε σπόρος ευλογίας για τη σκλαβωμένη Ρωμιοσύνη. Το μαρτύριό του κατέγραψε με ευλάβεια ο μοναχός Ιάκωβος ο Αγιορείτης την ίδια χρονιά του ένδοξου θανάτου του. Η πολύτιμη αυτή διήγηση σώζεται σήμερα στον κώδικα οκτακόσια πέντε της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου, ως αιώνια μαρτυρία γενναιότητας και πίστεως.