Όσιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής, ο φλογερός εραστής της Παναγίας

Ένας φτερωτός νέος κατέβηκε μέσα από τη στέγη ενός φτωχικού σπιτιού στις Λεύκες της Πάρου και πήρε ένα μωρό φασκιωμένο. Εκείνο το βρέφος ονομαζόταν Φραγκίσκος και αργότερα έγινε ο μεγάλος Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής, αναστηλωτής της νοεράς προσευχής. Η μητέρα του Μαρία αντίκρισε στον ύπνο της τον φωτεινό αγγελιαφόρο, ο οποίος της έδειξε σε σημειωματάριο γραμμένη την ουράνια εντολή. Όταν εκείνη αντιστάθηκε, ο άγγελος της χάρισε ένα πολύτιμο κόσμημα σε σχήμα σταυρού και πήρε μαζί του το παιδί.

Από εκείνη τη νύχτα η ευλαβική μάνα πίστευε ακράδαντα ότι ο μικρός θα ακολουθούσε κάποτε τον δρόμο του Χριστού. Γεννήθηκε στο μικρό και ήρεμο νησί των Κυκλάδων το χίλια οκτακόσια ενενήντα οκτώ, μέσα σε φτωχική και εργατική οικογένεια. Ο πατέρας του Γεώργιος έφυγε νωρίς από τη ζωή και η μητέρα του σήκωσε μόνη το βάρος όλης της οικογένειας. Η Μαρία ήταν απλή και ακέραιη ψυχή, που έτρεχε στην εκκλησία να λειτουργηθεί και να περιποιηθεί τον ιερό ναό με ζήλο.

Ο μικρός Φραγκίσκος μεγάλωσε κοντά της και τη βοηθούσε στις διάφορες εργασίες του φτωχικού σπιτιού. Στα εφηβικά του χρόνια ο Φραγκίσκος έφυγε από το νησί και κατέβηκε στον Πειραιά, όπου εργαζόταν ως μικροέμπορος για το ψωμί του. Στα εικοσιτρία του χρόνια μετέφερε το κέντρο της εργασίας του στην Αθήνα και δραστηριοποιήθηκε με ζήλο και ευθύτητα. Απέφευγε όμως κάθε πονηρία και κάθε αδικία, γιατί η συνείδησή του ζητούσε ήδη κάτι ανώτερο από τα κέρδη του κόσμου.

Εκείνη την περίοδο άρχισε να μελετά πατερικά βιβλία και οι βίοι των μεγάλων ασκητών άναψαν μέσα του φλόγα θείου ενθουσιασμού. Η οριστική απόφαση για τη μοναχική ζωή ήρθε ύστερα από ένα συγκλονιστικό όραμα που σημάδεψε για πάντα την ψυχή του. Είδε στον ύπνο του δύο αξιωματικούς ανακτορικής φρουράς να τον ανεβάζουν σε λαμπρό και υπερκόσμιο παλάτι. Του φόρεσαν ολόλευκη και πολύτιμη στολή και του είπαν πως από εκείνη τη στιγμή θα υπηρετούσε εκεί, μπροστά στον αιώνιο Βασιλέα.

Όταν ξύπνησε, η ουράνια εντολή αντηχούσε αδιάκοπα μέσα του και άλλαξε ολόκληρη την εσωτερική και εξωτερική του κατάσταση. Σταμάτησε τις εργασίες του, έμεινε σκεπτικός και πήρε την απόφαση να φύγει για το περιβόλι της Παναγίας, το Άγιον Όρος. Πρώτος σταθμός του στον Άθωνα υπήρξαν τα Κατουνάκια, όπου τότε ζούσε ο αείμνηστος Γέροντας Δανιήλ, ιδρυτής της αδελφότητος των Δανιηλαίων. Από τον ευλαβή και συνετό εκείνον πατέρα έλαβε ο νεαρός υποψήφιος μοναχός πολύτιμη και ουσιαστική πνευματική βοήθεια.

Δεν παρέμεινε όμως κοντά του, διότι η ψυχή του αναζητούσε ζωή ακόμη αυστηρότερη και βαθύτερη ησυχαστική άσκηση. Σε μια πανήγυρη της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στην ίδια την κορυφή του Άθωνα, γνώρισε τον αξέχαστο Γέροντα Αρσένιο. Από εκείνη την ώρα ο πατήρ Αρσένιος έγινε ο μόνιμος συνασκητής του και δεν χωρίστηκαν ποτέ πια ως το τέλος. Μαζί υποτάχθηκαν στον Γέροντα Εφραίμ, που είχε την καλύβη του Ευαγγελισμού στα Κατουνάκια, και ακολούθησαν την υπακοή του.

Έπειτα όλοι μαζί έφυγαν για τη Σκήτη του Αγίου Βασιλείου, αναζητώντας περισσότερη ερημία και πνευματική σιωπή. Μετά την οσιακή κοίμηση του Γέροντος Εφραίμ ξεκίνησαν οι δύο πατέρες τους μεγάλους ασκητικούς τους αγώνες. Η νηστεία, η αγρυπνία και η αδιάλειπτη προσευχή έγιναν ο αδιάκοπος ρυθμός της καθημερινής τους ζωής. Κυριότερο έργο τους όμως ήταν η νήψη και ο εγκλεισμός του νοός μέσα στην καρδιά. Το χίλια εννιακόσια τριάντα οκτώ ο Όσιος μαζί με τον πατέρα Αρσένιο μετακόμισαν στις απόκρημνες σπηλιές της Μικράς Αγίας Άννης.

Σε ένα από εκείνα τα άγρια σπήλαια υπήρχε μικρή εκκλησία αφιερωμένη στον Τίμιο Πρόδρομο, που έγινε καταφύγιό τους. Διαμόρφωσαν τον χώρο με τα ίδια τους τα χέρια, έχτισαν λίγα ταπεινά κελλιά και παρέμειναν εκεί ως το χίλια εννιακόσια σαράντα επτά. Σε αυτό το πτωχικό σπήλαιο του Προδρόμου ασκήθηκαν και ωρίμασαν τα πρώτα πνευματικά παιδιά του φωτισμένου Γέροντος. Πολλά από εκείνα έγιναν αργότερα ηγούμενοι σε μεγάλα και ιστορικά μοναστήρια του Αγίου Όρους και της Ελλάδος.

Στον Όσιο Ιωσήφ οφείλεται η πνευματική αναγέννηση και επάνδρωση έξι ιερών αθωνικών μονών. Στον ίδιο οφείλεται και η στήριξη πολλών γυναικείων αδελφοτήτων που άνθισαν αργότερα μέσα στον ελλαδικό χώρο. Από το ίδιο ταπεινό σπήλαιο ξεκίνησε αργότερα και ο Γέροντας Εφραίμ για τη μακρινή Αμερική και τον Καναδά. Ίδρυσε εκεί ιερούς παρθενώνες, πνευματικά φυτώρια από τα οποία μεταφυτεύεται και απλώνεται το ορθόδοξο πνεύμα. Το φως του Χριστού έφτασε έτσι στον απόδημο ελληνισμό και στα πέρατα του κόσμου.

Το χίλια εννιακόσια πενήντα ένα ο Όσιος μεταφέρθηκε στη Νέα Σκήτη, στην καλύβη του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Η αγάπη του προς την Παναγία ήταν ανώτερη από κάθε ανθρώπινη περιγραφή και τα μάτια του δάκρυζαν στο άκουσμα του ονόματός Της. Από καιρό την παρακαλούσε θερμά να τον πάρει κοντά της και να αναπαυθεί από τους κόπους της παρούσης ζωής. Η Παντάνασσα τον πληροφόρησε έναν ολόκληρο μήνα πριν για την ημέρα της οσιακής του αναχωρήσεως. Την παραμονή ο Γέροντας είπε σε φίλο του πως την αυριανή ημέρα θα ταξίδευε για την αιώνια πατρίδα.

Στη Θεία Λειτουργία της Κοιμήσεως κοινώνησε τα άχραντα Μυστήρια λέγοντας πως αυτά ήταν εφόδιο ζωής αιωνίου. Ξημέρωσε η δεκάτη πέμπτη Αυγούστου του χίλια εννιακόσια πενήντα εννέα και ο Γέροντας περίμενε ήρεμος την ώρα του. Όταν ο ήλιος ανέβαινε, ζήτησε από τους πατέρες την τελευταία ευχή και την τελευταία μετάνοια. Σήκωσε τα μάτια του ψηλά, ατένισε ακίνητος για δύο λεπτά και μετά είπε γαλήνια πως όλα τελείωσαν. Παρέδωσε την ψυχή του στα χέρια Εκείνου, τον οποίο πόθησε και υπηρέτησε από τη νεότητά του.

Η διδασκαλία του Οσίου περιέχεται σε εξήντα πέντε επιστολές, που εξέδωσε η Ιερά Μονή Φιλοθέου προς ωφέλεια του κόσμου. Μέσα από αυτές φανερώνεται ότι ο Γέροντας υπήρξε γνήσιος συνεχιστής και αυθεντικός εκφραστής όλης της νηπτικής παραδόσεως της Εκκλησίας. Ο εμπειρικός τρόπος της ζωής του έδειξε εφαρμοσμένη ολόκληρη τη φωτεινή διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Τα κύματα της θείας χάριτος πλημμύριζαν την ψυχή του και ο νους του αρπαζόταν συχνά σε υψηλή θεωρία.

Έγινε κάτοχος του ακτίστου φωτός και άριστος διδάσκαλος της νοεράς και καρδιακής προσευχής. Όλος ο βίος του μοιάζει με ζωντανό συναξάρι, που θυμίζει τους παλαιούς και μεγάλους ασκητές της ερήμου. Οι αγώνες του εναντίον των δαιμόνων και των παθών ήταν τόσο σκληροί, που σήμερα κανείς δύσκολα τολμά να τους ακούσει. Απέκτησε μεγάλη καθαρότητα ψυχής και σώματος και είχε πάντοτε ως ζωντανό παράδειγμα την Παναγία Παρθένο. Έγραφε ότι η Παναγία αγαπά πολύ τη σωφροσύνη και θέλει όλα τα παιδιά της αγνά και καθαρά. Πέρασε τα στάδια της καθάρσεως, του φωτισμού και της τελειώσεως και άφησε στο Άγιον Όρος ολοζώντανη πνευματική κληρονομιά.