Ένας λαμπρός αξιωματικός του βυζαντινού στρατού άφησε μια μέρα τα όπλα και τα αξιώματα για να ακολουθήσει γυμνός τον Χριστό στην έρημο της Συρίας. Ο ίδιος άνθρωπος έβαλε αργότερα φωτιά σε ειδωλολατρικό ναό και στάθηκε αμετακίνητος, περιμένοντας τους εξαγριωμένους κατοίκους να τον βρουν. Ο Άγιος Αλέξανδρος γεννήθηκε στην Ασία και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Κωνσταντινούπολη, όπου απέκτησε αξιόλογη μόρφωση και ευρύτατη παιδεία. Στα ώριμα χρόνια του υπηρέτησε στον στρατό και έφτασε μάλιστα στο αξίωμα του στρατιωτικού διοικητή με μεγάλη υπόληψη.

Στις ελεύθερες ώρες του μελετούσε με πόθο την Αγία Γραφή, γιατί η ψυχή του ήταν θεοφοβούμενη, σώφρων και γεμάτη εγκράτεια. Όταν διάβασε τον λόγο του Κυρίου προς τον πλούσιο νέο, συγκλονίστηκε και αποφάσισε να τον εφαρμόσει χωρίς αναβολή. Πούλησε όλη την πλούσια περιουσία του και μοίρασε τα χρήματα στους φτωχούς και στους εμπερίστατους της πόλης. Άφησε φίλους, υπηρέτες, σπίτι και κάθε βιοτική μέριμνα και ξεκίνησε για τη Συρία. Εκεί βρήκε μια κοινοβιακή μονή με ηγούμενο τον όσιο Ηλία και ζήτησε με δάκρυα να γίνει μοναχός.

Έμεινε τέσσερα ολόκληρα χρόνια κοντά στον γέροντα, ασκούμενος στην υπακοή και στην αδιάλειπτη προσευχή. Μέσα στο μοναστήρι ο Αλέξανδρος μελετούσε νυχθημερόν τους ψαλμούς του Δαβίδ, ζητώντας από τον Θεό να του φανερώσει τη δύναμη κάθε στίχου. Παρατήρησε όμως ότι οι αδελφοί φρόντιζαν με υπερβολή για την τροφή και τα ενδύματα, αντίθετα προς τον λόγο του Ευαγγελίου. Πήρε λοιπόν το Ευαγγέλιο, πλησίασε τον γέροντα Ηλία και τον ρώτησε αν είναι αληθινά όσα γράφονται μέσα σε αυτό.

Ο γέροντας ταράχτηκε και νόμισε ότι ο μαθητής του παρασύρθηκε σε αμφιβολία από τον πονηρό. Ο Αλέξανδρος όμως εξήγησε ότι δεν αμφιβάλλει καθόλου, αλλά αναζητεί την πλήρη εφαρμογή του θείου λόγου. Όταν οι αδελφοί απάντησαν ότι ο άνθρωπος αδυνατεί να τηρήσει όλα όσα προστάζει το Ευαγγέλιο, εκείνος άναψε εσωτερικά και αποφάσισε να φύγει στην έρημο. Πήρε την ευλογία του γέροντα, αποχαιρέτησε με αγάπη τη συνοδεία και ξεκίνησε χωρίς τίποτε άλλο από το ιερό Ευαγγέλιο.

Έμεινε εφτά ολόκληρα χρόνια στην έρημο, χωρίς καμιά απολύτως μέριμνα για την επόμενη ημέρα. Η θεία πρόνοια τον έτρεφε θαυμαστά, όπως αργότερα φάνηκε σε όσους τον γνώρισαν και τον ακολούθησαν στην πορεία της ασκητικής ζωής. Όταν συμπληρώθηκαν τα εφτά χρόνια της ερήμου, ο όσιος έμαθε ότι κοντά του βρισκόταν χωριό ειδωλολατρών. Πήγε αμέσως εκεί και έβαλε φωτιά στον ναό των ειδώλων, χωρίς να φύγει μετά την πράξη του. Στάθηκε δίπλα στις φλόγες και περίμενε τους κατοίκους, αρνούμενος να κρύψει το έργο του από τους ταραγμένους εκείνους ανθρώπους.

Όταν τον οδήγησαν στον τοπικό άρχοντα Ραβούλα, εκείνος προσπάθησε με πολλά επιχειρήματα και απειλές να τον κάμψει. Στο τέλος όμως νικήθηκε από την πραότητα και τη σοφία του αγίου και ζήτησε ιδιαίτερη συνάντηση μαζί του. Μέρα και νύχτα μιλούσαν για τον Θεό, για τον Χριστό, για τη δημιουργία και για τη βασιλεία των ουρανών. Ο όσιος προσευχήθηκε με πίστη και κατέβηκε φωτιά από τον ουρανό που έκαψε ψάθες και ξύλα μπροστά στα μάτια του άρχοντα. Ο Ραβούλας τρόμαξε και ομολόγησε φωναχτά τη μεγαλοσύνη του χριστιανικού Θεού.

Λίγο αργότερα βαπτίστηκε και βγαίνοντας από την κολυμβήθρα βρήκε το λευκό του ένδυμα γεμάτο κόκκινους σταυρούς. Οι κάτοικοι έσπασαν με τα ίδια τους τα χέρια τα είδωλα και βαπτίστηκαν όλοι μαζί. Ο νεοφώτιστος Ραβούλας ζήτησε από τον άγιο να αποδείξει έμπρακτα την εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού. Ο όσιος τότε τον οδήγησε με τους οικείους του σε άβατη έρημο, χωρίς ψωμί και χωρίς εφόδια. Όταν η πείνα τους πίεσε, εμφανίστηκε ένας άγγελος με μορφή χωρικού, οδηγώντας ζώα φορτωμένα με ζεστά ψωμιά και φρούτα.

Μετά την παράδοση της τροφής έγινε άφαντος, και όλοι κατάλαβαν πως είναι αληθινός ο λόγος του Κυρίου για τα κρίνα και τα πετεινά. Ο Ραβούλας μοίρασε τότε όλη του την περιουσία, ελευθέρωσε τους δούλους και αναχώρησε στην έρημο. Αργότερα έγινε επίσκοπος της Έδεσσας και ποίμανε με αγιότητα το ποίμνιό του για πολλά χρόνια. Ο Αλέξανδρος συνέχισε την οδοιπορία του και πέρασε τον Ευφράτη, όπου βρήκε ένα μεγάλο δέντρο με βαθιά κουφάλα. Έκανε εκείνη την κουφάλα κατοικία του και έμεινε εκεί είκοσι ολόκληρα χρόνια αγωνιζόμενος.

Σιγά σιγά μαζεύτηκαν γύρω του αδελφοί από την Ελλάδα, τη Ρώμη, τη Συρία και την Αίγυπτο. Δημιουργήθηκε μεγάλη κοινοβιακή μονή τετρακοσίων μοναχών, η οποία ζούσε με απόλυτη ολιγάρκεια και μοίραζε τα περισσεύματα σε φτωχούς και ξένους. Μέσα σε αυτή τη μονή ο όσιος συνέλαβε την πρωτότυπη και τολμηρή ιδέα του θεσμού των ακοιμήτων. Σκεπτόταν τον λόγο του ψαλμωδού για τη μελέτη του νόμου του Θεού ημέρα και νύχτα και ποθούσε να τον δει να πραγματώνεται στην εκκλησία.

Προσευχήθηκε τρία ολόκληρα χρόνια με νηστείες και δάκρυα, ζητώντας από τον Κύριο πληροφορία για το θέλημά του. Τελικά εμφανίστηκε ο ίδιος ο Κύριος και του είπε ότι του είναι αρεστή η επιθυμία της καρδιάς του. Έτσι χώρισε την αδελφότητα σε εικοσιτέσσερις βάρδιες, μία για κάθε ώρα του εικοσιτετραώρου. Οι μοναχοί έψαλλαν αδιάκοπα τους ψαλμούς του Δαβίδ σε δύο χορούς, σε σταθερό ρυθμό, σταματώντας μόνο για τις τακτικές ακολουθίες. Από αυτή την ασταμάτητη υμνωδία η μονή ονομάστηκε των ακοιμήτων και έγινε φάρος προσευχής σε όλη την Ανατολή.

Ο όσιος έστειλε επίσης εβδομήντα έμπειρους αδελφούς να κηρύξουν το Ευαγγέλιο στα γύρω ειδωλολατρικά χωριά. Πολλοί από εκείνους τους κατοίκους ήρθαν στην πίστη και βαπτίστηκαν με μεγάλη χαρά και κατάνυξη. Μετά από είκοσι χρόνια στον Ευφράτη ο όσιος εμπιστεύτηκε τη μονή στον έμπειρο γέροντα Τρόφιμο. Πήρε μαζί του εκατόν πενήντα αδελφούς και ξεκίνησε για τα περσικά σύνορα, ώστε να κηρύξει τον Χριστό στους ειδωλολάτρες της εκείνης της περιοχής. Στην πορεία πέρασαν φοβερές δοκιμασίες πείνας, και τριάντα αδελφοί γόγγυσαν εναντίον του και επιστράφηκαν στη μονή.

Ο Θεός όμως έστειλε τους τοπικούς διοικητές με άφθονη τροφή και η αποστολή έφερε πολλούς στη χριστιανική πίστη. Σε μια ειδωλολατρική πόλη οι πλούσιοι τον έδιωξαν, επειδή δεν δέχονταν τον λόγο για την ελεημοσύνη και τη μετάνοια. Ο Θεός τότε άφησε τρία χρόνια χωρίς βροχή στη γη εκείνη, ώσπου οι κάτοικοι ζήτησαν συγγνώμη και ευλογήθηκαν με πλούσια καρποφορία. Έπειτα ο όσιος έφτασε στην αρχαία Παλμύρα, χτισμένη από τον Σολομώντα μέσα στην έρημο. Οι Ιουδαϊζοντες χριστιανοί της Παλμύρας έκλεισαν τις πύλες της πόλης, λέγοντας ότι δεν μπορούν να τραφούν τόσοι μοναχοί.

Λίγο πιο πέρα όμως βρήκαν φιλόξενους ειδωλολάτρες, οι οποίοι τους πρόσφεραν ψωμί και κάθε αγαθό για ξεκούραση. Ο όσιος έφτασε τότε στην Αντιόχεια, όπου ο επίσκοπος Θεόδοτος παρασύρθηκε από συκοφαντίες και έδιωξε με βία τη συνοδεία του. Ο υποδιάκονος Μάλχος χτύπησε τον άγιο στο πρόσωπο και εκείνος του απάντησε ταπεινά με μόνο τα λόγια του Ευαγγελίου για τον δούλο Μάλχο. Ο λαός αγανάκτησε και υπερασπίστηκε τον όσιο, ώσπου ο επίσκοπος υποχώρησε και του παραχώρησε τόπο διαμονής.

Οι Αντιοχείς οικοδόμησαν εκκλησία και μοναστήρι και ο όσιος έχτισε νοσοκομείο και ξενώνα για τους ασθενείς και τους ξένους. Οι πλούσιοι έδιναν χωρίς δισταγμό όσα ζητούσε και ο ίδιος υπηρετούσε τους αρρώστους με τα ίδια του τα χέρια. Μέσα από την ευθεία γλώσσα του όμως έλεγξε με παρρησία τον επίσκοπο και τον άρχοντα της πόλης για την αδικία τους. Διώχτηκε τότε στη Χαλκίδα και η αδελφότητα διασκορπίστηκε σε διάφορες κατευθύνσεις. Επέστρεψε αργότερα, αλλά μην βρίσκοντας τους αδελφούς προτίμησε να φύγει κρυφά με ένα ρούχο φτωχού.

Έφτασε στην κοινοβιακή μονή των Κιρινθίνων και βρήκε ζωντανή την ίδια τάξη των ακοιμήτων που είχε θεσπίσει στον Ευφράτη. Από εκεί κατέβηκε στην Κωνσταντινούπολη, παίρνοντας μαζί του είκοσι τέσσερις αδελφούς. Εγκαταστάθηκε κοντά στον ναό του αγίου Μηνά και σύντομα μαζεύτηκαν γύρω του τριακόσιοι μοναχοί από διάφορα έθνη. Ίδρυσε ευρύχωρη μονή και έβαλε σε εφαρμογή και εκεί τον θεσμό της ακατάπαυστης ψαλμωδίας προς τον Θεό. Όταν κάποιοι ανέκριναν τη ζωή τους, ο όσιος προφήτευσε την έλευση αρτοποιού, στον οποίο εμφανίστηκε άγγελος και του παρέδωσε ζεστά ψωμιά για τους μοναχούς.

Ο όσιος είχε χάρισμα διορατικού και διέκρινε λογισμούς και κρυφές παραλείψεις. Όταν οι διακονητές ξέχασαν να ετοιμάσουν ζεστό ρόφημα για τους αρρώστους, το καζάνι βρέθηκε να βράζει από μόνο του χωρίς φωτιά. Στα ταραγμένα χρόνια της νεστοριανής αίρεσης ο όσιος συκοφαντήθηκε ως αιρετικός από τους ίδιους τους αιρετικούς της πρωτεύουσας. Οδηγήθηκε σε δίκη και απάντησε μόνο με λόγια ψαλμικά, ενώ ένα δαιμόνιο φώναξε δυνατά ότι τυραννείται από την παρουσία του.

Πέρασε φυλακίσεις, ξυλοδαρμούς και θλίψεις μαζί με τους μοναχούς του, αλλά κράτησε ακέραιη την πίστη του. Όταν η θύελλα της αίρεσης κόπασε, ο όσιος έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ειρηνικά στη μονή που είχε ιδρύσει στην Κωνσταντινούπολη. Συμπλήρωσε πενήντα ολόκληρα χρόνια μοναχικής αδιάκοπης άσκησης, οδηγώντας πλήθος ψυχών στον δρόμο της σωτηρίας και της μετάνοιας. Κοιμήθηκε γέρων και πλήρης ημερών, γύρω στα τετρακόσια τριάντα από τη γέννηση του Χριστού.

Τάφηκε με μεγάλη τιμή και ο τάφος του έγινε αμέσως πηγή ιαμάτων για όσους τον επικαλούνταν με πίστη. Άρρωστοι, βασανισμένοι και πληγωμένοι έβρισκαν εκεί παρηγοριά και θεραπεία μέσα από τις πρεσβείες του. Η εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις τρεις Ιουλίου και επίσης στις είκοσι τρεις Φεβρουαρίου. Το έργο του υπήρξε τεράστιο και πρωτοποριακό για όλη την μοναχική παράδοση της Ανατολής. Έδειξε με τη ζωή του ότι ο λόγος του Ευαγγελίου εφαρμόζεται κατά γράμμα από τους τολμηρούς της πίστης.

Άφησε πίσω του τη μοναστική τάξη των ακοιμήτων, ένα ζωντανό σύμβολο της αδιάλειπτης δοξολογίας του Θεού. Η αδελφότητά του συνέχισε για αιώνες να ψάλλει νυχθημερόν, υπενθυμίζοντας στους πιστούς την ουράνια λατρεία των αγγέλων στους ουρανούς.