Επτά ολόκληρα χρόνια ένας άνθρωπος έμενε θαμμένος ζωντανός μέσα σε σκοτεινή ταφική σπηλιά, μαζί με δύο ληστές, χωρίς να βλέπει ποτέ το φως. Ένας ψαράς του έφερνε λίγη τροφή, όση χρειαζόταν για να μην πεθάνει αμέσως από την πείνα του. Αυτός ο άνθρωπος ήταν ο Άγιος Μεθόδιος, που αργότερα έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και στύλος της Ορθοδοξίας στα δύσκολα χρόνια της εικονομαχίας. Γεννήθηκε στις Συρακούσες της Σικελίας από εύπορη και ευσεβή οικογένεια, και από νεαρή ηλικία αγάπησε τη μοναχική ζωή.

Πήγε σε μοναστήρι του νησιού της Χίου και το ανακαίνισε με τα δικά του χρήματα, αφιερώνοντας τη ζωή του στον Θεό. Ξεχώρισε για την παιδεία του, για την αρετή του και για τη βαθιά γνώση των θείων Γραφών και των πατερικών παραδόσεων. Στα χρόνια του εικονομάχου αυτοκράτορα Λέοντος του Αρμενίου υπηρέτησε ως αποκρισιάριος κοντά στον άγιο Πατριάρχη Νικηφόρο. Στάλθηκε στη Ρώμη με αποστολή προς τον Πάπα για σοβαρές εκκλησιαστικές υποθέσεις της εποχής. Παρέμεινε εκεί επί μακρόν, καθώς ο Λέων έδιωξε τον Νικηφόρο από τον θρόνο.

Όταν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, ο Μεθόδιος βρήκε την Εκκλησία ταραγμένη και τους πιστούς διωγμένους για την τιμή των αγίων εικόνων. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και ρίχτηκε με όλες του τις δυνάμεις στον αγώνα κατά της εικονομαχικής αιρέσεως. Στον θρόνο ανέβηκε ο Μιχαήλ ο Τραυλός, ο οποίος στην αρχή φάνηκε φιλεύσπλαχνος και ελευθέρωσε πολλούς ομολογητές των εικόνων από τις φυλακές. Όμως δεν άργησε να αποκαλύψει την κακοδοξία του και άνοιξε νέο σκληρό διωγμό εναντίον των ορθοδόξων χριστιανών.

Στράφηκε με μανία κατά του Μεθοδίου και τον έκλεισε σε σκοτεινή φυλακή στην Ακρίτα, μαζί με άλλους γενναίους ομολογητές. Ο άγιος αντιστάθηκε με θάρρος, χρησιμοποιώντας τη Γραφή και τις διδαχές των αγίων πατέρων. Δέχτηκε όχι μόνο δεσμά και φυλακίσεις αλλά και σκληρές πληγές στο σώμα του από τους διώκτες. Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ ανέλαβε τον θρόνο ο γιος του Θεόφιλος, εξίσου φανατικός εχθρός των αγίων εικόνων. Επειδή όμως αγαπούσε τη μάθηση, ελευθέρωσε τον Μεθόδιο, αφού άκουσε από αυλικούς ότι ερμηνεύει δύσκολα χωρία βιβλίων.

Έτσι ο άγιος βγήκε προσωρινά από τη φυλακή και άρχισε πάλι τον λόγο της αληθείας. Ο Θεόφιλος πήρε μαζί του τον Μεθόδιο σε εκστρατεία εναντίον των Σαρακηνών, για να μην ξεσηκωθεί ο λαός της πρωτεύουσας υπέρ του αγίου ανδρός. Όταν όμως οι Άραβες κατατρόπωσαν τα βυζαντινά στρατεύματα και ο αυτοκράτορας μόλις γλίτωσε με ελάχιστους στρατιώτες, ξέσπασε με οργή εναντίον του ομολογητή. Είπε ότι ο Θεός παρέδωσε τη νίκη στους εχθρούς, επειδή ανάμεσά τους βρισκόταν προσκυνητής των εικόνων.

Ο άγιος απάντησε με παρρησία πως ο Κύριος οργίστηκε για τις ύβρεις των χριστιανών εναντίον της αγίας Του εικόνας. Τότε ο αυτοκράτορας τον μαστίγωσε ανελέητα και τον έστειλε εξορία σε ένα μικρό ερημικό νησί. Εκεί τον έκλεισαν μαζί με δύο ληστές μέσα σε βαθιά ταφική σπηλιά, όπου δεν έμπαινε ποτέ το φως του ήλιου. Ο Μεθόδιος έγινε ζωντανός νεκρός, σαν τον προφήτη Ιωνά μέσα στην κοιλιά του κήτους. Έναν ψαρά διέταξαν να του φέρνει ελάχιστη τροφή, μόνο για να επιβιώνει και να συνεχίζει το μαρτύριο.

Εκεί δέχτηκε γραπτό χαιρετισμό από τους ομολογητές Θεόδωρο και Θεοφάνη τους γραπτούς. Τους απάντησε και εκείνος με συγκινητικό λόγο, ονομάζοντας τον εαυτό του προτού πεθάνει θαμμένο. Όταν ο Θεόφιλος πέθανε, ανέβηκε στον θρόνο ο μικρός γιος του Μιχαήλ ο Τρίτος, και την εξουσία ανέλαβε η μητέρα του, η ευσεβής αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Πρώτο της μέλημα έγινε η ειρήνη και η ενότητα της Εκκλησίας, που είχε ταραχθεί φοβερά από την πολυχρόνια εικονομαχική αίρεση.

Διέταξε να ελευθερωθούν από τις φυλακές και τις εξορίες όλοι οι ομολογητές της πίστεως, μεταξύ των οποίων ήταν και ο άγιος Μεθόδιος. Έδιωξε από τον πατριαρχικό θρόνο τον αιρετικό Ιωάννη τον επονομαζόμενο Αννί, που είχε εγκαταστήσει εκεί ο Θεόφιλος. Στη θέση του ανέβηκε με κοινή συγκατάθεση και πανηγυρική χαρά των ορθοδόξων ο ομολογητής Μεθόδιος. Την εκλογή του είχε προαναγγείλει χρόνια πριν ο όσιος Ιωαννίκιος ο Μέγας, που ζούσε στο όρος του Ολύμπου.

Είχε προφητεύσει στον ηγούμενο Ευστράτιο ότι θα αναλάμβανε την Εκκλησία κάποιος ονόματι Μεθόδιος, φωτισμένος από το Άγιο Πνεύμα. Αναθεμάτισε όσους αρνούνταν την προσκύνηση των ιερών εικόνων και αποκατέστησε με δόξα την τιμή τους. Την πρώτη Κυριακή των νηστειών οι πατέρες εισήγαγαν πανηγυρικά τις άγιες εικόνες στους ναούς, καθιερώνοντας τη γιορτή της Ορθοδοξίας. Όμως η χαρά των ορθοδόξων εξαγρίωσε τους εικονομάχους, που σχεδίαζαν με δόλο πώς να συκοφαντήσουν τον άγιο Πατριάρχη.

Πλήρωσαν μια γνωστή αρχοντική γυναίκα και την έπεισαν να κατηγορήσει ψευδώς τον Μεθόδιο για ανήθικη σχέση μαζί της. Παρουσιάστηκε λοιπόν στην αυτοκράτειρα και στους κηδεμόνες του νεαρού βασιλιά με δάκρυα, ώστε να φανεί αληθινή η συκοφαντία της. Η φήμη εξαπλώθηκε γρήγορα παντού και προκάλεσε μεγάλο σκανδαλισμό στους πιστούς και θρίαμβο στους αιρετικούς. Ο άγιος Μεθόδιος ζήτησε επίσημη δίκη, ώστε να εξεταστεί προσεκτικά η υπόθεση από δίκαιους κριτές.

Μπροστά στους δικαστές αναγκάστηκε να αποκαλύψει μια κρυφή ασθένειά του, την οποία ως τότε δεν γνώριζε ποτέ άλλος άνθρωπος. Ομολόγησε ότι κατά την παραμονή του στη Ρώμη πολέμησε σαρκικός πειρασμός βαρύς και ζήτησε με δάκρυα τη βοήθεια του αποστόλου Πέτρου. Ο κορυφαίος απόστολος του εμφανίστηκε στον ύπνο του και τον άγγιξε με το χέρι του, νεκρώνοντας μέσα του κάθε σαρκική κίνηση. Από εκείνη την ώρα το σώμα του ήταν ανίκανο για σαρκική αμαρτία, σημείο ολοφάνερο της θείας προστασίας.

Οι δικαστές δικαίωσαν τον άγιο και η συκοφάντρια ομολόγησε ότι πληρώθηκε με χρυσάφι από τους αιρετικούς. Έτσι κατατροπώθηκαν οι εχθροί και αποκαταστάθηκε λαμπρά η τιμή του αγίου ομολογητή. Ο άγιος Πατριάρχης, με την έμφυτη ανεξικακία του, δεν επέτρεψε να εκτελεστεί η ποινή του θανάτου εναντίον των συκοφαντών. Τους χάρισε ακόμη και τις προβλεπόμενες σωματικές τιμωρίες, δείχνοντας πραγματικό πνεύμα ευαγγελικής συγγνώμης. Τους έβαλε μόνο μία ελαφριά επιτίμηση, να έρχονται με κεριά αναμμένα από τον ναό των Βλαχερνών στην Αγία Σοφία τις εορτές.

Εκεί άκουγαν με σεμνότητα την ανάγνωση του αναθέματος και επέστρεφαν στα σπίτια τους ταπεινωμένοι. Με τον τρόπο αυτό κλείστηκαν τα στόματα των αιρετικών και η εικονομαχία εξαφανίστηκε οριστικά από την Κωνσταντινούπολη. Ο Μεθόδιος, αναγνωρίζοντας τη σημασία των αγίων λειψάνων, φρόντισε να συγκεντρώσει όσα είχαν διασκορπίσει οι εικονομάχοι κατά τη μακρά περίοδο των διωγμών. Έφερε με μεγάλη τιμή στην πρωτεύουσα τα άφθαρτα λείψανα του οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου, δεκαοκτώ χρόνια μετά την κοίμησή του.

Μετέφερε επίσης από τον τόπο της εξορίας του τα τίμια λείψανα του Πατριάρχου Νικηφόρου, του πνευματικού του πατέρα και προστάτη. Φρόντιζε με αγάπη το ποίμνιο, ανακαίνιζε τους ναούς και δίδασκε σταθερά την αλήθεια της Ορθοδοξίας. Ο όσιος Ιωαννίκιος του προφήτευσε και τον χρόνο της κοιμήσεώς του, καθώς και οι δύο είχαν χάρισμα προοράσεως. Τρεις ημέρες μετά την επίσκεψη του Πατριάρχη, ο όσιος Ιωαννίκιος αναπαύθηκε ειρηνικά στον Κύριο. Επτά μήνες αργότερα, στις δεκατέσσερις Ιουνίου, εκοιμήθη και ο άγιος Μεθόδιος, αφού ποίμανε τέσσερα χρόνια την Εκκλησία του Χριστού.