Στα δύσκολα χρόνια της επανάστασης της Κρήτης, τέσσερις γενναίοι νέοι από ένα κρητικό χωριό σήκωσαν μαζί τον σταυρό του Χριστού. Οι άγιοι Νεομάρτυρες Αγγελής, Μανουήλ, Γεώργιος και Νικόλαος γεννήθηκαν όλοι στο χωριό Μέλαμπες Ρεθύμνου από γονείς ευσεβείς χριστιανούς. Ο Αγγελής και ο Μανουήλ ήταν γνήσια αδέλφια μεταξύ τους, παιδιά του Ιωάννη Ρετζέπη από την παλαιά ντόπια οικογένεια. Ο Γεώργιος ήταν γιος του Κωνσταντίνου Ρετζέπη και ο Νικόλαος ήταν γιος ενός άλλου ομώνυμου Ιωάννη Ρετζέπη του χωριού.

Όλοι λοιπόν προέρχονταν από την ίδια ευρεία οικογένεια, ήταν πλούσιοι, ξακουστοί για την ανδρεία τους, έγγαμοι και πατέρες παιδιών. Λόγω της δύσκολης κατάστασης που επικρατούσε τότε στην Κρήτη, υποκρίνονταν τους Μωαμεθανούς, για να γλιτώσουν τη ζωή τους. Έτσι απολάμβαναν ως φαινομενικοί Τούρκοι όλα τα προνόμια που έδιναν οι αρχές της εποχής στους μουσουλμάνους κατοίκους. Στο βάθος της καρδιάς τους όμως διατηρούσαν ζωντανή τη χριστιανική πίστη των πατέρων τους και την ορθόδοξη συνείδησή τους.

Όταν ξέσπασε η μεγάλη επανάσταση το χίλια οκτακόσια είκοσι ένα, συντάχθηκαν αμέσως με τους αγωνιζόμενους χριστιανούς της πατρίδας τους. Πολέμησαν με τη γνωστή τους γενναιότητα στις μάχες για την ελευθερία της σκλαβωμένης Κρήτης και την ανάσταση του ορθόδοξου γένους. Έβαλαν στην άκρη τα προνόμια που είχαν ως δήθεν Τούρκοι και έγιναν τιμημένα στελέχη του χριστιανικού στρατοπέδου της επαναστάσεως. Ο αγώνας τους αυτός υπήρξε φανερή και απερίφραστη ομολογία ότι στην καρδιά τους έμενε άθικτη η ορθόδοξη πίστη των πατέρων τους.

Όταν μετά από κάποιο διάστημα οι αγώνες στο νησί υποχώρησαν, οι τέσσερις νέοι επέστρεψαν στη γενέτειρά τους τις Μέλαμπες. Εκεί πήγαν με την παλιά τους ιδιότητα να πληρώσουν τους καθιερωμένους φόρους στους εντεταλμένους Τούρκους εισπράκτορες της περιοχής. Όμως κάποιοι κακόβουλοι ντόπιοι τους κατήγγειλαν ως αποστάτες του μουσουλμανισμού στον Μεχμέτ Πασά της πόλεως του Ρεθύμνου. Συνελήφθησαν αμέσως από τους στρατιώτες και οδηγήθηκαν δεμένοι μέσα στην πρωτεύουσα του νομού, μπροστά στις σκληρές τουρκικές αρχές.

Οι τύραννοι, καθώς γνώριζαν την επιρροή τους στην περιοχή, προσπάθησαν αρχικά με κολακείες και υποσχέσεις να τους πείσουν να αρνηθούν τον Χριστό. Οι τέσσερις όμως νεομάρτυρες έμειναν εντελώς σταθεροί στην ορθόδοξη πίστη τους και δεν υπέκυψαν σε καμία πίεση και υπόσχεση. Τότε οι τύραννοι ξέσπασαν εναντίον τους με μανία και τους βασάνισαν με τον πιο φρικτό και απάνθρωπο τρόπο που μπορούσαν να επινοήσουν. Παρ’ όλα τα φοβερά μαρτύρια, η ομολογία τους παρέμενε αδιάλειπτη και η προσευχή τους ακατάπαυστη προς τον αληθινό Σωτήρα Χριστό.

Καμία απειλή δεν κατάφερε να λυγίσει το φρόνημά τους ούτε να ραγίσει την πίστη που είχαν παραλάβει από τους γονείς τους. Έδειχναν αληθινά παιδιά της Εκκλησίας, που είχαν ξεπεράσει τον φόβο του θανάτου με τη δύναμη του αναστάντος Κυρίου. Έγιναν λαμπρό παράδειγμα σταθερότητας και αληθινής ομολογίας για όλους τους χριστιανούς της Κρήτης που υπέφεραν στα δύσκολα αυτά χρόνια. Τελικά στις εικοστή ογδόη Οκτωβρίου του χίλια οκτακόσια είκοσι τέσσερα οι τέσσερις γενναίοι νέοι οδηγήθηκαν στον τόπο της εκτελέσεως.

Αποκεφαλίστηκαν με ξίφος μπροστά στη Μεγάλη Πόρτα του Ρεθύμνου, παίρνοντας τον αμαράντινο στέφανο του μαρτυρίου από τον Κύριο. Με τη μαρτυρική τους κοίμηση δόξασαν την Εκκλησία της Κρήτης και ένωσαν τη ζωή τους με τους αρχαίους μάρτυρες. Οι πιστοί χριστιανοί του Ρεθύμνου έσπευσαν αμέσως να περισυλλέξουν με ευλάβεια τα ιερά λείψανα των αγίων νεομαρτύρων. Οι τρεις από τις άγιες κάρες των τεσσάρων Νεομαρτύρων φυλάσσονται ως πολύτιμοι θησαυροί στον ιερό Ναό των Τεσσάρων Μαρτύρων.

Ο ναός αυτός βρίσκεται στην ίδια την πόλη του Ρεθύμνου, εκεί όπου χύθηκε το μαρτυρικό αίμα των αγίων. Η μνήμη τους τιμάται από τότε με ξεχωριστή λαμπρότητα από τους πιστούς της Κρήτης κάθε χρόνο. Ο βίος τους έγινε υπόδειγμα για όλους τους αγωνιστές της ορθόδοξης πίστης και της εθνικής ελευθερίας. Δείχνει με μοναδικό τρόπο πώς η αγάπη για τον Χριστό και την πατρίδα συμπορεύονται αρμονικά μέσα στη ζωντανή ορθόδοξη παράδοση των πατέρων. Η Εκκλησία της Κρήτης τιμά τη μνήμη τους και ζητάει τις πρεσβείες τους για τη στήριξη και τη δύναμη των πιστών. Πρεσβείαις των αγίων νεομαρτύρων Αγγελή, Μανουήλ, Γεωργίου και Νικολάου των εκ Μελάμπων Κρήτης, Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών, αμήν.