Μέσα στη χορεία των δώδεκα μικρών προφητών της Παλαιάς Διαθήκης λάμπει η γενναία και θεοφώτιστη μορφή του προφήτη Ιωήλ. Φλεγόμενος από τον ζήλο για τον Κύριο, στάθηκε φωνή Θεού μπροστά σε λαό βυθισμένο μέσα στη συμφορά και την απελπισία. Ήταν γιος του Βαθουήλ και καταγόταν, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση που διέσωσαν ο Εφραίμ ο Σύρος, ο Επιφάνιος και ο Δωρόθεος, από την περιοχή πέραν του Ιορδάνη. Έζησε και προφήτευσε μέσα στην ιουδαϊκή πόλη Βεθώρων, όπου δίδασκε με παρρησία τον περιούσιο λαό του Θεού.

Στα χρόνια εκείνα έπεσε πάνω στο βασίλειο της Ιουδαίας μια φοβερή και πρωτοφανής συμφορά, σταλμένη από τον Θεό για παιδαγωγία. Μακροχρόνια ξηρασία στέγνωσε τη γη, ενώ συγχρόνως νέφη ακρίδων κατέβηκαν πάνω στη χώρα με ορμή και αρίθμητο πλήθος. Ρήμαξαν ολοκληρωτικά τα χωράφια, αφάνισαν τους καρπούς της γης και κατέστρεψαν κάθε σπόρο και κάθε ελπίδα τροφής. Η οδύνη ήταν τόσο βαριά, ώστε ακόμη και οι σταθεροί στην πίστη Ιουδαίοι λύγισαν μπροστά στο μέγεθος της δοκιμασίας.

Πολύ περισσότερο λοιπόν λύγισαν οι ολιγόπιστοι του λαού, οι οποίοι δεν είχαν πνευματικό στήριγμα να αντισταθούν στον πανικό. Τότε εμφανίζεται με δύναμη Πνεύματος ο προφήτης Ιωήλ και φωνάζει στον λαό ότι πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου. Καλεί όλους τους Ιουδαίους σε ολόθερμη επιστροφή προς τον Ιεχωβά με ολόψυχη μετάνοια και δάκρυα ειλικρινούς συντριβής. Διακηρύσσει ο προφήτης ότι η ερχόμενη ημέρα θα είναι ημέρα φοβερών συμφορών για όσους εξακολουθούν να ζουν σε αμετανοησία και πώρωση.

Η ακρίδα και η ξηρασία, που τώρα πλήττουν την Ιουδαία, είναι ζωντανή εικόνα και τρομερός προάγγελος της μέλλουσας οργής. Πριν φτάσει εκείνη η μέρα, ουρανός και γη θα κλονιστούν εκ θεμελίων από ταραχή υπερφυσική και τρομερή. Όλα τα φωτεινά σώματα του ουρανού θα σβήσουν, ο ήλιος, η σελήνη και τα αστέρια θα σκοτεινιάσουν ταυτόχρονα. Τότε θα εμφανιστεί ο Κύριος μέσα σε μεγαλοπρέπεια, οδηγώντας ολόκληρο το ουράνιο στράτευμα των αγγέλων και των δυνάμεών του.

Υπάρχει όμως, διδάσκει ο Ιωήλ, ακόμη μια ευλογημένη ευκαιρία διαφυγής από τις τόσο μεγάλες αυτές συμφορές. Υπάρχει τρόπος να αποφύγουν οι μετανοούντες Ιουδαίοι την παρούσα οδυνηρή δοκιμασία και την επερχόμενη φοβερή εκείνη ημέρα. Πρέπει να επιστρέψουν χωρίς αναβολή στον Ιεχωβά με όλη τους την καρδιά και με συντριβή ειλικρινούς μετανοίας. Παραγγέλνει λοιπόν ο προφήτης να οριστεί καθολική νηστεία και να συναχθούν στον ναό όλοι, χωρίς εξαίρεση και διάκριση.

Οι ιερείς πρέπει να σταθούν εκεί και να φωνάξουν με δάκρυα από μέρους όλου του λαού του Θεού. Λένε με πόνο και ταπείνωση να λυπηθεί ο Κύριος τον λαό του και να μη γελοιοποιήσει την κληρονομία του στα έθνη. Ο εβραϊκός λαός άκουσε με βαθιά συντριβή τη φωνή του προφήτη και υπάκουσε με προθυμία στο σωτήριο κήρυγμα της μετανοίας. Επέστρεψαν όλοι μαζί στον Ιεχωβά με δάκρυα ειλικρινούς μετανοίας και προσευχής, ζητώντας τη φιλάνθρωπη βοήθεια του Παντοκράτορα.

Ο Κύριος δέχθηκε με ευσπλαχνία τη μετάνοιά τους και λυπήθηκε τον λαό του, διώχνοντας τη συμφορά. Διά στόματος του προφήτη Ιωήλ υποσχέθηκε στον λαό του ευημερία και αφθονία γήινων αγαθών ως ανταμοιβή της επιστροφής. Θα στείλει ο Κύριος βροχή έγκαιρη και ευλογημένη, για να πιει η διψασμένη γη και να αναζωογονηθεί. Στα βοσκοτόπια θα φυτρώσει χλωρό και πλούσιο χορτάρι, τα δένδρα θα ξανανθίσουν και θα προσφέρουν άφθονους καρπούς. Τα αλώνια θα γεμίσουν σιτάρι μέχρι επάνω, και τα ληνά θα ξεχειλίσουν με γλυκό και αρωματικό χυμό σταφυλιών.

Τότε οι υιοί του Ισραήλ θα γνωρίσουν εμπράκτως ότι ο Ιεχωβά δεν εγκαταλείπει ποτέ τον λαό του. Δεν θα αφήσει ποτέ τους ανθρώπους του να εξευτελιστούν μπροστά στους εχθρούς και στα άλλα έθνη της γης. Η ευσπλαχνία όμως του Κυρίου προς τον επιστρέφοντα λαό δεν περιορίζεται μόνο στη δωρεά υλικών αγαθών. Στον περιούσιο λαό του Θεού δίνεται κατά τον προφήτη Ιωήλ ένα μέγα και θεσπέσιο πνευματικό υποσχετικό μήνυμα. Ο φωτισμένος προφήτης βλέπει με πνευματικά μάτια τα μακρινά και ευλογημένα χρόνια του ερχόμενου Μεσσία και Λυτρωτή.

Έρχεται καιρός που το Άγιο Πνεύμα του Θεού θα ξεχυθεί πλούσια πάνω σε κάθε σάρκα, χωρίς διάκριση. Δεν θα υπάρχει πια διαφορά φύλου, ηλικίας ή κοινωνικής τάξης μπροστά στη χαριτόβρυτη ευλογία του Παρακλήτου. Λέει ο Κύριος διά στόματος του προφήτη Ιωήλ ότι θα εκχύνει το Πνεύμα του πάνω σε κάθε σάρκα. Θα προφητεύσουν τότε οι γιοι και οι κόρες του Ισραήλ με μεγάλη δύναμη και θεϊκή σαφήνεια Πνεύματος αγίου. Οι γέροντες θα βλέπουν θεόπεμπτα όνειρα, ενώ οι νέοι θα δέχονται οράματα φωτεινά και μυστήρια αποκαλύψεις από τον ουρανό.

Στους δούλους και στις δούλες ακόμη θα ξεχύνεται την εποχή εκείνη η χάρη του παναγίου Πνεύματος. Προείδε με ακρίβεια ο προφήτης την ερχόμενη ένσαρκη παρουσία του Κυρίου και την κατάβαση του Παρακλήτου στους πιστούς. Προφήτευσε επίσης την επερχόμενη παγκόσμια κρίση, την ημέρα δηλαδή που θα δικάσει ο Κύριος ζώντες και νεκρούς. Πριν από εκείνη τη μεγάλη ημέρα θα προηγηθούν φοβερά σημεία και τρομερά γεγονότα στον ουρανό και στη γη. Μόνο όποιος επικαλεστεί τότε με πίστη το όνομα του Κυρίου θα σωθεί από τη φοβερή εκείνη κρίση.

Στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ ο Ιεχωβά θα κρίνει τα έθνη και θα τα τιμωρήσει για όλη την ασέβεια. Η φοβερή όμως αυτή ημέρα δεν θα έχει την ίδια έκβαση για τον πιστό και ευλογημένο λαό του Ισραήλ. Για τους πιστούς η ημέρα του Κυρίου θα γίνει ημέρα σωτηρίας, ευφροσύνης και πλήρους θείας προστασίας. Ο Ιεχωβά θα σταθεί προσωπικά υπερασπιστής και ασπίδα του λαού του απέναντι σε όλους τους ορατούς και αόρατους εχθρούς. Θα φθάσει τότε η αληθινή μακαριότητα για τον Ισραήλ, ενώ όλοι οι εχθροί του θα αφανιστούν εντελώς και οριστικά.

Ο Ιούδας θα ζει εις τον αιώνα και η Ιερουσαλήμ θα στέκει αιώνια από γενεά σε γενεά. Ο Κύριος υπόσχεται να ξεπλύνει το αίμα τους, το οποίο δεν ξέπλυνε ως τότε, και θα κατοικήσει στη Σιών. Τόσο γλυκά και παρήγορα τελειώνει ο προφητικός λόγος του Ιωήλ προς τον περιούσιο και αγαπημένο λαό του Θεού. Παρά τις φοβερές συμφορές που έπληξαν την πατρίδα του, ο Ισραήλ είχε πάντοτε αληθινό λόγο παρηγορίας. Μπορούσε να ελπίζει ότι ο πολυέλεος και μακρόθυμος Κύριος δεν θα ξεχάσει τον δοκιμαζόμενο λαό του.

Θα τον λύτρωνε σίγουρα από κάθε συμφορά, όσο σκληρή και αν φαινόταν η ενεστώσα οδυνηρή δοκιμασία. Ο μέγας υμνογράφος Ανατόλιος συνδέει αργότερα την προφητεία αυτή του Ιωήλ με τη Γέννηση του Σωτήρος Χριστού. Στους αίνους του Όρθρου της Κυριακής μετά τη Γέννηση εξηγεί ότι το αίμα είναι η Ένσαρκη Οικονομία. Η φωτιά συμβολίζει την άκτιστη Θεότητα, ενώ οι στύλοι του καπνού φανερώνουν την παρουσία και την ενέργεια του Παρακλήτου. Ταις πρεσβείαις του αγίου σου προφήτου Ιωήλ, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.