Στα μέσα του δέκατου πέμπτου αιώνα η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στέναζε από τα συνεχή πλήγματα των Οθωμανών, βλέποντας τα εδάφη της να συρρικνώνονται δραματικά γύρω από την Κωνσταντινούπολη και τον Μοριά. Ο Ιωάννης ο Όγδοος Παλαιολόγος βρισκόταν τότε στον αυτοκρατορικό θρόνο και προσπαθούσε απελπισμένα να διασώσει ό,τι είχε απομείνει από το άλλοτε υπερτεράστιο ρωμαϊκό κράτος. Η Θεσσαλονίκη είχε ήδη παραδοθεί στους Βενετούς το χίλια τετρακόσια είκοσι τρία και κατελήφθη οριστικά το χίλια τετρακόσια τριάντα από τους Οθωμανούς.

Η Ανδριανούπολη είχε κυριευτεί το χίλια τριακόσια εξήντα ένα από τον Σουλτάνο Μουράτ τον Πρώτο και είχε ήδη γίνει η πρώτη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μπροστά σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση, ο αυτοκράτορας πίστεψε ότι μόνο εξωτερική βοήθεια από τη Δύση θα μπορούσε να σώσει την πρωτεύουσα. Έτσι ήρθε σε στενή επαφή με τον Πάπα Μαρτίνο τον Πέμπτο και τον διάδοχό του Ευγένιο τον Τέταρτο, ζητώντας στρατιωτική και πολιτική στήριξη. Ο Πάπας Ευγένιος ανταποκρίθηκε με τη σύγκληση μιας μεγάλης συνόδου που άρχισε στη Φερράρα το χίλια τετρακόσια τριάντα οκτώ και ολοκληρώθηκε στη Φλωρεντία το επόμενο έτος.

Η σύνοδος αυτή έμελλε να γίνει αφορμή τραγικής σύγχυσης και διαίρεσης για ολόκληρη την ορθόδοξη πιστή ποίμνη της Ανατολής. Απώτερος σκοπός της Συνόδου Φερράρας Φλωρεντίας ήταν η ένωση των Εκκλησιών Ανατολής και Δύσης, αλλά τα κίνητρα των δύο πλευρών ήταν εντελώς διαφορετικά και ασύμβατα μεταξύ τους. Ο αυτοκράτορας επιδίωκε την ένωση για λόγους πολιτικής ενίσχυσης και υπερασπίσεως της κλονιζόμενης αυτοκρατορίας, χωρίς ιδιαίτερη θεολογική ευαισθησία στις διαφορές των δύο παραδόσεων.

Ο πάπας από την άλλη πλευρά επιζητούσε την αναγνώριση του πρωτείου του θρόνου του στην Ανατολή και την αποδοχή της διδασκαλίας του Φιλιόκβε από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η συμφωνία που υπογράφηκε εκεί βρήκε πολλούς υποστηρικτές, αλλά συνάντησε και σθεναρή αντίσταση από αξιόλογους ιεράρχες και πιστό λαό. Βασικότεροι πολέμιοι της ψευδοενώσεως υπήρξαν οι μητροπολίτες Εφέσου Μάρκος ο Ευγενικός, Ηρακλείας Αντώνιος και Τραπεζούντος Δωρόθεος, που είχαν στο πλευρό τους τη μεγάλη πλειονότητα του λαού.

Η ένωση δεν επέφερε ποτέ τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αλλά αντίθετα δίχασε άρχοντες και πιστούς σε ενωτικούς και ανθενωτικούς, παραλύοντας κάθε δυνατότητα κοινής αντίστασης. Ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός χαρακτήριζε την ένωση ως ψευδοένωση και φρονούσε ότι ο Όρος της συνόδου δεν θα είχε καμία πραγματική ισχύ. Θεωρούσε ένοχο όποιον μνημόνευε τον πάπα ως ορθόδοξο αρχιερέα και παραβάτη της πίστεως κάθε λατινόφρονα κληρικό ή λαϊκό. Έλεγε ότι ο Όρος θα καταρρίψει τελικά τον εαυτό του εξαιτίας του βλάσφημου χαρακτήρα του απέναντι στον τριαδικό Θεό μας.

Οι συνέπειες της αποστασίας και της παράβασης της πίστεως άρχισαν να εκδηλώνονται σιγά σιγά μέσα στον ορθόδοξο χώρο. Τρία χρόνια μετά την υπογραφή του Όρου, στις δεκατέσσερις Οκτωβρίου του χίλια τετρακόσια σαράντα δύο, συνέβη ένα συγκλονιστικό περιστατικό στη Χίο. Ένας ευσεβής ασκητής ιερομόναχος ονόματι Αμβρόσιος μετέβη στον ναό της Αγίας Παρασκευής στο Παλαιόκαστρο της Χίου για να τελέσει τον εσπερινό της κυριωνύμου εορτής. Καθώς προχωρούσε η ακολουθία στο δειλινό της δεκάτης τρίτης Οκτωβρίου, ξεκίνησε να βρέχει και όσο περνούσε η ώρα η βροχή δυνάμωνε ανησυχητικά.

Ο ιερομόναχος μη μπορώντας να βγει από τον ναό για να επιστρέψει στο κελί του, αντιλήφθηκε το φαινόμενο σαν ξέσπασμα της οργής του Κυρίου. Πίστεψε μάλιστα ότι ο Θεός είχε αποφασίσει να καταποντίσει ολόκληρο το νησί λόγω των αμαρτιών των κατοίκων. Έμεινε λοιπόν στην εκκλησία και κυριευμένος από φόβο άρχισε να προσεύχεται και να παρακαλεί τον Κύριο να μεταβάλλει την οργή του σε έλεος προς τον λαό. Δεν γνώριζε όμως ο Αμβρόσιος ότι η θάλασσα είχε ήδη βγει από τα όριά της και είχε ορμήσει προς την ξηρά.

Καθώς προσευχόταν θερμά, αποκοιμήθηκε από την κούραση σε ένα στασίδι του ναού, παραδομένος στη φροντίδα της Αγίας. Τότε του αποκαλύφθηκε ένα συγκλονιστικό όραμα που έμελλε να σώσει ολόκληρη τη Χίο από τον κατακλυσμό. Στο όραμά του ο Αμβρόσιος είδε να ανοίγει η στέγη του ναού και να ξεπροβάλλει μέσα από φωτεινό σύννεφο η μορφή μιας σεμνής γυναίκας με υψωμένα χέρια. Άκουσε τότε καθαρά τη φωνή της να του λέει με στοργή να μη φοβάται γιατί εκείνη ήταν η Οσιομάρτυς Παρασκευή και η πατρίδα του είχε σωθεί.

Ξύπνησε γεμάτος χαρά και αμέσως ξεκίνησε να ψέλνει τον Όρθρο με βαθιά ευλάβεια μέσα στον φωτισμένο πια ναό. Στο ξημέρωμα έφτασαν οι κάτοικοι από τη χώρα και του ανήγγειλαν συγκλονισμένοι ότι η θάλασσα είχε απειλήσει το νησί με ολοκληρωτικό κατακλυσμό. Ο ευσεβής ιερομόναχος διηγήθηκε στους κατοίκους το θαυμαστό όραμα της Αγίας Παρασκευής και τους κάλεσε σε επίσημη λιτανεία με την εικόνα της. Με τη λιτανεία που ακολούθησε και με τις πρεσβείες της Αγίας κόπασε η θάλασσα και επέστρεψε στα φυσικά της όρια, ενώ σταμάτησαν παράλληλα και τα άλλα φοβερά καιρικά φαινόμενα.

Σώθηκε έτσι το νησί και ολόκληρος ο λαός του από βέβαιη καταστροφή που είχε ήδη ξεσπάσει εναντίον τους. Το θαυμαστό αυτό γεγονός εορτάζεται πανηγυρικά όχι μόνο στη Χίο αλλά και στην Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής των Γερανείων Μαζίου, στην περιοχή των Μεγάρων. Από το εσπέρας της δεκάτης τρίτης Οκτωβρίου τελείται εκεί αγρυπνία κατά το αγιορείτικο τυπικό μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της κυριωνύμου ημέρας. Αγία Παρασκευή Οσιομάρτυς, πρέσβευε στον Κύριο για όλους εμάς που τιμούμε την ιερή ανάμνηση του θαύματός σου, αμήν.