Πάνω στις όχθες του πλατύ Δνείπερου, στις ημέρες μιας ολόκληρης γης που μόλις είχε αφυπνιστεί, στεκόταν ένας ιεράρχης με σταυρό και Ευαγγέλιο στα χέρια. Η αρχαία Ρωσία, βυθισμένη στο σκοτάδι της ειδωλολατρίας, ετοιμαζόταν να γεννηθεί από νερό και πνεύμα μέσα στα παγωμένα ρεύματα. Ο Άγιος Μιχαήλ υπήρξε ο πρώτος μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ρωσίας, και κυβέρνησε την Εκκλησία στα χρόνια του ισαποστόλου πρίγκιπα Βλαδίμηρου. Ο Βλαδίμηρος, αφού κυρίεψε την ελληνική πόλη Χερσώνα στην Κριμαία, δέχτηκε εκεί το άγιο βάπτισμα του Χριστού.

Νυμφεύτηκε στη συνέχεια την πριγκίπισσα Άννα, αδελφή των βυζαντινών αυτοκρατόρων, με σκοπό να φωτίσει ολόκληρη την επικράτειά του. Από τη Χερσώνα έστειλε πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη και ζήτησε από τον πατριάρχη ποιμένες για τη βάπτιση της ρωσικής γης. Ο πατριάρχης Νικόλαος ο Χρυσοβέργης, μαζί με σύνοδο επισκόπων, εξέλεξε και χειροτόνησε μητροπολίτη της Ρωσίας τον σοφό και πανάγιο Μιχαήλ. Άλλες πηγές λένε πως ο νέος μητροπολίτης ήταν Σύριος στην καταγωγή, ενώ άλλες τον θεωρούν Βούλγαρο ή Σέρβο.

Έλαβε από τον πατριάρχη επίσημη ευλογία και κίνησε προς τη μακρινή Ρωσία συνοδευόμενος από έξι επισκόπους και αρκετούς πρεσβυτέρους. Μαζί του ταξίδεψε επίσης πλήθος κληρικών και ψαλτών, που θα βοηθούσαν στη διοίκηση και στη λατρευτική οργάνωση της νέας Εκκλησίας. Δεν διασώζονται γραπτές μαρτυρίες για τη ζωή του Αγίου Μιχαήλ προτού χειροτονηθεί μητροπολίτης από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Μαζί με τους κληρικούς ο Άγιος Μιχαήλ έφερε στη Ρωσία ιερά λείψανα, σταυρούς, εικόνες και πολύτιμα εκκλησιαστικά σκεύη για τη λατρεία.

Ο πρίγκιπας Βλαδίμηρος υποδέχτηκε τον ιεράρχη με μεγάλη χαρά και πνευματικό ενθουσιασμό σε εκείνη την ιστορική στιγμή. Έπειτα ξεκίνησαν όλοι μαζί προς το Κίεβο, τη μητέρα όλων των πόλεων της ρωσικής γης, σε επίσημη και ένδοξη πορεία. Η εκστρατεία αυτή έμοιαζε με ιερό προσκύνημα για την εκρίζωση της παλιάς ειδωλολατρίας και την εδραίωση της αληθινής πίστεως. Πρώτο έργο του μητροπολίτη στο Κίεβο υπήρξε η βάπτιση των γιων του πρίγκιπα, και ακολούθησε η βάπτιση των στρατιωτών του.

Ο Βλαδίμηρος διέταξε τους υπηρέτες του να συντρίψουν τα είδωλα και να τα ποδοπατήσουν δημόσια μέσα στους δρόμους της πρωτεύουσας. Όλοι οι κάτοικοι, άνδρες και γυναίκες, ευγενείς και ταπεινοί, ελεύθεροι και δούλοι, κλήθηκαν να κατεβούν στον Δνείπερο για βάπτιση. Έτσι σε μια ορισμένη ημέρα συγκεντρώθηκε όλος ο λαός του Κιέβου στις όχθες του ποταμού για το μυστήριο. Ο μητροπολίτης Μιχαήλ μαζί με τους έξι επισκόπους και τους πρεσβυτέρους τέλεσε το μέγα βάπτισμα μέσα στα τρεχούμενα νερά.

Η Εκκλησία υμνεί τον Άγιο ως φωτιστή του Κιέβου, ψάλλοντας ότι λάμπει η πρωτεύουσα από το άγιο βάπτισμα που έλαβε από εκείνον. Έπειτα από τη βάπτιση της πρωτεύουσας, ο νέος μητροπολίτης ανέλαβε το βαρύ έργο να φωτίσει ολόκληρη την απέραντη ρωσική γη του Βλαδίμηρου. Με βασιλική συνοδεία ταξίδεψε στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της εποχής, στο Νόβγκοροντ του Βορρά και στο Ροστόβ της Ζαλεσιακής περιοχής. Στο Νόβγκοροντ έφτασε γύρω στο εννιακόσια ενενήντα, μαζί με επισκόπους, με τον στρατηγό Δοβρύνια και με τον Κορσουνιανό Αναστάσιο.

Εκεί συνέτριψε τα ψεύτικα είδωλα, βάπτισε πλήθος ψυχών, ίδρυσε ναούς και τοποθέτησε πρεσβυτέρους σε κάθε καινούργια ενορία. Την επόμενη χρονιά πραγματοποίησε αντίστοιχη ιεραποστολική περιοδεία στο Ροστόβ και είδε εκεί ακόμη μεγαλύτερους καρπούς πνευματικού φωτισμού. Βάπτισε ανυπολόγιστο πλήθος ανθρώπων, ανήγειρε πολλούς ναούς, εγκατέστησε διακόνους και πρεσβυτέρους και οργάνωσε λεπτομερώς την εκκλησιαστική λειτουργική τάξη. Στο Ροστόβ έχτισε επίσης τον πρώτο ξύλινο ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως της Παναγίας και χειροτόνησε επίσκοπο τον Έλληνα Θεόδωρο.

Ο Άγιος Μιχαήλ ήταν σοφός και πράος, αλλά συνάμα ιεράρχης αυστηρός στην τήρηση των ιερών κανόνων της Εκκλησίας. Με τη φροντίδα του ιδρύθηκαν τα πρώτα εκκλησιαστικά σχολεία στη Ρωσία και άρχισαν να εκπαιδεύονται οι ντόπιοι κληρικοί. Ο μητροπολίτης ευλόγησε επίσης τον Βλαδίμηρο να κτίσει στο Κίεβο τον ναό της Δεσπίνας, που ονομάστηκε Δεκαταίος. Κοιμήθηκε εν ειρήνη γύρω στο εννιακόσια ενενήντα δύο, αφήνοντας τον Βλαδίμηρο σε βαθιά θλίψη και απαρηγόρητο πένθος.

Ο πρίγκιπας Βλαδίμηρος έχασε στο πρόσωπο του μητροπολίτη όχι μόνο έναν άξιο ποιμένα, αλλά και έναν σοφό σύμβουλο σε όλες τις κρατικές υποθέσεις. Το ιερό λείψανο του Αγίου ενταφιάστηκε με τιμή στον Δεκαταίο ναό της Παναγίας, αν και ο ίδιος δεν είχε προλάβει να δει το έργο ολοκληρωμένο. Δύο αιώνες αργότερα, τον δωδέκατο αιώνα, ανευρέθηκαν τα ιερά του λείψανα άθικτα και αδιάφθορα μέσα στον τάφο του. Μεταφέρθηκαν τότε με ευλάβεια στην ιερά Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, μέσα στο σπήλαιο του Αντωνίου.

Από εκεί, την πρώτη Οκτωβρίου του χίλια επτακόσια τριάντα, μεταφέρθηκαν στον μεγάλο ναό της Κοιμήσεως της Παναγίας. Εκεί παραμένουν αδιάφθορα μέχρι σήμερα, εκπέμποντας θεία ευωδία και χάρη σε όσους τα προσκυνούν με ευλάβεια. Η Εκκλησία τιμά τον Άγιο δύο φορές μέσα στο εκκλησιαστικό έτος για τη μεγάλη του προσφορά. Η κύρια εορτή του είναι η δέκατη πέμπτη Ιουνίου, ημέρα της μακαρίας κοιμήσεώς του, ενώ η τριακοστή Σεπτεμβρίου τιμά την ανακομιδή των λειψάνων.

Παλαιότερα μάλιστα η μνήμη του εορταζόταν τη δευτέρα Σεπτεμβρίου μαζί με τους οσίους Αντώνιο και Θεοδόσιο της Λαύρας. Στους ύμνους τον προσφωνούμε ως αρχηγέτη της ιεραρχίας στη ρωσική γη, και ως πρώτο σπορέα του ευαγγελικού σπόρου. Ταις πρεσβείαις του εν αγίοις πατρός ημών Μιχαήλ, του πρώτου μητροπολίτου Κιέβου και θαυματουργού φωτιστού των Ρώσων, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.