Στα βάθη της παγωμένης ρωσικής γης ακτινοβολεί από αιώνες μια μοναστική κιβωτός αγιότητας και πνευματικής ευωδίας. Η Σύναξη των Μοναστικών Πατέρων που τιμώνται στα Εγγύς Σπήλαια του αγίου Αντωνίου εορτάζεται κάθε χρόνο στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου. Η κοινή αυτή μνήμη αρχικά συνέπεσε με το πρώτο Σάββατο μετά την απόδοση της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Η εορτή ξεκίνησε από το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα, κατά τη διάρκεια της αποκαταστάσεως των ιερών σπηλαίων του Κιέβου.

Ένας ισχυρός σεισμός είχε τότε προκαλέσει βαριές καταστροφές στα σπήλαια του Λαύρας, καλώντας τους πατέρες σε εργώδη ανακατασκευή. Κατά τις σχετικές εργασίες ξεσκεπάστηκαν τα ιερά λείψανα πολυάριθμων αρχαίων ασκητών που ήταν θαμμένα στις θολωτές σπηλιές. Ως ευχαριστήριο σημάδι ανεγέρθηκε τότε εκεί νέος ναός προς τιμήν της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Το έτος χίλια επτακόσια εξήντα οικοδομήθηκε λίθινος επιβλητικός ναός της Υψώσεως του Σταυρού πάνω από τα ιερά σπήλαια.

Το έτος χίλια οκτακόσια ογδόντα έξι, επί του Μητροπολίτη Κιέβου Πλάτωνος, η Σύναξη μετατέθηκε στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου. Έγινε αυτή η μετάθεση επειδή η Σύναξη των Αγίων των Μακρινών Σπηλαίων εορταζόταν ήδη στις είκοσι οκτώ Αυγούστου κάθε έτους. Έτσι αποφεύχθηκε η ταυτόχρονη σύμπτωση δύο πολύ μεγάλων κοινών μοναστικών εορτών μέσα στην ίδια εορτολογική περίοδο του φθινοπώρου. Δύο σημαντικοί ιεροί κανόνες έχουν γραφεί προς τιμήν των οσίων Πατέρων των Εγγύς Σπηλαίων του Κιέβου της ρωσικής γης.

Ο πρώτος συντάχθηκε από τον ιερομόναχο Μελέτιο τον Ορφανό και εντάχθηκε στο Ακαθιστάριο του Κιέβου το έτος χίλια επτακόσια εξήντα τέσσερα. Ο δεύτερος κανόνας βρίσκεται μέσα στις ακολουθίες των Πατέρων του Κιέβου και τον συνέθεσε ο άγιος Δημήτριος του Ροστόβ. Ανάμεσα στους Μοναστικούς Πατέρες των Εγγύς Σπηλαίων διακρίνεται πρώτος ο όσιος Αντώνιος ο πρωτοϊδρυτής του Λαύρας. Τιμώνται επίσης ο φιλόπονος Αβράμιος, ο εγκλειστής Αβράμιος, ο αγαπητός ανάργυρος ιατρός Αγάπιος και ο εγκλειστής Αλέξιος.

Λαμπρύνει επίσης τη Σύναξη ο όσιος Αλύπιος ο εικονογράφος, ο διάκονος μάρτυρας Αναστάσιος και ο εγκλειστής Ανατόλιος. Συνεορτάζουν ακόμη ο εγκλειστής Αρέθας, ο εγκλειστής Αθανάσιος, ο ηγούμενος Βαρλαάμ, οι οσιομάρτυρες Βασίλειος και Θεόδωρος. Τιμάται και ο Χαρίτων του Σενιαζέμσκ, ο ιερομόναχος Δαμιανός ο Ιατρός, ο Ηλίας του Μουρόμ και ο επίσκοπος Εφραίμ του Περεγιασλάβλ. Συμπεριλαμβάνεται και ο μελανείμων Έρασμος, ο μάρτυρας Ευστράτιος, ο εικονογράφος Γρηγόριος και ο θαυματουργός μάρτυρας Γρηγόριος.

Στη χορεία αυτή μνημονεύονται ο εγκλειστής Ελλάδιος, ο εγκλειστής Ισαάκ, ο θαυματουργός Ησαΐας και ο διορατικός Ιερεμίας. Όλοι μαζί συγκροτούν ένα ξεχωριστά σπάνιο τάγμα ευχαριστίας και βαθιάς πνευματικής αντοχής ενώπιον του παντοκράτορος ζώντος Θεού. Συμπεριλαμβάνονται επίσης ο νηστευτής Ιωάννης, ο θεοφιλής Ιωάννης και ο μάρτυρας Ιωάννης ο νήπιος που τιμάται μαζί με τα νήπια της Βηθλεέμ. Λάμπει ακόμη ο πολυβασανισμένος Ιωάννης, η μοναχή Ιουλιανή πριγκίπισσα του Ολσάνσκ, ο ιερομάρτυρας Κουκσά φωτιστής των Βιάτιτσι.

Τιμώνται ο εγκλειστής επίσκοπος Λαυρέντιος του Τούροφ, ο οικονόμος Λουκάς, ο όσιος Μακάριος και ο νεκροθάφτης Μάρκος. Συγκαταριθμούνται ακόμη ο διορατικός Ματθαίος, ο οικονόμος των Σπηλαίων Μενιγνός, ο επίσκοπος Σμολένσκ Μερκούριος και ο Ούγγρος μάρτυρας Μωυσής. Τιμώνται ο υπάκουος Νεκτάριος, ο χρονογράφος Νέστωρ, ο πρίγκιπας Νικόλαος Σβιατόσα του Τσέρνιγκωφ και ο προσφοράς Νικόδημος. Συμπεριλαμβάνονται ο ηγούμενος Νίκων, ο ξηρός Νίκων, ο επίσκοπος Νίφων του Νοβγκορόντ και ο εγκλειστής Ονήσιμος.

Τιμώνται επίσης ο μέγας ομολογητής Ονησιφόρος, ο σιωπηλός Ονούφριος, ο νηστευτής Πιμήν και ο πολυάσθενος Πιμήν. Συνεορτάζουν ακόμη ο αρχιμανδρίτης Πολύκαρπος, ο λαχανοφάγος Πρόχορος, ο θεοφιλής Σάββας και ο υπάκουος ασκητής Σέργιος. Λαμπρύνουν τη χορεία ο επίσκοπος Σουζντάλ Σίμων, ο εγκλειστής Σισώης, ο προσφοράς Σπυρίδων και ο θαυματουργός Σιλβέστρος. Παρευρίσκονται ο νηστευτής Θεοφάνης, ο θρηνωδός Θεόφιλος, ο εγκλειστής Θεόφιλος, ο ιερομόναχος Τίτος και οι δώδεκα αρχιτέκτονες της Κωνσταντινουπόλεως.

Εκείνοι οι δώδεκα ζωγράφισαν με θεϊκή έμπνευση τον περίφημο ναό της Κοιμήσεως της Παναγίας στο ίδιο το μοναστήρι. Έτσι κατέλιπαν στις επόμενες γενιές ζωντανή μαρτυρία της βυζαντινής αγιογραφικής τέχνης μέσα στα ιερά εκείνα σπήλαια. Εκτός από τους ανωτέρω, υπάρχουν και άλλοι τριάντα άγιοι μέσα στους μοναχούς των Σπηλαίων του Κιέβου. Τα μυροβλύζοντα κρανία τους έχουν διασωθεί ως πολύτιμα ιερά κειμήλια μέσα στους θολωτούς διαδρόμους των σπηλαίων. Στην ακολουθία προς τους Πατέρες των Εγγύς Σπηλαίων μνημονεύεται ο άγιος ιερέας Εφραίμ στην ένατη ωδή του κανόνα.

Ο ιερομόναχος Αθανάσιος Καλποφύισκυ έγραψε το έτος χίλια εξακόσια τριάντα οκτώ ότι το άφθαρτο σώμα του ιερέα Εφραίμ φορούσε ιερατικά άμφια. Κειτόταν τότε απέναντι από τα τίμια ιερά λείψανα του οσίου Ηλία του Μουρόμ μέσα στο ίδιο σπήλαιο. Ο ίδιος αυτός Αθανάσιος αναφέρει επίσης τον άγιο Ευστάθιο, ο οποίος ήταν χρυσοχόος προτού γίνει ταπεινός μοναχός. Στον κανόνα του Μελετίου του Ορφανού αναφέρεται και ο άγιος Διονύσιος Αρχιεπίσκοπος Σουζντάλ της ρωσικής Εκκλησίας.

Ο ιεράρχης αυτός είχε καθηγιαστεί Μητροπολίτης Μόσχας από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, αλλά κρατήθηκε αργότερα φυλακισμένος στο Κίεβο. Ο Λιθουανός πρίγκιπας τον είχε εκεί φυλακίσει και ο άγιος εκοιμήθη στις δεκαπέντε Οκτωβρίου του έτους χίλια τριακόσια ογδόντα τέσσερα. Ενταφιάστηκε στο σπήλαιο του οσίου Αντωνίου, και έγινε ένας ακόμη φωτεινός φάρος της Συνάξεως των Πατέρων του Κιέβου. Η πορεία του εκείνη φανέρωσε ότι η αγιότητα τιμάται όπου την βρει η οικονομία του Θεού.

Πέρα από τους μοναχούς που μνημονεύονται στις ακολουθίες, ο Αθανάσιος Καλποφύισκυ φανερώνει στο χειρόγραφό του και άλλους ευλογημένους αγίους. Αναφέρει τον εγκλειστή και θαυματουργό άγιο Ιερώνυμο, τον γέροντα θαυματουργό Μελάδιο, τον γέροντα Πέργιο και τον υπάκουο μοναχό Παύλο. Στα παλαιά χειρόγραφα ορθόδοξα ημερολόγια διασώθηκαν επίσης τα τίμια ονόματα των ιερέων Μελετίου, Σεραπίωνος, Φιλαρέτου και Πέτρου. Στις είκοσι τέσσερις Μαΐου του έτους χίλια οκτακόσια πενήντα τρία ανακαλύφθηκε σε μια διακλάδωση των σπηλαίων μια αρχαία επιγραφή.

Σε μνημείο του ενδέκατου αιώνα ήταν γραμμένα τα λόγια: «Κύριε, διαφύλαξε τους δούλους σου Θεοδόσιο και Θεόφιλο εις πολλά έτη». Σε άλλο σημείο διαβάστηκε: «Ο τάφος του Σπηλαιότη Ιωάννη, εδώ έζησε ο αμαρτωλός Ιωάννης και ευρίσκεται μέχρι τώρα». Πάνω σε μια ξύλινη δρύινη σανίδα ήταν γραμμένο: «Ιωάννης ο Σπηλαιότης», και έτσι αποκαλύφθηκαν τρεις ακόμη νέοι Πατέρες. Υπάρχει επίσης κοινή μνήμη των μοναχών των Εγγύς και Μακρινών Σπηλαίων κατά τη δεύτερη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Τότε εορτάζεται η Σύναξη όλων των Μοναστικών Πατέρων των Σπηλαίων του Κιέβου σε ξεχωριστή πανηγυρική ακολουθία. Σαφώς δεν είναι γνωστά όλα τα ονόματα των Πατέρων του Κιέβου, αλλά όλοι όσοι έλαμψαν με ασκητικά κατορθώματα δοξάζονται μαζί. Στον Οίκο της ακολουθίας ψάλλεται ταπεινά ο λόγος: «Ποιος μπορεί να εγκωμιάσει τους αγίους σου, αγαθέ Κύριε των δυνάμεων». Ταις πρεσβείαις των οσίων Πατέρων των Σπηλαίων του Κιέβου, Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησε και σώσε ημάς αμήν.