Μέσα σε ένα ταπεινό σπίτι κοντά στη Νίκαια κρυβόταν για χρόνια μία ιερή εικόνα της Παναγίας, που έμελλε να σημαδέψει την ιστορία του Άθωνα. Η εικόνα αυτή φυλασσόταν με μεγάλη ευλάβεια από μία πιστή χήρα, η οποία πλήρωσε ακριβά το τίμημα της προστασίας της. Όταν οι εικονομάχοι του αυτοκράτορα Θεοφίλου εισέβαλαν στο σπίτι της, ένας στρατιώτης κτύπησε με δόρυ τη μορφή της Θεοτόκου. Από εκείνο το σημείο της εικόνας ανέβλυσε ξαφνικά αληθινό αίμα, και έντρομοι έμειναν όσοι αντίκρισαν το θαύμα μπροστά στα μάτια τους.

Η χήρα, φοβούμενη την καταστροφή του ιερού κειμηλίου, παρακάλεσε τους στρατιώτες με χρήματα να μην το αγγίξουν έως το επόμενο πρωί. Μόλις εκείνοι έφυγαν, η γυναίκα μαζί με τον γιο της, που αργότερα έγινε μοναχός στον Άγιον Όρος, εμπιστεύτηκαν την εικόνα στη θάλασσα για να σωθεί. Η αγία μορφή στάθηκε όρθια πάνω στα κύματα και ταξίδεψε μόνη της προς τα παράλια του Άθωνα, σαν να την οδηγούσε αόρατο θείο χέρι. Για πολλές ημέρες οι Αθωνίτες μοναχοί έβλεπαν στη θάλασσα μία ολόλαμπρη πύρινη στήλη που ανέβαινε έως τους ουρανούς.

Όταν τελικά κατέβηκαν με δέος στην ακρογιαλιά, αντίκρισαν την εικόνα της Θεοτόκου να στέκεται όρθια και ολόλαμπρη πάνω στα αφρισμένα κύματα της θάλασσας. Οι πατέρες της Μονής των Ιβήρων τέλεσαν με κατάνυξη ευχαριστήρια δέηση μπροστά στο θαυμαστό αυτό σημείο και ζήτησαν τη βοήθεια της Θεοτόκου. Στον ευλαβή μοναχό Γαβριήλ τον Ιβηρίτη, του οποίου η μνήμη τιμάται στις δώδεκα Ιουλίου, παρουσιάστηκε σε όραμα η ίδια η Παναγία. Η Θεομήτωρ έδωσε στον άγιο Γαβριήλ σαφείς και ξεκάθαρες οδηγίες για το πώς θα έπρεπε να παραλάβει την εικόνα από τη θάλασσα.

Εκείνος, υπακούοντας ταπεινά στη φωνή της Δέσποινας, βάδισε με βαθιά πίστη πάνω στα νερά της θάλασσας σαν να ήταν στέρεο έδαφος. Πήρε με σεβασμό την αγία εικόνα στα χέρια του και την τοποθέτησε με τιμή μέσα στον ναό του μοναστηριού. Την επόμενη όμως ημέρα η εικόνα δεν βρέθηκε εκεί όπου την είχαν αφήσει, αλλά πάνω στην εξωτερική πύλη της μονής. Το ίδιο θαυμαστό σημείο επαναλήφθηκε πολλές φορές, και κάθε φορά οι μοναχοί επανέφεραν την εικόνα μέσα στον ναό.

Τότε η Υπεραγία Θεοτόκος φανέρωσε στον άγιο Γαβριήλ το θέλημά της με τρόπο ολοκάθαρο και αναμφισβήτητο. Δεν επιθυμούσε πλέον να φυλάγεται από τους μοναχούς, αλλά η ίδια να γίνει η αληθινή προστάτιδα και ακοίμητη φύλακας τους. Έτσι η εικόνα τοποθετήθηκε μόνιμα πάνω στην εξωτερική πύλη της μονής και έλαβε το προσωνύμιο Πορταΐτισσα. Από εκείνη την ημέρα η Πορταΐτισσα αναγνωρίζεται ως η αληθινή ηγουμένη και προστάτιδα ολόκληρης της Μονής των Ιβήρων στο Άγιον Όρος.

Στον Ακάθιστο Ύμνο προς τη Θεοτόκο ψάλλεται ο χαρακτηριστικός χαιρετισμός που ονομάζει τη Μητέρα του Θεού ευλογημένη Πυλωρό, η οποία ανοίγει τις πύλες του παραδείσου στους δικαίους ανθρώπους. Υπάρχει ζωντανή παράδοση στον Άθωνα ότι η χάρη και το έλεος του Υιού της προς τους μοναχούς θα διαρκούν για όσο διάστημα η εικόνα παραμένει στη μονή τους. Επιπλέον πιστεύεται από τους Αγιορείτες πατέρες ότι η εξαφάνιση της εικόνας από το Άγιον Όρος θα αποτελέσει αδιαμφισβήτητο σημάδι του τέλους του κόσμου.

Η μνήμη της θαυματουργής αυτής εικόνας τιμάται και άλλες ημέρες του εκκλησιαστικού έτους, στις δώδεκα Φεβρουαρίου, στις τριάντα μία Μαρτίου, στις δεκατρείς Οκτωβρίου και κατά την Τρίτη της Διακαινησίμου εβδομάδος. Με ιδιαίτερη ευλάβεια θυμούνται οι πιστοί την άφιξή της εικόνας στη Μόσχα της Ρωσίας το χίλια εξακόσια σαράντα οκτώ. Στις είκοσι έξι Σεπτεμβρίου του χίλια εννιακόσια ογδόντα εννέα έφτασε στην Τιφλίδα της Γεωργίας πιστό αντίγραφο της θαυματουργής εικόνας.

Το αντίγραφο φιλοτεχνήθηκε από τους μοναχούς του Άθωνα ως σύμβολο αγάπης και βαθιάς ευγνωμοσύνης προς τον ορθόδοξο λαό της Γεωργίας. Υπεραγία Θεοτόκε Πορταΐτισσα της Ιβηρικής Μονής, πρέσβευε αδιάλειπτα στον Κύριο για όλους εμάς τους ταπεινούς και αμαρτωλούς πιστούς, αμήν.