Στα βραχώδη παράλια του Ευξείνου Πόντου, εκεί όπου τα ναυπηγεία της Σινώπης αντηχούν από τα σφυριά των τεχνιτών, ένα παιδί μεγαλώνει με τη Γραφή στα χέρια. Ο μικρός Φωκάς ακούει τις θαλάσσιες ιστορίες του πατέρα του Παμφύλου και αναπνέει την βαθιά ευσέβεια της μητέρας του Μαρίας. Από την παιδική του ηλικία οι γονείς του μεταλαμπαδεύουν στην καρδιά του τη φλόγα της αγνής πίστης και τη θερμή ευλάβεια. Ο Φωκάς εντρυφούσε στην ανάγνωση των ιερών Γραφών και ζητούσε με δίψα να γνωρίσει βαθύτερα τον αληθινό Θεό.

Εκείνο όμως που τον διέκρινε ιδιαίτερα ήταν η θερμή και ειλικρινής αγάπη του προς τον Κύριο και προς τους συνανθρώπους. Είχε πάντοτε ως οδηγό τα θεόπνευστα λόγια του ευαγγελιστή Ιωάννη, που λέγουν ότι όποιος αγαπά τον αδελφό του μένει μέσα στο πνευματικό φως. Αντίθετα, όποιος μισεί τον αδελφό του βρίσκεται μέσα στο σκοτάδι της κακίας και της απομάκρυνσης από τον Θεό. Αυτή η εσωτερική φλόγα της αγάπης οδήγησε τον νεαρό Φωκά σε μια ζωή απόλυτης αφιέρωσης στον Σωτήρα Χριστό.

Έγινε σύντομα γνωστός για την αρετή και την καθαρότητα του βίου του σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή του Πόντου. Έτσι η Εκκλησία τον αναγνώρισε ως άξιο ποιμένα και τον ανέδειξε σε επίσκοπο της πατρίδας του Σινώπης. Ως νέος επίσκοπος ανέλαβε το βαρύ έργο της ποιμαντικής φροντίδας με ταπείνωση, υπομονή και αληθινό ζήλο για τους πιστούς. Ο Κύριος δεν άργησε να επιβραβεύσει την αφοσίωση του νέου ποιμένα με ιδιαίτερα και θαυμαστά πνευματικά χαρίσματα.

Έλαβε από τον Θεό το σπάνιο χάρισμα να επιτελεί θαύματα μέσα στο όνομα της Παναγίας Τριάδος. Θεράπευε τους ασθενείς, παρηγορούσε τους θλιβομένους και ελευθέρωνε όσους βασανίζονταν από την επήρεια των πονηρών πνευμάτων. Ανέπτυξε έντονη ιεραποστολική δραστηριότητα μέσα στα όρια της επισκοπής του, αλλά και πέρα από αυτά στη γύρω περιφέρεια. Πολλούς ειδωλολάτρες απομάκρυνε από την πλάνη των ψεύτικων θεών και τους έφερε στην επίγνωση του ενός αληθινού Θεού.

Ο Κύριος θέλησε να τον αξιώσει του μαρτυρικού στεφάνου και του φανέρωσε την κλήση του με ένα θαυμαστό όραμα. Ένα περιστέρι κατέβηκε από ψηλά κρατώντας στο ράμφος του ένα ολόλαμπρο στεφάνι πλεγμένο από διάφορα ευωδιαστά λουλούδια. Το ακούμπησε στο κεφάλι του Φωκά και του είπε με ανθρώπινη φωνή ότι το ποτήρι του ήταν ήδη γεμάτο. Έπρεπε λοιπόν ο ίδιος να το πιει μέχρι τέλους, αποδεχόμενος το μαρτύριο για την αγάπη του Χριστού. Από το όραμα ο Άγιος κατάλαβε ότι πλησίαζε η ώρα να σφραγίσει με το αίμα του την πίστη.

Στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού ξέσπασε αιματηρός διωγμός των Χριστιανών σε όλη την έκταση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ο σκληρός έπαρχος Αφρικανός διέταξε τη σύλληψή του και απαίτησε επίμονα από αυτόν να αρνηθεί δημόσια τον Χριστό. Ο Φωκάς προτίμησε όμως να προσφέρει ως θυσία τον εαυτό του παρά να τιμήσει τα νεκρά είδωλα. Οι δήμιοι τον έδεσαν σε ξύλο και άρχισαν να καταξεσχίζουν τη σάρκα του με σιδερένια άρπαγα. Όλο του το σώμα γέμισε πληγές, σαν να είχαν επιπέσει επάνω του αρπακτικά πτηνά για να το κατασπαράξουν.

Ο μάρτυρας όμως υπέμενε με γενναιότητα όλες τις φοβερές δοκιμασίες, ακούγοντας από ψηλά τη φωνή που τον ενίσχυε. Επικαλούμενος συνεχώς το όνομα του Ιησού Χριστού, υπέφερε τα βασανιστήρια χωρίς να αναστενάξει ούτε μία στιγμή. Δεν λυπήθηκε τη σάρκα του για χάρη Εκείνου που δεν λυπήθηκε τον εαυτό Του επάνω στον σταυρό. Οι βασανιστές τον ξάπλωσαν επάνω σε πυρακτωμένη σιδερένια πλάκα, αλλά αμέσως το σίδερο έχασε τη θερμότητά του. Η καρδιά του ιεράρχη φλεγόταν τόσο πολύ από αγάπη προς τον Θεό, ώστε το πνευματικό πυρ έσβησε την αισθητή φωτιά.

Σε όλα τα βασανιστήρια ο Άγιος Φωκάς αναδείχθηκε νικητής, καθώς ολόγυρά του εμφανιζόταν στρατός Αγγέλων και Θείο φως. Τελικά οι δήμιοι τον έριξαν μέσα σε αναμμένο και καυτό λουτρό, όπου παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο. Έλαβε έτσι τον στέφανο της νίκης ανάμεσα στη θριαμβεύουσα Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι γραμμένοι στους ουρανούς. Το άγιο σώμα του ενταφιάστηκε με τιμές από τους πιστούς και στον τάφο του τελέστηκαν αμέτρητα θαύματα. Ταις πρεσβείαις του Αγίου Σου Ιερομάρτυρος Φωκά του Θαυματουργού επισκόπου Σινώπης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.